VU LAN
MÙA MỞ NHỮNG SỢI DÂY TREO NGƯỢC

Thích Thái Ḥa

Mỗi mùa Vu lan về là những người con Phật chúng ta có cơ hội nh́n ngắm lại những chất liệu hiếu kính, trí tuệ và từ bi từ nơi tâm ḿnh và từ nơi chính cuộc sống hằng ngày của ḿnh, để cúng dường lễ Vu lan, với một ư nghĩa thiết thực.

Vu lan, tiếng Phạn là Ullambana, Hán phiên âm là Vu lan bồn và dịch nghĩa là giải đảo huyền. Giải là mở, đảo là ngược và huyền là dây. Giải đảo huyền là mở sợi dây treo ngược.

Trong đời sống hằng ngày, khi đánh mất chất liệu hiếu kính, trí tuệ và từ bi là ta đánh mất chất liệu căn bản của đạo đức, đánh mất căn bản phước báu của cơi người, cơi trời, phước báu của các cơi hiền thánh và chư Phật; như vậy là ta đă treo ngược đời sống của chúng ta.

Trong đời sống hằng ngày, khi ta đang thực tập hiếu kính với ai là ta đang mở sợi dây treo ngược cho ta và cho cả người ấy.

Trước hết, ta cần phải thực tập và thể hiện sự hiếu kính đối với cha mẹ ta, để mở sợi dây ấy cho ta và cho cả cha mẹ ta.

Cha mẹ ta liên hệ với ta bằng chất liệu t́nh cảm của nhân duyên huyết thống. T́nh cảm ấy không những gắn bó với ta trong một đời mà nhiều đời; không những trong một kiếp mà nhiều kiếp. T́nh cảm ấy, không những đă từng treo xuôi chúng ta mà cũng đă từng treo ngược chúng ta. Treo xuôi chúng ta, v́ ta đă từng thọ ân, đă từng biết cách để trả ân. Treo ngược chúng ta, v́ ta đă từng thọ ân mà không những vô ân lại c̣n bội nghĩa.

Thọ ân và biết ân, v́ ta thấy rất rơ trong quan hệ t́nh cảm của nhân duyên huyết thống, nếu không có cha mẹ ta th́ không bao giờ có ta. Và không có ông bà tổ tiên nội ngoại th́ cũng không bao giờ có cha mẹ ta.

V́ vậy, khi ta thể hiện sự hiếu kính đối với cha mẹ, ông bà tổ tiên nội ngoại, trước hết ta phải biết chăm sóc trái tim huyết thống của ta, để cho tinh thần của trái tim ấy không bị thương tích bởi những ư nghĩ, lời nói và hành động không lành mạnh hằng ngày mạnh.

Ư nghĩ không lành mạnh là ư nghĩ mang những chất liệu ích kỷ, chỉ sống theo cá tính và biểu hiện những sinh hoạt cá tính theo bản năng ấy, qua lời nói và việc làm, khiến không những làm thương tổn trái tim ta, làm thương tổn trái tim của cha mẹ, ông bà tổ tiên nội ngoại ta, trong quá khứ và hiện tiền, mà cũng c̣n làm thương tổn trái tim của nhiều thế hệ con cháu chúng ta trong tương lai nữa.

Vậy, nếu ta muốn hiếu kính với cha mẹ, với tổ tiên ông bà nội ngoại trong quá khứ và hiện tiền, th́ điều kiện trước tiên là phải biết chăm sóc trái tim huyết thống của ta, để trái tim ấy luôn luôn ở trong trạng thái trong sáng và lành mạnh. Mọi lời nói và hành xử hiếu kính của ta phải đi từ trái tim ấy, mới có khả năng tháo gỡ những sợi dây treo ngược trong đời sống của ta và của những người ta thương yêu.

Và trong đời sống tâm linh, ta cần phải có sự hiếu kính với ai? Ta cần phải có sự hiếu kính đối với Thầy ta, với chúng Tăng và Tam bảo.

Thầy ta là vị đại diện chúng Tăng và Tam bảo để dạy dỗ cho ta, từ một con người không biết bỏ điều ác lại bỏ được những điều ác; từ người không biết ǵ về điều thiện trở thành người biết yêu mến và thực hành điều thiện; từ một người chuyên sống với tâm ư thủ lợi lại biết xả lợi mà hướng tâm đến Vô thượng bồ-đề, lại c̣n thay mặt chúng Tăng và Tam bảo trao truyền giới pháp cho ta, đưa ta từ bóng đêm bước ra ánh sáng, từ ánh sáng bước tới ánh sáng; nuôi dưỡng giới thân, tuệ mạng cho ta, đưa ta đi tới với nếp sống lành mạnh, an ḥa và phương trời cao rộng.

Thầy đối với ta ân đức như vậy, nhưng nếu ta không biết ân mà sống vong ân, bội nghĩa th́ ta đă treo ngược đời sống của ta và cũng treo ngược những lời dạy tốt đẹp của Thầy đối với ta, khiến cho người đời không những khinh khi ta mà c̣n khinh khi cả Thầy ta nữa!

Ta đến với Thầy, nhưng ta không sống với đời sống của hiếu kính, trí tuệ
và từ bi, khiến cho Thầy ta không những không yên ḷng, mà đôi khi c̣n v́ ta khởi sinh phiền năo. Phiền năo trong đời sống của Thầy ta khởi sinh là do ta, và như vậy ta đă đem dây phiền năo mà trói Thầy, khiến cho Thầy ta bị phải sống ngược với đời sống giải thoát và giác ngộ.

V́ vậy, mùa Vu lan về ta phải biết thực tập hiếu kính, trí tuệ và từ bi để mở sợi dây treo ngược cho ta; và ta phải biết mở sợi dây treo ngược nơi những người đang treo ngược đối với Thầy ta nữa.

Ở đời, không có vị Thầy nào nh́n học tṛ dễ thương mà không vui. Danh dự của Thầy là danh dự của học tṛ và danh dự của học tṛ cũng là danh dự của Thầy, ta phải thấy cho rơ điều ấy để thực tập tâm hiếu kính, trí tuệ và từ bi, để mở hết tất cả những sợi dây đang treo ngược ta và Thầy ta vậy.

Ta hiếu kính đối với chúng Tăng, bởi chúng Tăng là đoàn thể trang nghiêm thánh thiện, lấy thanh tịnh và ḥa hợp làm bản chất, lấy giải thoát làm lẽ sống, lấy trí tuệ làm sự nghiệp và lấy hoằng pháp độ sinh làm bản nguyện.

Thầy ta sinh ra ta từ biển cả giới pháp thanh tịnh và ḥa hợp của Tăng, được d́u dắt, nâng đỡ và xác chứng trong đời sống cao thượng của Tăng và đă trở thành thành viên chính thức của Tăng. Nếu không có chúng Tăng, ta không bao giờ có Thầy. Ngày nay, ta có Thầy dạy dỗ và d́u dắt ta trên con đường học đạo, công đức ấy của Thầy là công đức của chúng Tăng, v́ vậy mà ta hết ḷng hiếu kính với chúng Tăng là để báo đáp ơn Thầy. Muốn báo đáp công ơn của Thầy, không ǵ hơn là phải thực hành hiếu kính đối với chúng Tăng.

Người nào biết hiếu kính đối với chúng Tăng là người ấy đang ngày đêm nỗ lực thực hành hạnh trí tuệ và từ bi để cúng dường Thầy ḿnh và chúng Tăng vậy.

Và tại sao ta phải hiếu kính với Tam bảo? Tam bảo là Phật, Pháp và Tăng. Về ư nghĩa, ta có Tam bảo Đồng thể, Tam bảo xuất thế gian và Tam bảo thế gian trú tŕ. 

Tam bảo Đồng thể

Nghĩa là Tam bảo trong ba đời và mười phương cùng một thể tính giác ngộ, cùng một pháp tính b́nh đẳng, không sinh diệt và cùng một Tăng thể thanh tịnh, ḥa hợp, sự lư thống nhất vô ngại. Không những vậy, mà Phật c̣n Đồng thể với Pháp và Tăng; Pháp và Tăng cùng Đồng thể với Phật; Phật và Tăng Đồng thể với Pháp; Phật và Pháp Đồng thể với Tăng nữa. V́ là đồng một thể tính giác ngộ, không sinh diệt, thanh tịnh, nên bản thể của Phật, Pháp, Tăng là thường trú khắp cả pháp giới và viên dung vô ngại.

Tam bảo xuất thế gian

Trong đó, Phật bảo xuất thế là chỉ cho chư Phật trong mười phương đă thành tựu được đoạn đức, trí đức và ân đức.

Đoạn đức là do đoạn trừ hết sạch phiền năo của tâm mà đức hạnh sinh khởi.

Trí đức là do đoạn trừ hết sạch những sai lầm của tri kiến mà đức hạnh sinh khởi và ân đức là do thành tựu những hạnh nguyện độ sinh mà đức hạnh sinh khởi.

Phật bảo xuất thế là những Bậc giác ngộ đă thành tựu hoàn toàn ba đức ấy, như Đức Phật Thích-ca, Phật Adi- đà, Phật Dược Sư,…

Pháp bảo xuất thế gian là chỉ cho các pháp hành dẫn đến đời sống giải thoát như: Bát Chánh Đạo, Giới Định Tuệ, các pháp quán thuộc Tứ thánh đế, hay các pháp quán lưu chuyển và hoàn diệt của pháp Mười hai duyên khởi, các pháp quán về Không, Vô tướng và Vô tác, hay là pháp quán về Khổ, Không và Vô thường… Do thực hành các pháp này mà hành giả đoạn tận hết thảy lậu hoặc, dẫn đến đời sống xuất thế, thoát ly sinh tử.

Tăng bảo Xuất thế là chỉ cho đoàn thể của Tăng, mà trong đó các thành viên đă đoạn trừ hết sạch phiền năo, chứng đắc các thánh quả giải thoát.

Tam bảo thế gian trú tŕ

Phật bảo thế gian trú tŕ là chỉ cho những h́nh tượng của Đức Phật được thờ tự trong các chùa tháp khắp thế gian.

Pháp bảo thế gian trú tŕ là chỉ cho ba tạng Kinh, Luật, Luận đang được thờ tự và lưu truyền ở trong thế gian.

Tăng bảo thế gian trú tŕ là chỉ cho những đoàn thể xuất gia tối thiểu là bốn vị tỳ-kheo hoặc bốn vị tỳ-kheo ni đang cộng trú thanh tịnh và ḥa hợp với nhau để cùng nhau thực hành các Tăng sự, như thuyết giới mỗi nửa tháng, mỗi năm an cư trong ba tháng và cùng nhau tự tứ sau khi xuất hạ trong cùng một trú xứ. 

Và đồng thời làm chỗ nương tựa cho thế gian gieo trồng phước đức, hướng dẫn những pháp học và pháp hành cho quần chúng Phật tử.

Tăng bảo thế gian trú tŕ bao gồm các tỳ- kheo, tỳ-kheo ni đă thành tựu và chưa thành tựu các pháp giải thoát.

Nếu không có Tam bảo Đồng thể, ta không bao giờ có Tam bảo xuất thế gian; và không có Tam bảo xuất thế gian ta không bao giờ có Tam bảo trú tŕ thế gian.

Ngày nay ta có vị Thầy để dạy dỗ cho ta, nâng đỡ ta trên con đường tu tập và giải thoát, là nhờ có Tam bảo trú tŕ thế gian. 

Ta có Tam bảo trú tŕ trong thế gian giúp Thầy ta và ta tu học là nhờ có Tam bảo xuất thế gian; và ta có Tam bảo xuất thế gian để thường tin tưởng, tôn kính và ngưỡng mộ, mà không không bao giờ biến hoại là nhờ có Tam bảo Đồng thể.

V́ vậy, ta hăy nh́n sâu vào trái tim tâm linh của ta, không những thấy các bậc Thầy của ta đang c̣n tại thế hay đă qua đời vẫn luôn luôn hiện hữu ở trong trái tim ta, vẫn luôn có mặt trong những hạnh nguyện tu hành của ta, quư vị luôn nâng đỡ cho ta những lúc yếu kém và vẫn luôn luôn khích lệ ta những khi ta có chút tinh cần tu tập.

Không những vậy mà trong trái tim ta luôn luôn có mặt đầy đủ Tam bảo thế gian trú tŕ, Tam bảo xuất thế gian và cả Tam bảo Đồng thể. Nên, ta phải nỗ lực tu học tinh cần, phát khởi được trí tuệ và từ bi, để mở những sợi dây tà kiến đang treo ngược sự hiểu biết của ta đối với Tam bảo. 

Tam bảo th́ Đồng thể thanh tịnh mà nhận thức của ta th́ ngược lại bị biến thể và ô nhiễm. Tăng đoàn đệ tử của đức Thế Tôn, th́ ḥa hợp thanh tịnh và xuất thế, mà ta đem những nhận thức phân hóa, kỳ thị, tổ chức phàm tục cục bộ của ta để áp đặt và trói buộc lên đời sống và sinh hoạt cao đẹp, thánh thiện của Tăng. 

Những nhận thức trói buộc và treo ngược ấy làm cho ta càng ngày càng quay ngược với Tam bảo và Tam bảo đă bị ta hiểu theo nghĩa treo ngược và quay ngược.

Mùa Vu lan lại trở về với những người con Phật, chúng ta hăy cùng nhau nỗ lực tu tập để không những mở được những sợi dây đang treo ngược chúng ta, mà c̣n mở những sợi dây tà kiến cố chấp, hiểu biết sai lầm chung quanh chúng ta, đang làm đảo lộn và treo ngược Tam bảo.

Mùa Vu lan về, chúng ta nguyện nỗ lực tu tập và chuyển hóa để đưa ḍng dơi huyết thống của chúng ta hội nhập vào ḍng dơi tâm linh, nhằm thăng hoa cuộc sống và thể nhập hoàn toàn với Tam bảo Đồng thể, sống với cảnh giới vô sinh bất diệt của chư Phật.

Và nay, mùa Vu lan về, những người con Phật chúng ta hăy cùng nhau, không những nguyện mở những sợi dây đang treo ngược chúng ta, mà c̣n nguyện mở cả những sợi dây đang treo xuôi chúng ta trong những
thành công phù phiếm, trong những thuận lợi nhất thời, để dâng lên cúng dường cha mẹ, Thầy Tổ, chúng Tăng và Tam bảo, với tất cả tấm ḷng hiếu kính, trí tuệ và từ bi.
 
Thích Thái Ḥa 
 

              [BANTIN]

HOME GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT HỌC TR̀NH HỘI ĐỒNG GIẢNG HUẤN THƯ VIỆN SINH VIÊN VỤ NSLONGHOA
For any questions, send Email to:  phvpghh@aol.com
Copyright © 2003. PhatHocVienPGHH. All rights reserved.
Revised: 09/03/08