Ai Muốn Rút Khỏi IRAQ?

Ngô Nhân Dụng
 

Quốc hội Mỹ buộc chính phủ Bush lâu lâu phải báo cáo về tiến triển trong chiến cuộc Iraq ; đặc biệt nhấn mạnh đến những mục tiêu chính trị mà chính phủ Nouri Maliki phải đạt được. Bản báo cáo tuần này cho thấy chính phủ Maliki chưa đạt được 50%. Về mặt quân sự, số đơn vị “thiện chiến”, nghĩa là không cần quân Mỹ đi kèm khi lâm trận, đă giảm bớt từ 10 xuống c̣n 6 tiểu đoàn. Học tṛ đi thi được điểm này chắc bị đánh rớt. Nhưng Tổng Thống Bush yêu cầu Quốc Hội hăy kiên nhẫn đợi tới Tháng Chín nghe Tướng David Petraeus báo cáo t́nh h́nh quân sự rồi hăy bàn chuyện thay đổi chính sách.

Ngày hôm qua, hai nghị sĩ vai vế lớn thuộc đảng Cộng Ḥa đă đề nghị một dự luật yêu cầu chính phủ phải thay đổi chiến lược ở Iraq, bắt đầu từ Tháng Mười sắp tới. Như vậy th́ cũng đúng ư của ông tổng thống. Trong khi đó, nhiều nghị sĩ Dân Chủ muốn buộc chính phủ Bush phải ấn định thời hạn rút quân khỏi Iraq, bằng cách ghi thời hạn đó vào trong một đạo luật ngân sách quốc pḥng. Khi đă thành luật, ông tổng thống sẽ phải làm theo. Nhiều nghị sĩ Cộng Ḥa ủng hộ ư kiến này. Nhưng việc làm luật buộc ông tổng thống định ngày rút quân trên thực tế rất khó thành sự thật.

Tuy biết rất khó, những người muốn rút quân vẫn đ̣i, lư do v́ chỉ c̣n 16 tháng nữa dân Mỹ sẽ đi bầu Quốc Hội. Trong số 6 nghị sĩ Cộng Ḥa đă ngả sang lập trường Dân Chủ có nhiều vị sang năm đến lượt sẽ phải tranh cử lại. Các nghị sĩ muốn bày tỏ lập trường ngả theo khuynh hướng của cử tri trong đơn vị họ. Có hai phần ba dân Mỹ muốn ấn định ngày rút quân khỏi Iraq.

Nhưng dù đề nghị ấn định thời hạn rút quân đă được đa số các nghị sĩ ủng hộ, biến ư kiến đó thành luật để buộc hành pháp thi hành vẫn là một chuyện xa vời.

Lư do trước hết là lập trường của những nghị sĩ muốn rút quân cũng khác nhau rất nhiều. Có người đ̣i rút sớm, có người muốn trễ; có người muốn rút hết, có người cho rút từng phần. Các nghị sĩ Cộng Ḥa thường ngả về phía rút từng phần và rút từ từ, chỉ cần rút 6 tháng trước ngày dân Mỹ bỏ phiếu, là họ yên tâm. Nhiều nghị sĩ Dân Chủ th́ muốn rút nhanh, để gây khó khăn cho ông Bush. Nếu ai cũng khăng khăng lập trường của ḿnh th́ chả bao giờ có được một dự luật được đa số chấp thuận.

Hiện nay có một dự thảo được 12 nghị sĩ thuộc cả hai đảng kư tên chính thức đệ tŕnh, có thể được đem ra bàn vào tuần tới. Dự thảo này có tính cách thỏa hiệp, dựa trên những khuyến cáo do Ủy Ban Baker - Hamilton đưa ra năm ngoái, trong đó đề nghị sẽ rút bớt quân Mỹ khỏi Iraq vào đầu năm 2008, chỉ để lại đủ số quân làm việc huấn luyện quân đội Iraq. Nhưng dự luật này chưa chắc đă được đem ra biểu quyết, v́ bị nhiều người cho là lời lẽ yếu quá, không đủ “nanh vuốt” buộc chính phủ phải thi hành. Nghị Sĩ Harry Reid, lănh đạo phe Dân Chủ ở Thượng Viện, chê dự luật này là c̣n yếu hơn “cọp không nanh.” Nếu bản ư kiến thỏa hiệp này mà cũng không được đem biểu quyết th́ các ư kiến mạnh hơn hay yếu hơn càng ít hy vọng.

Mà dù có được đem ra thảo luận trên diễn đàn Thượng Viện th́ dự luật rút quân nào cũng khó đưa tới việc bỏ phiếu chấp thuận hay bác bỏ. V́ một thủ tục trong Thượng Viện Mỹ. Thượng Viện chỉ chấm dứt các cuộc thảo luận để bắt đầu bỏ phiếu khi nào có 60 nghị sĩ đồng ư. Nếu chỉ có 59 người muốn ngưng nói th́ những nghị sĩ chống đối vẫn được phép tiếp tục nói suốt ngày đêm, không bao giờ ngưng, chưa thể biểu quyết được. Đây là một thủ tục lạ lùng, trong Quốc Hội các nước chắc chỉ ở Thượng Viện nước Mỹ hiện c̣n áp dụng. Chỉ cần 41 nghị sĩ là có thể ngăn cản không cho Thượng Viện bỏ phiếu quyết định. Người Mỹ gọi là filibuster, chữ đó khó dịch, xin gọi là “thủ tục 60.” Đây là một thủ tục đă từng được dùng trong Nghị Viện nước Anh ngày xưa, nhưng bây giờ không thấy họ đem ra dùng lại.

“Thủ tục 60” đă thành h́nh ít nhất từ năm 1851, dựa trên một quy tắc là “quyền thảo luật không giới hạn của các đại biểu dân.” Mục đích thực tế là tránh, hoặc ngăn cản, không cho Thượng Viện quyết định một cách hấp tấp, theo áp lực nhất thời của dư luận. Người ta muốn mọi quyết định về chính sách quốc gia phải hoàn toàn được suy nghĩ chín chắn, tôn trọng các ư kiến của thiểu số, để mọi quyết định v́ lợi ích chung, chứ không phải chỉ v́ nhu cầu đấu tranh chính trị do quyền lợi phe phái hay do áp lực nhất thời của dư luận dân chúng. Chúng ta biết rằng một cơ quan dân cử rất dễ bị chính trị chi phối, dễ quyết định theo nhu cầu chính trị từng giai đoạn. “Thủ tục 60” này giúp Thượng Viện Mỹ trở thành chín chắn hơn mỗi khi quyết định. Ở Hạ Viện, các dân biểu được tự do hơn, họ muốn tự do hơn, chắc v́ biết nếu họ vội vàng th́ sẽ c̣n có Thượng Viện suy nghĩ kỹ giúp họ!

Gần đây có lúc đảng Cộng Ḥa đă đề nghị xóa bỏ “thủ tục 60” đi. Đó là khi họ thảo luận về các ứng viên do Tổng Thống Bush đề nghị lên làm thẩm phán Tối Cao Pháp Viện. Lúc đó phe Cộng Ḥa chiếm đa số ở Quốc Hội nhưng không đủ 60 người để đi tới biểu quyết. Có nghị sĩ đă đề nghị xóa bỏ “thủ tục 60” đi, để điền khuyết các ghế trống trong Tối Cao Pháp Viện theo khuynh hướng bảo thủ. Nhưng các người lănh đạo trong Thượng Viện đă khôn ngoan, không bàn việc xóa bỏ thủ tục khó khăn đó, mà t́m các con đường khác để thỏa hiệp với phe đối lập; cuối cùng th́ ông Bush vẫn thành công đặt được hai thẩm phán mới vào Tối Cao Pháp Viện. Bây giờ th́ chắc các nghị sĩ Cộng Ḥa thấy hồi đó không xóa bỏ “thủ tục 60” là phải, v́ nay họ đă trở thành thiểu số.

V́ “thủ tục 60”, phe đ̣i rút quân khó làm luật thực hiện ư kiến ḿnh dù họ có hơn 50 người. Nhiều nghị sĩ Dân Chủ cũng không đồng ư với họ, mà số nghị sĩ Cộng Ḥa chống Tổng Thống Bush không đủ đông cho đủ con số 60.

Chúng ta biết quyết định nào về cuộc chiến tranh ở Iraq bây giờ th́ hậu quả cũng bất định, tương lai không thể biết là hay hoặc dở. Bởi v́ không ai biết chắc tương lai sẽ thế nào. Thứ Ba vừa rồi hai nghị sĩ cùng thuộc đảng Cộng Ḥa đă tranh luận gay gắt với nhau, có Phó Tổng Thống Dick Cheney chứng kiến. Nghị Sĩ George Voinovich cho là nếu Mỹ rút quân khỏi Iraq th́ nhóm khủng bố Al Qaeda ở đó sẽ bị chính những người Iraq đuổi đi, người Sun Ni hay người Shi A cũng không ai muốn dân ngoại quốc đeo súng, chế bom ở nước họ để biến Iraq thành băi chiến trường. Nghị Sĩ John McCain không đồng ư, ông lo rằng quân Mỹ rút đi th́ nước Iraq sẽ loạn, sẽ trở thành căn cứ cho các nhóm khủng bố phát triển.

Nhưng Iraq cũng chỉ là một điểm trong toàn thể bàn cờ khủng bố và chống khủng bố toàn thế giới. Ngày hôm qua một bản báo cáo tổng hợp nhận xét của 16 cơ quan t́nh báo Mỹ được tiết lộ, cho biết hiện nay tổ chức Al Qaeda đang phục hồi sức mạnh, sau khi họ đă bị đánh đuổi khỏi Afghanistan từ năm 2001. Họ dùng vùng biên thùy Pakistan Afghanistan làm nơi huấn luyện, v́ có những khu hầu như vô chính phủ. Nhóm Al Qaeda cũng đă chuyển hướng dùng nhiều người ở các nước Âu Châu hơn người Trung Đông. Ông John Kringen, đứng đầu về phân tích tin t́nh báo của CIA, đă phúc tŕnh trước Ủy Ban Quân Vụ Hạ Viện rằng, “Chúng tôi thấy nhiều hoạt động huấn luyện hơn. Nhiều tiền hơn. Nhiều trao đổi thông tin hơn. Chúng tôi thấy mức hoạt động của họ cao hơn trước.”

Trong bối cảnh như vậy, quyết định rút quân khỏi Iraq hay tăng cường quân số như Tổng Thống Bush đă chủ trương đều là những cuộc đánh cá. Hậu quả ra sao rất khó tính trước, nhưng đều rất nguy hiểm. Các nghị sĩ Dân Chủ chủ trương rút quân chắc cũng không muốn chịu trách nhiệm trước lịch sử về quyết định này. Họ cuộc thảo luận về rút quân để làm suy yếu địa vị của Tổng Thống Bush và của đảng Cộng Ḥa, chuẩn bị cho cuộc bầu cử sang năm. Và nhiều nghị sĩ Cộng Ḥa v́ nhu cầu chính trị cũng nghiêng về phía đó. Nhưng biến ư kiến đó thành hành động là điều rất, rất khó. “Thủ tục 60” giúp cho Thượng Viện Mỹ có thời giờ suy nghĩ chín chắn hơn, và cũng như việc bổ nhiệm thẩm phán Tối Cao Pháp Viện, các phe sẽ đi đến một giải pháp chung.

Chúng ta có thể tiên đoán sau Tháng Chín, Tổng Thống Bush thế nào cũng loan báo một kế hoạch “rút quân.” Khó ǵ, đầu năm nay ông tuyên bố tăng 35,000 binh sĩ, cuối năm ông sẽ rút bớt 30 hay 50 ngàn về nước! Ông có thể nói chiến dịch tăng quân của ông đă thành công, và sau đó quân Mỹ sẽ bớt tham chiến, tức là bớt tổn thất đi! Tuy nhiên, quân Mỹ sẽ c̣n phải đồn trú ở Iraq nhiều năm nữa, chưa ai biết đến bao giờ! Về khoản này th́ những người ủng hộ và những người chống ông Bush chắc đều đồng ư, mặc dù hiện nay không ai nói thẳng ra. Các chính khách Dân Chủ biết cuối cùng họ cũng sẽ chấp nhận một kế hoạch giống như ông Bush. Nhưng bây giờ họ vẫn cứ phải chống, làm bộ họ muốn rút hết quân ngay, để vừa ḷng cử tri ở nhà. Phe Cộng Ḥa đa số tất nhiên sẽ nói người lại, để tŕnh bày trước các cử tri của họ một “h́nh ảnh mạnh” trong khi cố chứng tỏ phe Dân Chủ là “yếu về an ninh và quốc pḥng.”

Tổng Thống Bush thế nào cũng chịu trách nhiệm trước lịch sử về quyết định tấn công Iraq của ông. Nhưng nước Mỹ, tức là tất cả mọi người Mỹ không phân biệt đảng phái, phải chia sẻ trách nhiệm về cuộc chiến tranh này. Phải có một nhà chính trị Mỹ nói thẳng điều đó với tất cả mọi người Mỹ khác. Nước Mỹ không thể đem quân tới phá tan hệ thống chính quyền ở Iraq rồi sau đó rút hết quân về, mặc kệ người Iraq giết nhau. Chưa kể là các nước chung quanh sẽ đem quân vào Iraq chia phần! Nước Mỹ lấy quyền ǵ mà làm như vậy? You break it, you own it! Khi anh vào một tiệm bán ly tách, chén bát, anh phải mua tất cả những cái ly tách mà anh làm bể; đó là một thành ngữ của người Mỹ.

Nếu quyết định đánh Iraq của ông Bush là nhầm lẫn ngay từ đầu, th́ cả nước Mỹ vẫn chịu trách nhiệm chung chứ không riêng ǵ một ông tổng thống. Khi quyết định tấn công, chắc ông đă tính toán quyền lợi xa của nước Mỹ. Chính sách của ông ở Iraq có thể sai lầm, nhưng các quyền lợi lâu dài của nước Mỹ vẫn c̣n nguyên! Ba mươi năm trước nước Mỹ có thể bỏ Việt Nam, v́ biết Trung Cộng và Liên Xô đang chống phá nhau, Trung Cộng sẽ đánh cả Việt Cộng v́ Việt Cộng theo Nga. Các nước Đông Nam Á đă phát triển kinh tế đủ mạnh, không lo Cộng Sản cướp chính quyền. Quyền lợi kinh tế của Mỹ ở Đông Nam Á, ở Nhật Bản, Đài Loan, Nam Hàn không v́ Mỹ rút khỏi Việt Nam mà suy yếu, trong khi Mỹ c̣n phải lo vùng Trung Đông dầu lửa.

Bây giờ có ai muốn chịu trách nhiệm tuyên bố bỏ cuộc ở Iraq hay không? Mỹ bỏ cuộc rồi th́ cả miền Trung Đông sẽ ra sao? Giá dầu lửa sẽ lên hay xuống? Phong trào Hồi Giáo quá khích sẽ mạnh hơn hay yếu đi? Mối đe dọa khủng bố vào nước Mỹ sẽ như thế nào? Tranh chấp Israel-Palestine sẽ được giải quyết thế nào?

Chúng ta có thể đoán rằng không ai muốn chịu trách nhiệm về thất bại của nước Mỹ ở Iraq . Đó là lư do những cuộc thảo luận ở Thượng Viện trong tuần tới sẽ chỉ là những màn biểu diễn cho khán giả coi, khán giả là các cử tri sang năm sẽ bỏ phiếu. Sang năm, ví thử đảng Dân Chủ thắng thế, ngồi vào ghế tổng thống và vẫn chiếm đa số ở Quốc Hội, họ cũng sẽ phải tiếp tục theo đuổi cuộc chiến tranh Iraq chứ không thể nào phủi tay đứng dậy bỏ đi được. Họ sẽ đưa ra những chiến lược mới, chính sách ngoại giao mới, nhưng không thể bỏ cuộc. Một tổng thống Cộng Ḥa lên th́ cũng vậy. Mà nếu ông Bush c̣n ngồi ở Ṭa Bạch Ốc chắc ông cũng làm như thế.

              [BANTIN]

HOME GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT HỌC TR̀NH HỘI ĐỒNG GIẢNG HUẤN THƯ VIỆN SINH VIÊN VỤ BẢN TIN PHV
For any questions, send Email to:  phvpghh@aol.com
Copyright © 2003. PhatHocVienPGHH. All rights reserved.
Revised: 07/14/07