Sống An Lạc Là Bây Giờ Và Tại Đây (tt)

OSHO/Tâm Hà Lê Công Đa

 

Câu hỏi thứ ba:

 

Có thể tin được rằng có ai đó vừa mới chứng ngộ? Phải chăng có thể đó chỉ là một h́nh thức thể hiện của cái ngă?Nếu đúng như vậy th́ làm thế nào để tránh t́nh trạng này?

 

 

Rất có thể có chuyện như thế. Cái ngă sẽ t́m cách lừa dối bạn rất nhiều lần. Nó sẽ bảo rằng, “Bạn đă đắc quả rồi, bạn đă chứng ngộ rồi.” Khi nói như vậy nó sẽ ngăn chặn bạn đạt thành đạo quả, bởi v́ đă chứng ngộ rồi th́ đâu c̣n cần đến nỗ lực tu tập. Đă chứng ngộ rồi th́ đâu c̣n phải làm ǵ nữa cho thêm rắc rối? Đó là chiếc bẩy cuối cùng mà cái ngă dăng ra.

 

Trước tiên nó sẽ bảo rằng, “Chỉ khùng điên mới cố gắng để đạt thành Phật quả. Ngay tự bản chất đă không hề có chuyện như thế xảy ra. Tất cả đều chỉ là giả tưởng, vô nghĩa. Đừng có để ḿnh bị lừa gạt bởi những danh từ.” Vâng, đầu tiên cái ngă sẽ t́m cách thuyết phục bạn, “Vô phương. Chuyện này đă không hề xảy ra và cũng sẽ không bao giờ xảy ra.” Thế nhưng nếu bạn vẫn cứ bất chấp tiếp tục đi theo con dường của ḿnh, cái ngă sẽ t́m nhiều phương cách khác để đánh lạc hướng bạn.

 

Và phương cách cuối cùng của nó sẽ là:  Đến một lúc khi thấy bạn không chịu lắng nghe, cái ngă có thể sẽ rót vào tai bạn: “Này, xem ḱa! Bạn đă chứng đắc, đạo quả viên thành! Đại ngộ rồi, Tam ma địa rồi! Bạn đă trọn thành Phật quả.”  Đây là điều sẽ xảy ra mà tất cả mọi hành giả đều phải đối đầu.

 

Kẻ thù thực sự của ta không phải người ngoài, nguồn gốc của sự chệch hướng không đến từ bên ngoài –nó đến từ bên trong bạn. Đức Phật đă từng dạy: “Thù và bạn -cả hai- đều có mặt ở trong ta.” Nếu bạn lắng nghe theo giặc -cái ngă- nó sẽ tiếp tục lừa dối bạn, rù quyến bạn.

 

Điều khá tự nhiên là, không có ǵ tuyệt vời hơn bằng đạt thành Phật quả. Thế nên khi cái ngă cảm thấy rằng “Ta đă chứng ngộ” th́ bạn đă trở thành cái rốn của vũ trụ rồi. Dù cho A Lịch Sơn Đại Đế, kẻ có quyền lực nhất,  đứng ở trước mặt th́ cũng chẳng là cái quái ǵ cả. Người giàu có nhất thế giới cũng chỉ là con số không, cũng là kẻ đáng thương trước mắt bạn. Bạn đă trở thành bậc toàn năng, toàn trí, siêu nhân -bạn đă trở thành thượng đế. Cái ngă có thể làm được điều này. Và nó sẽ làm! Trừ phi bạn rất mực tỉnh thức.

 

Và một khi cái ngă bắt đầu dở tṛ, bạn thường có khuynh hướng chấp nhận chuyện gạt gẫm này bởi v́ nó êm dịu làm sao. Thật là tuyệt diệu khi chấp nhận những ư tưởng đó. Bởi v́ khi biết chắc rằng không có ǵ có thể xảy ra - làm thế nào bạn có thể tự lừa dối chính ḿnh?- biết chắc như thế, bạn sẽ măi hoài là một nạn nhân đau khổ.

 

Hai ông già gặp nhau ở một góc phố.

Ông già thứ nhất hỏi người kia: “Đi đâu mất mà bảy, tám tuần nay không thấy mặt ông vậy?”

Ông già thứ hai: “Ở tù!”

Ông già thứ nhất: “Ở tù? Đừng có giỡn, mà chuyện ǵ xảy ra vậy?”

Ông già thứ hai: “Hai tháng trước đây tớ cũng đang đứng ở góc phố này th́ một cô gái cực kỳ xinh đẹp chạy đến cùng với một tay cảnh sát chỉ vào mặt la lên, “Chính y, chính tên này đă tấn công tôi.” Bạn biết không, tớ cảm thấy đă quá, thế là tớ nhận liền.”

 

Có thể có khả năng như thế. Một ông già tám mươi bỗng thấy một cô gái tuyệt đẹp chạy đến với một người cảnh sát hô hoán lên, “Chính người này đă tấn công thôi”, y có thể cảm thấy cái ngă của ḿnh được ve vuốt, ở tù vài tuần lễ cũng rất đáng dồng tiền bát gạo, y không thể phủ nhận.

 

Khi cái ư tưởng “Ta đă chứng ngộ rồi” đến từ bản ngă đập vào bạn, nó ấm áp làm sao, nó rất mực lôi cuốn, quyến rũ, không ǵ có thể so sánh được. Cho dù tận trong thâm tâm bạn biết rất rơ –làm sao bạn lại không biết được?- biết một cách chắc chắn, rằng chuyện đó chưa bao giờ xảy ra! Bạn vẫn là con người cũ, con người của sân hận, của ganh tị, của tham đắm si mê, của tất cả những ǵ vô nghĩa -bạn vẫn là con người muôn năm cũ. Thế nhưng bạn vẫn chấp nhận chuyện gạt gẫm này.

 

Thế rồi bạn hỏi tôi: Nếu chuyện xảy ra như thế th́ làm cách nào để tránh?

 

Chỉ có một cách duy nhất để biết, để xét nghiệm xem ḿnh có thực sự chứng ngộ hay  đang vướng vào chiếc bẩy sập của bản ngă, đó là khi thực sự đạt ngộ, bạn không hề cảm thấy ḿnh đạt ngộ, khi thực sự chứng đắc, bạn không hề cảm thấy ḿnh chứng đắc. Không bao giờ. Không hề có bất cứ dấu vết nào của sự chứng đắc -bởi v́ ai là kẻ chứng đắc? Ngay trong tiến tŕnh của sự chứng ngộ, bạn đă tan biến đi rồi, thế th́ c̣n ai để tuyên bố rằng ḿnh vừa mới chứng ngộ? Ai là người nói rằng: “Ta đă đạt đến, đă viên thành đạo quả?” Cái “Ta” đó đă không c̣n hiện hữu!

 

Thế nên đây là tiêu chuẩn duy nhất: Khi bạn thực sự chứng đắc, bạn sẽ không cảm thấy ǵ cả. Không c̣n ai chứng đắc và cũng không c̣n ai để nói rằng ḿnh chứng đắc. Tất cả chỉ c̣n lại một sự trống vắng mênh mông. Toàn bộ cái rác rưởi gọi là chứng đắc đó -chứng đắc cái này, chứng đắc cái kia- tất cả đều đă tan biến đi. Toàn bộ cái đám đông nhốn nháo đó đă tan biến. Chỉ c̣n lại bạn một ḿnh trong tĩnh lặng. Ngay cả không c̣n một niệm nhỏ khởi lên: “Bây giờ ta đă chứng ngộ rồi!”

 

Bạn biết rằng nó đă xảy ra thế nhưng không hề có cái cảm giác rằng ḿnh đă đạt ngộ. Hăy để tôi lập lại điều này: Bạn biết rằng nó đă xảy ra, thế nhưng hăy nhớ cho, nó xảy ra như một sự cố -bởi v́ bạn  không c̣n t́m thấy dấu vết của cái ta! Bạn không c̣n có mặt ở đó! Nó xảy đến! Bạn hoàn toàn rỗng không, vắng mặt, có dơi mắt ra khắp bốn phương tám hướng cũng không nhận ra ḿnh. Hoàn toàn vô trú xứ, không c̣n t́m thấy bạn ở bất cứ nơi nào. Con người cũ đă tan biến đi không lưu lại dấu vết. Bạn biết! Nó đă xảy ra nhưng bạn không hề cảm nhận rằng ḿnh đă đạt đến cái ǵ.

 

Chứng đắc chỉ là một cảm nhận của cái ngă, viên thành chỉ là một tham cầu của cái ngă. Thế nên hăy lưu ư sự khác biệt giữa  sự cố và thành tựu. Cái ngă là tên chỉ biết chạy theo thành quả. Thế nên nếu c̣n lại bất cứ dấu vết nào của sự thành tựu, nếu c̣n cảm nhận ḿnh đạt đến cái ǵ, và qua đó thấy ḿnh rất mực ngon lành, giá trị, xuất chúng –th́ một điều chắc chắn là bạn lại lạc lối nữa rồi.

 

Khi sự chứng ngộ thực sự xảy ra, sẽ chẳng c̣n lại điều ǵ để tuyên bố. Đó là ư nghĩa đích thực của như lai, đơn giản như thế. Không hề có chuyện bây giờ bạn đă trở thành Phật -bỗng dưng bạn nhận ra ngay điều đó, chỉ có Phật là Phật. Điều này mang lại cho bạn một sự khiêm tốn lớn lao. Không có ǵ để phải ồn ào khẳng định.

 

 

 

Câu hỏi thứ tư:

 

Ngài nghĩ ǵ về đạo đức –nói dối, lường gạt, trộm cắp, làm biếng, ăn xin, hủy diệt công tŕnh của người khác? Hầu hết các tôn giáo đều có những tiêu chuẩn đạo đức tạo phúc lợi cho kẻ khác. Sống đời phạm hạnh có liên hệ ǵ đến giác ngộ không?

Tôi cho rằng, “Bất tác, bất thực” là một câu khẩu hiệu đúng đắn.

Làm ơn soi sáng cho tôi về những điều này.

 

 

Vấn đề thứ nhất: Sống phạm hạnh không liên quan ǵ đến chuyện giác ngộ. Và dĩ nhiên, giác ngộ ảnh hưởng đến đời sống phạm hạnh.

 

Bạn không đạt thành giác ngộ bằng cuộc sống phạm hạnh. Phạm hạnh đến từ giác ngộ. Đặt phạm hạnh đi trước giác ngộ là đặt vấn đề lộn ngược, chẳng khác ǵ đặt cái cổ xe  trước những con ḅ. Nội giới phải xảy ra trước rồi ngoại giới mới theo sau, như h́nh với bóng! Ư thức phải đến trước rồi lương tâm mới theo sau một cách tự nhiên. Nếu bạn đảo ngược chiều quay, bạn sẽ lạc hướng. Có thể bạn sẽ trở thành một con người phạm hạnh nhưng không hẵn bạn là một con người trung thực. Bạn sẽ trở thành một con người rất mực đạo đức, khuôn mẫu, thanh khiết, thế này thế nọ -thế nhưng tất cả không là ǵ cả ngoài sự đánh bóng cái tôi, những tấm huy chương, những tấm giấy chứng nhận mới tinh cho cái ngă của ḿnh. Bạn có thể trở thành một ông thánh bằng sống đời phạm hạnh nhưng bạn không thể trở thành một vị Phật. Bạn có thể trở thàh một ông thành nhưng bạn không thể trở thành một Giêsu –đó là sự khác biệt vô cùng lớn lao. Hăy cố gắng để nhận thức điều này.

 

Tánh hạnh của con người được áp đặt từ bên ngoài, được điều kiện hoá. Nó cũng chẳng khác ǵ một h́nh thức nô lệ. Bạn không bao giờ thực sự hoàn toàn tự do. Bạn bắt buộc phải làm một số chuyện nào đó và nếu hoàn thành bạn được trả công bội hậu, một sự trả công xứng đáng. Nếu bạn không thực hiện những công việc này, bạn sẽ khốn nạn, bạn sẽ bị khinh khi, không được ai tôn trọng. Bạn trở thành một tên tội phạm.

 

Một kẻ giảo quyệt, một người ranh khôn, không ai muốn đánh mất sự tôn trọng của xă hội dành cho ḿnh, thế nên tất cả những kẻ ranh khôn láu cá đều sẽ luôn tỏ ra ḿnh đạo đức. Dĩ nhiên đây là những con người hai mặt, sẽ không bao giờ có một mặt thật duy nhất. Bề ngoài th́ họ luôn tỏ ra đạo đức nhưng ở cửa sau họ sẽ không ngần ngại làm bất cứ điều ǵ mà họ muốn. Hai bộ mặt của một con người. Mặt này, khuôn mặt công cọng, để phô ra cho mọi người thấy; mặt kia, khuôn mặt riêng tư để sống cho riêng cá nhân ḿnh. Đó là những con người đạo đức giả.

Nhân cách áp đặt mang đến cho thế gian những kẻ giả h́nh. Nhân cách áp đặt chỉ tạo nên sự phân ĺa trong mỗi con người, đưa đến hội chứng nhân cách phân liệt. Đây là những con người nói một đằng làm một nẻo, lúc nào cũng phải phải giả bộ, đóng tṛ. Cuộc sống của họ mất đi sự an lạc bởi v́ họ không trung thực, không hoà điệu với chính ḿnh. Trong họ luôn luôn có những mối bất hoà, không bao giờ an ổn.

 

Thế nên những cái được gọi là tôn giáo của bạn vốn chỉ khăng khăng trên một số tiêu chuẩn đạo đức đă không thể xây dựng lên một thế giới tốt đẹp hơn. Chúng chỉ có thể tạo ra một xă hội giả đạo đức, một thế giới dị hợm. Bạn có thể thấy rơ điều đó, không cần  phải nói ra. Cứ việc nh́n ra chung quanh - một xă hội kinh tởm, bệnh hoạn, những giả dối lọc lừa, những kiêu căng hợm hĩnh, những che đậy giả h́nh.

 

Và một khi con người đóng kịch … y không thể làm điều ǵ khác hơn –ngoài việc đóng kịch chẳng c̣n việc gí khác, trừ phi y đạt đến sự thức tỉnh nội tâm. Toàn bộ những nỗ lực của y sẽ chỉ là chạy theo những điều răn -những điều răn của Moise, những điều răn của Giêsu, hoặc ngay cả những điều răn của Phật. Thế nhưng những điều răn này đều không phát xuất từ kinh nghiệm tự thân của y, chưa bao giờ chính ḿnh kinh qua. Tất cả những ǵ là luân lư đạo đức của y đều được vay mượn từ kẻ khác. Y chỉ là một tên bắt chước, một món hàng giả.

 

Những ǵ không phát khởi từ chính tâm thức của ḿnh sẽ không bao giờ mang đến cho bạn tự do, bạn chỉ là một tù nhân. Và bạn th́ cứ bám chặt vào những cái đó, những cái tạo nên sự phân ĺa trong chính ḿnh, bạn sẽ không bao giờ cảm thấy hạnh phúc.

 

Bây giờ thử nh́n xem chuyện ǵ đang xảy ra. Cái bảng giá trị đạo đức của bạn đưa ra một lời dạy, chẳng hạn như, “Kết chặt với người nữ của ngươi. Nếu ngươi kết hôn, trung thành với nàng, yêu nàng, trách nhiệm với nàng.” Hoàn toàn tốt thôi, chẳng có ǵ đáng để phàn nàn. Thế nhưng nếu bạn yêu nàng, th́ chuyện ‘kết chặt với nàng” đâu c̣n thành vấn đề -tự nhiên là bạn sẽ ‘kết chặt’ thôi. Tuy nhiên, nếu bạn không yêu nàng, th́ đây sẽ là đầu mối của vấn nạn. Nếu t́nh yêu biến mất … vâng, t́nh yêu có thể tan biến đi, trong cái cơi vô thường này… Tôi không hề nói rằng ngay cái thuở ban đầu bạn đă không yêu nàng –vâng, bạn có thể yêu nàng, yêu đắm đuối- nhưng bây giờ th́ t́nh yêu đă tan biến. Nó đến rồi đi. Phải làm ǵ bây giờ đây?

 

Nếu bạn bám chặt vào cái tiêu chuẩn luân lư của bạn, vào tất cả những điều răn, những lời dạy đă được trao truyền, bạn sẽ trở nên giả dối với chính ḿnh và cả với nàng. Bạn vẫn sẽ có những cử chỉ săn sóc dịu dàng âu yếm như là bạn đang thực sự yêu nàng. Nhưng tận trong thâm tâm, bạn rất mực giận dữ, bạn điên tiết lên, muốn giết nàng luôn không chừng. Bạn cảm thấy rằng không chừng nàng chết đi, mọi chuyện sẽ tốt đẹp hơn, phúc lợi hơn. Và thế rồi … bạn sẽ ngồi mong chờ cho điều ác hại  đó xảy ra.

 

Thế nhưng bạn là một người đạo đức, sống theo một tiêu chuẩn luân lư nào đó, thế là bạn đành phải yêu nàng. Làm thế nào để yêu một người khi t́nh yêu đă thực sự tan biến? Th́ chỉ c̣n việc đóng kịch thôi! Và một khi bạn giả bộ, đóng tṛ, bạn đang giết chết nguồn năng lượng yêu thương của chính ḿnh, đồng thời hủy diệt luôn những khả năng tiềm ẩn phong phú của người kia. Nàng sẽ không bao giờ thỏa măn được với những kiểu cách giả h́nh của bạn và bạn cũng sẽ không bao giờ thoả măn được với cái màn kịch này của ḿnh. Thế rồi ngày một ngày hai, không sớm th́ muộn, bạn sẽ đi yêu một người đàn bà khác thôi.

 

Bây giờ lại sẽ càng khốn nạn hơn -bạn phải t́m cách dấu diếm sự thật. Bây giờ bạn chơi tṛ vụng trộm. Bây giờ bạn phải sống hai đời sống khác nhau, bạn phải dấu vợ về người đàn bà kia, bạn phải dấu người đàn bà kia về vợ ḿnh. Bạn sẽ bắt đầu sống trong hai thế giới khác biệt, càng ngày càng dối trá hơn. Điều giả dối này sẽ đẻ ra thêm những điều giả dối khác -bạn sẽ trở thành một đống rối nùi! Và rồi không sớm th́ muộn, bạn sẽ bị bắt quả tang. Chuyện bị bắt quả tang chăc chắn sẽ xảy ra thôi, không có ǵ dấu diếm được dưới ánh sáng mặt trời.

 

Tự trong thâm tâm bạn cảm thấy khổ sở v́ ḿnh đang làm điều sai trái. Thế nhưng nếu không làm điều sai trái này bạn càng khổ sở hơn v́ bạn đă không c̣n yêu nàng. Làm điều phải cũng khổ, làm điều trái cũng khổ –bạn bị rơi vào chiếc bẩy sập không lối thoát. Cái loại h́nh đạo đức này chính là một chiếc bẩy sập: nó giữ chặt con người trong khốn nạn, khổ đau.

 

Lối tiếp cận của tôi hoàn toàn khác biệt từ căn bản. Đó là: Tôi không hề mang đến cho bạn bất cứ một điều răn nào. Tôi tin vào bạn hơn bất cứ những điều răn nào có thể được đưa ra. Cái mà tôi muốn trao gởi cho bạn là ư thức chứ không phải điều răn –không phải lương tâm mà là ư thức! Tôi muốn bạn ngày càng tĩnh thức hơn với chính đời sống ḿnh, chân thực hơn với sự tĩnh thức này -để bạn vẫn luôn là một nguyên khối cho dù bất cứ chuyện ǵ xảy ra. Bất cứ điều ǵ bạn muốn làm, bạn phải làm trong ư thức trách nhiệm. Cũng cần nên lưu ư rằng cái “trách nhiệm” mà tôi nói tới ở đây hoàn toàn nằm ở trong ngoặc kép, nó không hề mang ư nghĩa trách nhiệm đối với ai đó, không bao giờ. Khi tôi nói rằng bạn phải thực hiện một cách có trách nhiệm, có nghĩa là bạn phải chịu trách nhiệm với chính lương thức ḿnh, thế thôi.

 

Ở đạo tràng này, không hề có ai trách nhiệm với ai cả. Tôi trách nhiệm đối với bạn thế nào được? Làm thê nào để bạn chịu trách nhiệm đối với tôi? Tôi chỉ chịu trách nhiệm với bất cứ những ǵ tôi đang làm –và dĩ nhiên, tôi phải làm việc đó với toàn bộ trái tim và hiện sinh ḿnh. Thế nên bất cứ chuyện ǵ xảy đến, tôi chấp nhận và vui sống với nó, không chơi tṛ giả dối. Cái đó được gọi là lương thiện.

 

Tuy nhiên tôi không gọi cái lương thiện đó rằng, “Lương thiện là đường lối xử thế tốt nhất.” Làm thế nào mà lương thiện có thể là một đường lối được? Đường lối ngay tự bản chất đă là không lương hảo. Lương thiện không bao giờ là một đường lối! –Lương thiện là một cách thế nổi loạn của đời sống. Nó chẳng hề dính dấp đến chính chị chính em, đường lối, chính sách ǵ cả!

 

Quan niệm của tôi về một con người đạo đức thật sự là một người sống hoàn toàn trung thực. Y hành xử theo với lương thức nội giới của ḿnh, bất kể nó dẫn y đến đâu, y sẵn sàng chấp nhận những hệ quả. Y không dấu diếm, không giả bộ, đóng tṛ. Y sống một đời sống trọn vẹn. Y không phải là một đám đông bát nháo, mang nhiều bộ mặt. Y là một thuần nhất, thực sự hợp nhất ngay tự bên trong, không phải là một mẫu người đa nhân cách. Bằng không, kẻ đạo đức lại chính là kẻ nguy hiểm nhất, tà đạo nhất trên thế gian này. Ngay cả những tên tội phạm đôi lúc c̣n trong trắng hơn là những người được gọi là đạo đức của bạn.

 

Đó chính là ư nghĩa chứa đựng trong câu nói của Chúa Giêsu: “Điều thiện của người đạo đức cũng vẫn chưa đủ” -một câu nói cực kỳ quan trọng, “Điều thiện của người đạo đức cũng vẫn chưa đủ,” có nghĩa là vẫn có một cái ǵ thiếu thốn mất mát ở trong đó –cái thiếu thốn mất mát đó chính là cái tâm đạo.

 

 

Một vị tăng bảo Thiền sư Seppo rằng, “Tôi đă được thế phát, đắp y, thọ giới -tại sao tôi không được xem như là một ông Phật?”

Thiền sư Seppo trả lời, “Không có ǵ tốt cho bằng không có ông Trời, ông Phật nào cả!”

 

Hăy thiền quán trên câu nói này, “Không có ǵ tốt cho bằng không có ông Trời, ông Phật nào cả!” Thiền sư Seppo muốn nói lên điều ǵ đây? Đâu có phải là ông ta báng bổ Trời Phật, nhưng là bác bỏ cái ư tưởng, “Tôi đă thành tựu cái này, tôi đă thành tựu cái kia, tôi đâu c̣n thiếu điều ǵ nữa? Tại sao tôi không là một ông Phật? Tại sao không thể xem tôi như là một ông Phật sống?”

 

Khi vị sơ tổ của Thiền Đông độ -Bồ Đề Đạt Ma- đến Trung Quốc, vị đương kim hoàng đế -Lương Vũ Đế- đă đích thân nghênh đón. Vị Hoàng đế này trong đời đă làm không biết bao nhiêu việc thiện. Ông ta đă xây dựng không biết bao nhiêu chùa chiền, đúc hàng ngàn tượng Phật trên khắp đất nước, đưa cả Trung Quốc quy y theo đạo Phật, cúng dường hàng triệu chư tăng, chăm sóc không biết bao nhiêu tu viện. Ông ta đă triệu thỉnh hàng ngàn học giả tài ba dịch kinh Phật ra tiếng Trung Hoa, đổ tất cả tài sản của ḿnh ra để phụng sự đạo Phật. Dĩ nhiên thôi, nhà vua cảm thấy rất mực hài ḷng về ḿnh –ông ta đang bước đi trên hành tŕnh của cái ngă.

 

Và khi ngài Bồ Đề Đạt Ma đến, ông ta đă hân hoan tiếp rước và thưa rằng, “Bạch thầy, trẫm đă làm cái này, trẫm đă làm cái nọ, trẫm c̣n đang làm cái kia -những cái đó có phải là công đức không?”

Ngài Bồ Đề Đạt Ma trợn mắt lên nh́n nhà vua: “Không có công đức ǵ cả, thưa bệ hạ! Ngài sẽ rơi xuống tầng địa ngục thứ bảy!”

 

Vị Hoàng đế thật khó mà tin tưởng nổi, không biết tai ḿnh có nghe lầm chăng, bởi v́ đă có không biết bao nhiêu tăng sĩ, cư sĩ … rất nhiều người đă từng đến trước đây. Không ai lại không xưng tụng ông ta, “Ngài là vị Hoàng Đế có một không  hai trên thế gian này.” Người ta cung kính ông ta như là một ông Phật. Mọi người đều xưng tán công đức. Sách vở, thơ nhạc tán tụng ông ta không tiếc lời. Tất cả tăng sĩ, những nhà học gỉả Phật giáo, những người lỗi lạc nhất -tất cả đều hạ ḿnh cung kính vị Hoàng đế này. Trung Hoa hầu như đă trở thành một quốc gia Phật giáo.

 

Thế rồi cái ông Bồ Đề Đạt Ma này xuất hiện -vị Thiền sư đầu tiên- đă tạt ngay một gáo nước lạnh, “Thưa Bệ hạ, chẳng có công đức ǵ ráo! Không những thế, ngài sẽ rơi vào tầng địa ngục thứ bảy. Hăy bỏ ngay cái ư tưởng ngài đă làm chuyện công đức này nọ, bằng không, ngài đang thực sự nguy tai!”

 

Tại sao vậy? Bởi v́ c̣n cảm thấy ḿnh đang làm việc thiện có nghĩa là việc làm này đă được phát xuất từ cái ngă –mà cái ngă là cánh cửa dẫn đến địa ngục. Người đạo đức v́ thế chỉ là một tên vị kỷ, một con người vị kỷ hơn ai hết. Y có lư do để vị kỷ, hưởng nhiều lợi lạc từ vị kỷ. Trước tiên, y muốn phô ra cho mọi người thấy y đă làm không biết bao nhiêu là điều thiện.

 

Thế rồi Lương Vũ Đế hỏi tiếp, “Thế th́ đức hạnh là ǵ? Công đức –punya- là ǵ?”

Một lần nữa, giống như một tiếng sét, Bồ Đề Đạt Ma trả lời, “Rỗng không … Hoàn toàn rỗng không.”

 

Cố gắng để hiểu ư nghĩa của câu nói này, Lương Vũ Đế hỏi thêm: “Như vậy ngài cho rằng cái rỗng không này là rất mực thiêng liêng?” Từ một ngỏ ngách nào đó trong tâm thức của Lương Vũ Đế bật lên câu hỏi như thế, “Phải chăng cái rỗng không này là rất mực thiêng liêng?”

 

Đến đây th́ Bồ Đề Đạt Ma la lên, “Chấm dứt điều vô nghĩa này đí! Không có thần thánh thiêng liêng ǵ ở trong đó cả! Rỗng không là rỗng không! Cái ǵ là thần thánh thiêng liêng? Rỗng không là rỗng không.”

 

Thật quá sức tưởng tượng, dám la lên cả với một ông vua! Bây giờ th́ vị Hoàng Đế nhủ thầm, “Đây không phải là người mà ḿnh mong đợi.” Và rồi Bồ Đề Đạt Ma quay lưng đi vào chốn núi non, hang sâu diện bích. Tuy nhiên Lương Vũ Đế hẵn đă không ngừng quán chiếu về chuyện này. Làm sao mà bạn có thể quên dễ dàng một con người như thế? Cái bóng của Bồ Đề Đạt Ma vẫn không ngừng ám ảnh, ông ta giống như một cơn ác mộng.

 

“Tại sao ông ta lại đập vỡ đi tất cả những niềm tin tưởng của ḿnh?” Cái ông vua này đang sống trong lâu đài mộng tưởng, rằng nay mai đây ông ta sẽ thác sanh về cung trời thứ bảy, ngay cả Đức Phật cũng có thể đứng chào đón ở trước cửa không chừng. Thế mà cái ông già này đă đập vỡ tất cả những giấc mơ của ḿnh Nhưng cái ông già này lại trông có vẻ rất chân thực. Vị Hoàng Đế rất rành về những kẻ nịnh hót, tất cả đầy dẫy ở trong cung, bao quanh ông ta; vị Hoàng Đế cũng đă từng gặp không biết bao nhiêu người được xưng tụng như là những bậc đại thánh trước đây. Đến bây giờ th́ nhà vua có thể nhận ra sự khác biệt –cái ông già này ẩn chứa một ngọn lửa thiêng, chân lư. Cái ông già này mang một phẩm chất hoàn toàn khác biệt, thuộc về một chiều kích nào khác.

 

Nhà vua không ngừng thao thức suy nghĩ và càng suy nghĩ chừng nào ông ta càng cảm thấy Bồ Đề Đạt Ma nói đúng. Tuy nhiên vị Hoàng Đế đă không đủ can đảm để thỉnh mời Bồ Đề Đạt Ma một lần thứ hai. Cho đến khi nhà vua hấp hối –bảy năm sau đó- trước giờ lâm tử ông ta cảm thấy không thể tŕ hoăn được nữa và ra lệnh: “Chạy đi t́m gấp ngài Bồ Đề Đạt Ma cho ta, bởi v́ đây chính là người duy nhất mà ta cần gặp, một con người thực sự. Một con người đức hạnh siêu việt đến độ không c̣n thấy đức hạnh ở trong đó. Một con người rất mực phạm hạnh đến mức không c̣n tin vào những giá trị đạo đức. Một con người giác ngộ đến mức xem đức hạnh như là một thứ gông xiềng. Đi mau lên! Ta đang hấp hối và ta cảm thấy rằng ông ta nói đúng, ta đang sắp sửa rơi vào tầng địa ngục thứ bảy. Tất cả chỉ là một cuộc hành tŕnh của bản ngă.”

 

Nhưng đă quá muộn. Khi người ta t́m được Bồ Đề Đạt Ma th́ Lương Vũ Đế đă băng hà. Trước khi mất, ông ta trói lại: “Trên bia mộ của ta hăy viết lên vài pháp ngữ của Bồ Đề Đạt Ma. Ta đă không thể viết lên bằng chính trái tim ḿnh nhưng tối thiểu hăy khắc chúng vào bia mộ của ta.” Và thế là trên bia mộ của Lương Vũ Đế c̣n ghi lại lời đối thoại sau đây:

 

Lương Vũ Đế hỏi, “Tôi sẽ có công đức ǵ không?”

Bồ Đề Đạt Ma trả lời: “Không có công đức ǵ cả, thưa bệ hạ! Ngài sẽ rơi xuống tầng địa ngục thứ bảy!”

“Thế th́ đức hạnh là ǵ? ”

Bồ Đề Đạt Ma trả lời, “Rỗng không … Hoàn toàn rỗng không.”

“Có ǵ thiêng liêng ở trong cái rỗng không này?”

Bồ Đề Đạt Ma trả lời, “Không có thần thánh thiêng liêng ǵ ở trong đó cả! Rỗng không là rỗng không!”

 

Đọc câu chuyện này tôi không khỏi khởi lên cái ư nghĩ là, cho dù ngay cả một khoảnh khắc nhỏ trước khi chết, cái ông Lương Vũ Đế này đă ngộ được chân lư, thế là đủ. Một khoảnh khắc liễu ngộ thật sự là đủ rồi … quá đủ nữa là đằng khác, c̣n hơn cả hàng ngàn hàng vạn cái đời sống được gọi là đạo đức. Đó chính là ư nghĩa câu nói của Chúa Giêsu, “Điều thiện của người đạo đức cũng vẫn chưa đủ, phải cần thêm một cái ǵ khác nữa.” Lương tâm chỉ là chiếc vỏ bên ngoài: cái cần thiết chinh là ư thức.

 

 

 

Thế nên tôi chẳng quan tâm ǵ lắm đến các giáo điều luân lư. Tôi cũng chẳng chống lại chúng. Tôi không mấy quan tâm đến chúng bởi v́ chúng không làm cho con người trở thành đạo đức chút nào cả. Tôi cũng không quan tâm mấy đến những cái gọi là hành động đạo đức, là việc thiện bởi v́ ngay từ bản chất những việc làm này đă không thiện chút nào –chúng chỉ là những giả h́nh che đậy. Thế nên, chuyện quan trọng đầu tiên là phải có một cái nh́n tuệ giác, xuyên suốt vào tận cùng bản thể cốt lơi của nội giới, tất cả những ǵ c̣n lại sẽ theo sau. Hăy quên đi dùm tôi tất cả những thứ khác -những mối liên hệ buộc ràng thế gian, những thứ đại loại như thế. Trước tiên bạn cần nên đi sâu vào bản thể cốt lơi của hính ḿnh, bám rễ ở đó và để cho đời sống của ḿnh khởi sự đâm chồi từ đây. Và tôi biết chắc một điều là bạn sẽ trở nên đạo đức, thánh hoá mà không cần phải sống theo một nguyên tắc luân lư nào.

 

Đây là hai vấn đề hoàn toàn khác biệt. Đạo đức là một chuyện, sống theo chủ nghĩa khắc kỷ là một chuyện khác. Một người khắc kỷ là một con người dị hợm; thanh giáo, khắc kỷ không hẵn là đạo đức, nó c̣n ẩn dấu sự phô trương, khoe ḿnh.

 

 

Như vầy tôi nghe:

 

Một anh nhà quê mới cải đạo, đầy hăng hái nhiệt t́nh, nguyện hiến ḿnh phục vụ qua lời phát biểu trong buổi lễ đầu tiên:

 

“Tôi sẵn sàng làm bất cứ điều ǵ theo lời gọi của Chúa , bao lâu mà công việc này đầy vinh dự, xứng đáng.”

 

Đây đúng là một nhà luân lư học. Ngay cả với Chúa, với Thượng Đế, cái nhà anh này sẽ vẫn phải c̣n chọn lựa. Anh ta bảo, “Tôi sẵn sàng làm bất cứ điều ǵ theo lời gọi của Chúa , bao lâu mà công việc này đầy vinh dự, xứng đáng.” Với Thượng Đế anh ta vẫn c̣n chọn lựa cái nào là vinh dự cái nào là không vinh dự. Nhà luân lư là như thế, luôn luôn để mắt phán xét mọi người –ngay cả với Chúa. Anh ta chỉ làm một công việc duy nhất là lên án mọi người. Nhà luân lư sẵn sàng vô luân khi anh ta yêu thích điều ǵ, anh ta chỉ đạo đức bởi v́ sợ hăi: sợ địa ngục, sợ trừng phạt. Và đôi khi phát xuất từ ḷng tham -được thưởng công ở thiên đường, ở cơi trời.

 

Tâm Hà Lê Công Đa

              [BANTIN]

HOME GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT HỌC TR̀NH HỘI ĐỒNG GIẢNG HUẤN THƯ VIỆN SINH VIÊN VỤ BẢN TIN PHV
For any questions, send Email to:  phvpghh@aol.com
Copyright © 2003. PhatHocVienPGHH. All rights reserved.
Revised: 10/16/07