Chỉ Một Nhất Thể Hiện Hữu

 OSHO/Tâm Hà Lê Công Đa Chuyển Ngữ

 

 

Câu hỏi thứ nhất:

 

Phải chăng tín ngưỡng đơn giản đến mức mà ngay cả tôi cũng có thể hiểu được?

 

 

Vâng, đúng như thế, Sheela, ngay cả chính bạn. Tuy nhiên khi tôi nói tín ngưỡng rất mực đơn giản điều đó không hề bao hàm ư nghĩa dễ dàng, tôi chỉ muốn nói rằng nó không hề rắc rối. Đời sống chẳng rắc rối bao giờ, và hiện hữu cũng không hề phức tạp. Tất cả mọi chuyện rắc rối phức tạp đều do cái tâm mang lại. Chỉ có niệm mới phức tạp; c̣n vô-niệm làm sao lại có thể rắc rối phức tạp được? Khi không c̣n bất cứ một niệm nào khởi lên trong tâm, cái đó gọi là ǵ nếu không là đơn giản? Khi tấm gương phản chiếu tuyệt đối trống không, làm sao phức tạp rắc rối có thể lưu lại dấu vết?

 

Tín ngưỡng là đơn giản trong cái ư nghĩa rằng nó không hề phức tạp chứ không có nghĩa là dễ dàng. Triết học th́ phức tạp rắc rối, rất mực phức tạp. Thế nhưng tín ngưỡng chỉ đến với trái tim thuần phác chứ không phải là một nỗ lực của tâm trí, nó không hề bị triết hoá. Thực ra, một triết gia rất khó -nếu không nói là hầu như không thể- trở thành một con người tín ngưỡng. Bạn càng hiểu biết thông thái chừng nào bạn càng gặp nhiều khó khăn chừng nấy. Thế nhưng  sự khó khăn ấy đến từ chính bạn. Bạn là người mang lại nỗi khó khăn này. Bạn mang một cái tâm rất mực lôi thôi, thế nên cái tâm của bạn được phản chiếu vào thực tại. Bạn chính là người gieo mầm bệnh hoạn.

 

Chim chóc, cỏ cây, trăng sao, mặt trời  -tất cả mọi thứ đều tuyệt đối đơn giản. Và nếu bạn cũng đơn giản như thế, bỗng dưng một cuộc hội ngộ diễn ra: đơn giản gặp gỡ đơn giản. Cái phức tạp không thể gặp gỡ đơn giản, nó chỉ có thể bắt tay cùng phức tạp thôi. Thế nên nếu bạn đơn giản, bỗng nhiên tất cả mọi chuyện đều trở thành đơn giản. Tất cả mọi chuyện như được vén lên bức màn bí mật trước mắt mọi người.

 

Bạn hỏi: Có phải tín ngưỡng đơn giản đến mức mà ngay cả tôi cũng có thể hiểu được?

 

Tuy nhiên phải nói rằngcái từ “hiểu” này không được chỉnh lắm. Tín ngưỡng không thể được hiểu –để hiểu tức là có phức tạp chen vào. Tín ngưỡng là sống với chứ không phải hiểu. Để hiểu là cách thế mà bạn mang cái tâm rắc rối phức tạp của ḿnh vào. Nếu bạn khởi sự cố gắng để hiểu, th́ càng nỗ lực để hiểu chừng nào bạn sẽ càng không hiểu chừng nấy.

 

Một con rết đang đi -cả trăm cái chân đang di động- trong khi một con thỏ con đang ẩn ḿnh trong một bụi rậm ở ven đường. Con thỏ cất tiếng chào hỏi, “Này bác rết, tôi luôn luôn lấy làm thắc mắc làm sao bác lại có thể quản lư cả hàng trăm cái chân cùng một lúc? Cái chân nào bước đầu tiên, cái nào thứ hai, cái nào thứ ba, vân vân và vân vân? Thế mà bác không bao giờ bị bối rối? Hay thật, tôi muốn biết điều đó. Bác làm ơn nói cho tôi hay ít nhiều.”

 

Con rết dĩ nhiên chưa từng bối rối với chuyện đi đứng bao giờ. Từ trước đến nay nó chỉ việc ḅ và ḅ thôi. Thực ra nó cũng chẳng bao giờ buồn nh́n xuống những cặp chân của ḿnh, nó cũng chưa bao giờ nghĩ đến việc đếm thử có bao nhiêu cái. Bây giờ là lần đầu tiên nó bắt đầu đối diện, nhận thức vấn đề. Thế là bỗng dưng nó như bị tê liệt và té lăn đùng ra. Nó khóc ầm lên và bảo con thỏ: ‘Đồ điên!  Mày đă hủy diệt cái sự đơn giản của tao! Bây giờ trở đi chắc là tao sẽ phải đi đứng rất lạng quạng!”

 

Thế là cái tâm đă xen vào. Đi đứng là chuyện b́nh thường đơn giản thôi, bạn phải điều khiển nó như thế nào đây? Thật ra, bạn đâu có điều khiển nó, Thượng Đế đă làm công việc này. Khi nhận thức xen vào, có nghĩa là bạn khởi sự làm công việc điều khiển. Bạn thở như thế nào nhỉ? Có bao giờ bạn để ư đến chuyện đó không? Tạm thời quên đi cái chuyện con rết –nh́n vào cái chuyện bạn thở như thế nào? Làm sao bạn điều khiển được nó? -cả một cái tiến tŕnh phức tạp, thở khí trời vào, phân tích nó ra từng nguyên tố, chỉ chọn lấy dưỡng khí, loại bỏ thán khí; rồi th́ dưỡng khí đi vào máu, làm thanh khiết huyết quản, rồi đi trở lại buồng phổi mang theo cùng với nó bao nhiêu đồ phế thải trong hệ thống tuần hoàn và tống nó ra trở lại –làm sao mà bạn điều khiển được chuyện này? Thế mà bạn vẫn làm được công việc đó, ngay cả trong lúc ngủ.

 

Thượng Đế làm công chuyện đó, cái tổng thể làm công chuyện đó. Bằng cách nào mà bạn có thể biến bánh ḿ thành máu huyết? Thế mà bạn đă làm công chuyện đó một cách rất hoàn hảo –ít ra là cho đến bây giờ. Tôi không biết ngày mai sẽ như thế nào. Nhưng cho đến giây phút này, làm thế nào mà bạn lại có khả năng làm một công việc mầu nhiệm như vậy?

 

Bạn đă từng nghe câu chuyện về phép lạ của Chúa Giêsu biến đá thành bánh ḿ –đâu có nhằm nḥ ǵ so với chuyện bạn biến bánh ḿ thành máu mỗi ngày! Biến đá thành bánh ḿ không đến nỗi khó khăn như thế; biến ổ bánh ḿ khô chết thành ḍng máu luân lưu sống động trong huyết quản c̣n khó khăn hơn nhiều, phải gọi đó là một đại phép lạ. Thế nhưng bạn đang làm công chuyện đó trong từng giây phút! Một khi bạn nhai nuốt miếng bánh ḿ qua khỏi cổ họng, bạn đă quên bẳng nó đi, và rồi Thượng Đế đă chu tất mọi chuyện. Khi tôi nói “Thượng Đế đă chu tất mọi chuyện,” có nghĩa là không ai chu tất cả -mà là cái tổng thể.

 

Thế nên khi bạn mang cái từ “nhận thức” vào th́ cũng có nghĩa là bạn mang vào theo vô vàn rắc rối phức tạp. Bạn chỉ có thể sống, chỉ có thể tín ngưỡng –làm ơn quên dùm tôi cái chuyện nhận thức đi!

 

Thiền giả cũng có một cách thế đặc biệt để diễn đạt một chuyện tương tự như vậy. Họ bảo: Con ḅ mộng chui qua cửa sổ. Đầu lọt, cặp sừng lọt, bốn chân lọt. Thế sao c̣n kẹt lại cái đuôi?

 

Cái đuôi bị kẹt lại –có vẻ như là chuyện rất mực vô lư. Toàn  bộ con ḅ đă chui lọt qua cánh cửa –cái đầu, cặp sừng và bốn chân- tất cả, chỉ c̣n cái đuôi nhỏ là bị vướng lại ở đâu đó không thể vượt qua. Thiền bảo rằng bạn đang đau khổ bởi cùng một cái đuôi như vậy.

Cái đuôi bị kẹt lại đàng sau đó là cái ǵ?

 

Thiền sư Đạo Nguyên bảo rằng:

 

Trong thế gian này,

Cái đuôi ḅ,

Lẽ ra chui lọt qua cánh cửa,

Nhưng luôn luôn bị vướng lại đàng sau

Trừ phi ta phải kéo nó như điên

 

Cái đuôi ḅ là tất cả những ǵ mà ta không thể hiểu thế nhưng lại cố gắng t́m cách để hiểu. Cái đuôi ḅ là nỗ lực để nghĩ bàn những điều không thể nghĩ bàn, bất khả tư nghị. Cái đuôi ḅ là một nỗ lực nhằm bạch hoá hiện hữu.

 

Đó là tất cả những ǵ mà bạn gọi là “hiểu”, là “nhận thức”. Tôi biết bạn muốn nói lên điều ǵ khi dùng  cái từ “hiểu” – đó là chuyện bạch hoá hiện hữu, làm hiện hữu trở nên như một cái ǵ đó trong sáng rơ ràng, một cái tam đoạn luận chẳng hạn. Thế nhưng đây không phải là một cái tam đoạn luận, đây là một khúc ca sống động, bạn không thể tiết giảm nó trở thành cái tam đoạn luận. Đây cũng không phải là một bài toán số học, càng không phải là một câu đố -đây là một công án Thiền. Nó không hề có đáp số. Nó là một bí nhiệm, không thể được giải đáp.

 

Cái tổng thể là cái bất khả tư nghị. Khi bạn cố gắng để nắm bắt, để hiểu nó, cái đuôi mọc dài thêm, thế là bạn bị vướng. Cái đuôi nhỏ đó chính là tri kiến. Bạn có thể thể nhập vào Thượng Đế một cách dễ dàng, thế nhưng bạn sẽ luôn bị kẹt bởi cái đuôi. Cặp sừng, cái đầu, bốn chân có thể vượt qua cánh cửa bước vào Thượng Đế một cách dễ dàng, không hề có vấn nạn. Thế nhưng cái đuôi ở trong bạn, luôn luôn ve vẩy ở trong đầu, sẽ làm bạn bị kẹt lại ở đàng sau. Nó sẽ không cho phép bạn vượt qua. Thế nên những người thiên về đầu óc rất khó mà bước vào đời sống tôn giáo, tín ngưỡng. Những người nặng về trái tim lại rất dễ dàng đi trên đạo lộ.

 

Trong mỗi con người luôn luôn có một ước muốn thôi thúc để suy nghĩ những điều không thể nghĩ bàn, để bạch hoá cái huyền nhiệm rốt ráo.

 

Thế nhưng cái rốt ráo này lại thuộc về tổng thể, và một bộ phận nhỏ của nó –cái tri thức- lại muốn đi t́m hiểu cái rốt ráo. Cái tổng thể này chỉ có thể được hiểu bởi tổng thể, nó không thể được hiểu bởi bộ phận. Cái ǵ đồng loại mới có thể hiểu nhau. Cái tri thức chỉ là một bộ phận nhỏ, rất mực bé nhỏ, thế mà cứ luôn làm ra vẻ một ông chủ độc tài.

 

Cái tri thức đang trở nên rất mực chuyên chính. Nó bảo: “Trước tiên, tớ phải hiểu hết mọi chuyện. Nếu tớ không hiểu là không được đâu đấy. Nếu tớ không nhận ra Thượng Đế, Thượng Đế không thể nào hiện hữu được. Thượng Đế chỉ hiện hữu nếu được tớ cho phép. T́nh yêu thương chỉ hiện hữu khi nào được tớ công nhận.” Đứng trước sự bí nhiệm, tri thức phán bảo: “Không. Không phải vậy.” Tốt hơn là phán bảo “Không phải vậy” c̣n hơn là chấp nhận điều bí nhiệm và mất hết quyền kiểm soát và kềm kẹp độc tài của ḿnh lên hiện hữu. Cái tri thức chính là cái bản ngă –đó là cái đuôi, tuy rất nhỏ, nhưng luôn luôn bị vướng.

 

Thế th́ Sheela ạ, đừng trưởng dưỡng cho cái đuôi này lớn dậy. Nếu bạn có một cái đuôi th́ quả là một điều rất khó khăn để thể nhập vào tín ngưỡng. Mà cho đến bây giờ, tôi chưa hề thấy cái đuôi ở Sheela, trừ phi cô ấy đem dấu kín đi ở một nơi nào đó.

 

Tri thức có thể giải quyết mọi vấn nạn ngoại trừ vấn nạn của chính nó. Tri thức có đáp số cho mọi chuyện ngoại trừ Thượng Đế, cuộc sống và cái tổng thể. Ở những lănh vực đó, bổng dưng nó rất mực nhỏ bé, trở nên bất lực. Trước mặt toàn năng, tri thức trở nên bất lực.

 

Thế nên, nếu bạn không muốn hiểu, sẽ không có vấn nạn nào cả -một ngày nào đó rồi bạn sẽ hiểu. C̣n nếu bạn muốn hiểu, bạn sẽ không bao giờ hiểu được. Hăy để tôi lập lại một lần nữa: nếu bạn không muốn hiểu, một ngày nào đó rồi bạn sẽ hiểu -bởi v́ nó đơn giản. C̣n nếu bạn muốn hiểu, nó sẽ trở nên vô cùng phức tạp rắc rối, bạn sẽ không bao giờ hiểu được.

 

 

 

Câu hỏi thứ hai:

 

Bóng tối đang phủ chụp lấy tôi. Ngài Bhagwan, ngài có thể kéo dùm tôi ra khỏi nơi đó không?

 

 

Tôi chẳng hề thấy bóng tối ở bất cứ nơi nào cả. Chỉ có bạn là đang nhắm nghiền đôi mắt của ḿnh lại thôi, bóng tối không hề hiện hữu. Đó chỉ là điều tưởng tượng của bạn. Mặt trời ở khắp mọi nơi, ánh sáng ở khắp mọi nơi, và trăng rằm tỏa rạng. C̣n bạn th́ cứ tiếp tục bám chặt vào đôi mắt nhắm của ḿnh, cứ tiếp tục nhắm nghiền đôi mắt lại –bóng tối là ở đó. Bây giờ th́ không ai có thể làm cho đôi mắt bạn mở ra được. Có một vài điều mà bạn phải tự ḿnh làm lấy.

 

Nếu bạn muốn nhảy mũi, bạn sẽ phải nhảy mũi –Tôi không thể làm được điều đó cho bạn. Nếu bạn muốn khịt mũi, bạn sẽ phải tự ḿnh làm lấy thôi –Làm sao tôi có thể làm thế cho bạn được. Có một vài điều bạn sẽ phải tự ḿnh làm lấy. Đây là một trong những điều căn bản nhất trong đời sống mà tốt nhất cho bạn là hăy tự ḿnh làm lấy, bằng không, ngay cả chính cái tự do của bạn cũng sẽ là nô lệ. Nếu tôi hay ai đó mang bạn ra khỏi bóng tối, cái ánh sáng đó sẽ không phải là ánh sáng thực sự. Bạn sẽ bị cầm tù bởi chính cái ánh sáng này -bạn chưa tự thắp sáng chính ḿnh, bạn chưa nở hoa trong hoà điệu tự thân.

 

Có khi nào bạn để ư chuyện này không? Trẻ con đôi khi cố gắng dùng sức ḿnh để mở bung một nụ hoa. Búp hoa có thể được mở bung ra, thế nhưng cái đó không c̣n là một đoá hoa nữa, nó thiếu vắng một cái ǵ đó, nó mất đi một cái ǵ đó cực kỳ ư nghĩa. Cái đó chính là hồn hoa. Đoá hoa chỉ có hồn khi nào chính tự nó đơm bông khai nhụy, và từ đó đời sống nở hoa. Một khi phải dùng sức để mở bung một nụ hoa, bạn đă hủy diệt nó. Tất cả những ǵ tuyệt vời trong cuộc đời này cũng thế, đều xảy đến tự nhiên, không thể dùng sức để ép buộc.

 

Có một giai thoại Thiền học rất tuyệt vời sau đây về Thiền sư Triệu Châu (1):

 

Một hôm, sư Triệu Châu ngă té trên tuyết và la lên: “Đở tôi dậy với! Đở tôi dậy với!”

Một môn đệ của ông liền chạy đến và nằm lăn xuống bên cạnh.

Triệu Châu cả cười, đứng dậy bảo người học tṛ: “Đúng thế! Đúng y như vậy! Đó là những ǵ mà ta đang dạy cho ngươi đó.”

 

Triệu Châu té ngă trên tuyết và kêu lên, “Đở tôi dậy với! Đở tôi dậy với!” Thật ra, đâu có nhu cầu như thế! Nếu bạn té xuống, bạn có thể đứng lên được mà. Nếu bạn có thể té th́ bạn cũng có thể đứng dậy. Cũng cùng một năng lực làm bạn té có thể làm bạn đứng lên. Người nào không thể đứng lên th́ cũng khó có thể té được. Cũng cùng một năng lực làm bạn đi hoang có thể đưa bạn trở về lại mái nhà xưa. Người nào không thể trở về nhà cũng khó mà có thể đi hoang được, bởi v́ cả hai đều sử dụng đến một năng lực cần thiết giống nhau.

 

Cũng cùng một năng lực đẩy bạn vào chỗ phạm tội có thể biến bạn thành một vị thánh. Mà thực ra, trở thành một kẻ tội lỗi lại phức tạp, khó khăn, gian khổ hơn nhiều. Trở thành một vị thánh th́ không đến nỗi rắc rối khó khăn như thế. Trở thành một con người tín ngưỡng th́ lại càng không gian khổ chút nào. Cũng cùng một loại năng lực thôi! Bạn đang nhắm nghiền đôi mắt lại và đang trút tất cả năng lực của ḿnh vào để làm chuyện đó. Thế th́ cũng cùng một năng lực đă làm cho đôi mắt nhắm, buông xả đi, nó sẽ giúp cho đôi mắt bạn mở ra.

 

Người đồ đệ này mới đúng là một đồ đệ thực sự. Y hiểu ông thầy ḿnh hết mức. Y biết rằng Triệu Châu đă tạo ra cái t́nh huống đó, cái té của ông ta thật ra là có dụng tâm. Có thể là thấy người đồ đệ này vừa mới đi ngang qua và ông thầy làm bộ té lăn ra –đó là một t́nh huống- rồi la lên, “Giúp đở tôi dậy với! Giúp đở tôi dậy với!” Thế rồi người môn đệ chạy đến và nằm lăn ra bên cạnh. Y chẳng hề giúp ông thầy một tí nào cả. Y đang làm cái tṛ ǵ vậy?

 

Y không cố gắng để giúp ông thầy ḿnh một chút nào cả, mà một cách đơn giản, y chỉ bày tỏ ḷng thiện cảm, chia xẻ. Hành động của y hàm ư nói lên: “Thầy ạ, Tôi có thể làm ǵ bây giờ? OK, Tôi là học tṛ của ông, tôi sẽ nằm lăn ra bên cạnh ông thôi. Tôi đâu có thể làm ǵ khác hơn?”

 

Một vị Đạo sư thiện cảm với bạn, mang ḷng từ vô lượng. Ông ta đâu có thể làm ǵ khác hơn được? Nắm đôi tay của bạn để dẫn dắt chăng? -Một vị Đạo sư thực sự không thể làm như thế -bởi v́ nắm đôi tay của bạn cũng có nghĩa là giữ măi bạn trong t́nh trạng lệ thuộc. Cái khoảnh khắc mà ông Thầy buông tay bạn ra bạn sẽ quay trở về lại với cái thế giới cũ, cái tâm ngày cũ của ḿnh. Cái tâm này chưa chịu kết thúc đâu, nó c̣n luẩn quẩn đâu đó ở trong bạn. Dùng sức để đẩy nó ra cũng có nghĩa là vẫn tiếp tục giữ nó lại ở trong bạn.

 

Một vị Thầy thực sự giúp bạn mà có vẻ như không giúp ǵ cả. Hăy cố để hiểu điều này -giúp nhưng có vẻ như không giúp ǵ cả. Sự trợ giúp của ông ta rất mực gián tiếp, ông ta không bao giờ đi thẳng đến bạn để trợ giúp. Ông ta đến với bạn trong những cách thế rất vi tế. Ông ta bao quanh bạn như một làn gíó nhẹ mỏng manh, không phải là trận cuồng phong. Ông ta bao quanh bạn như một mùi hương thoang thoảng, vô h́nh. Dứt khoát là ông ta giúp đỡ bạn, nhưng không bao giờ làm hư hỏng bạn. Ông ta chỉ giúp bạn ở cái mức độ mà khả năng bạn có thể tiếp thu, không bao giờ đi một bước xa hơn. Ông ta không bao giờ thúc đẩy, ép uổng bạn một cách quá đáng, bởi v́ bất cứ cái ǵ được thực hiện một cách bạo động không sớm th́ muộn cũng sẽ mất đi.

 

Cũng vậy, cái ǵ không do chính bạn khổ công đào luyện bạn sẽ đánh mất nó dễ dàng. Bạn không thể nào sở hữu cái ǵ  không do bạn trưởng dưỡng lấy trong chính hiện sinh ḿnh. Bạn chỉ trở thành chủ nhân ông thực sự của cái do chính bạn tạo nên. Tôi có thể mang đến cho bạn chân lư nhưng rồi bạn cũng sẽ quẳng nó đi thôi bởi v́ bạn sẽ không nhận ra nó. Tôi có thể ép buộc bạn phải thức giấc, thế nhưng cái khoảnh khắc mà tôi rời khỏi bạn, bạn sẽ rơi trở lại vào giấc ngủ của ḿnh, và rồi bạn sẽ càu nhàu, sẽ giận dữ tôi bởi v́ bạn đang c̣n thích thú trong cơn mộng của ḿnh. Bang c̣n đang say đắm trong giấc mộng đẹp và tôi là tên phá bỉnh, đến đánh thức bạn dậy.

 

Đôi lúc bạn hăy tự ḿnh quan sát thử xem. Bạn cần phải đáp một chuyến tàu sớm –vào lúc bốn hay năm giờ sáng- và nhờ ai đó đánh thức bạn dậy vào lúc bốn giờ. Y đă làm theo lời bạn yêu cầu và rồi bạn lại nổi cáu lên với y! Bạn không thích thú cái chuyện bị dựng đầu dậy trong lúc c̣n đang ngon giấc -dù đó là chuyện do chính bạn yêu cầu. Bạn c̣n xem y như kẻ thù nữa là khác.

 

Tôi đă được nghe một giai thoại về Immanuel Kant, một triết gia Đức, rằng ông ta là một người rất tôn trọng chuyện giờ giấc. Đời sống ông ta chẳng khác ǵ một cái kim đồng hồ, luôn luôn đúng giờ trong tất cả mọi chuyện, không một giây phút nào bỏ phí. Đúng năm giờ sáng, cả toàn bộ đời sống của ông ta như thức dậy vào ngay lúc đó. Ông có một người đầy tớ và người này có nhiệm vụ phải lôi ông ta ra khỏi giường ngủ vào đúng giờ này, ngay cả đôi khi phải dùng đến bạo lực –ông ta cho phép người đầy tớ có quyền làm chuyện đó. Ông bảo người đầy tớ: “Nếu cần phải đánh ta, ngươi cứ việc đánh! Và cho dù ta sẽ đánh lộn cật lực với ngươi, ngươi cũng phải đánh thức ta dậy. Đừng để tâm đến những ǵ ta càu nhàu vào buổi sáng. Có thể ta sẽ chữi bới la mắng hay dọa dẫm sẽ đuổi ngươi ngay lập tức, đừng quan tâm. Bất cứ cái ǵ ta nói ngươi có thể tiếp tục lắng nghe, nhưng cứ việc lôi ta ra khỏi giuờng.”

 

Người ta nói rằng Kant rất mực lệ thuộc vào người đầy tớ này trong cái tương quan kỳ quặc, người đầy tớ gần như trở thành ông chủ và ông chủ biến thành người đầy tớ. Đôi lúc người đầy tớ này nghỉ việc và Kant đă phải rất khổ sở để t́m người khác thay thế nhưng không ai xứng hợp với vai tṛ này, bởi v́ đâu có ai lại có thể đánh đập ông chủ ḿnh vào lúc năm giờ sáng? Ngay cả nếu ông chủ bảo, “Cứ việc đánh ta!” người đầy tớ cũng rất sợ hăi khi làm chuyện đó. Thế là Kant cứ phải tới lui chạy t́m người đầy tớ cũ rất nhiều lần.

 

Thế nhưng chuyện ǵ đă xảy ra? Có thể là bạn đang tận hưởng một giấc mơ đầm ấm, êm đềm, ngoài trời lành lạnh và bạn th́ đang nệm ấm chăn êm. Vâng, có thể là trước đây bạn quyết định sẽ thức dậy, thế nhưng bây giờ …? Bạn quay trở ḿnh lần nữa và lại ch́m vào giấc ngủ.

 

Không ai có thể được đánh thức trước thời điểm chín mùi của y và cũng không nên làm chuyện đó.

 

Thế nên, không có vấn đề ǵ đâu bạn, hăy cố t́m hiểu tại sao bạn lại cứ nhắm nghiền đôi mắt ḿnh lại. Thay v́ yêu cầu tôi dùng sức để mở nó ra th́ hăy cố t́m hiểu tại sao nó lại cứ nhắm măi. Hăy cố mà hiểu là bạn đang c̣n ch́m đắm trong những giấc mơ nào. Bạn mơ như thế đă đủ chưa? Đă thật sự quá đủ chưa? Hàng triệu kiếp đời trôi qua bạn cứ vẫn măi hoài đắm ch́m trong cơn mê ngủ. Bạn đă chẳng đạt được ǵ từ tất cả những cơn mơ kia. Tất cả chỉ là hoang vu trống vắng. Và bạn th́ vẫn c̣n đang t́m cách lấp đầy chính ḿnh, nhồi nhét chính ḿnh với những cơn mơ mới, những khát vọng mới, những ước mơ mới. Có thể là bây giờ bạn đang mơ đến giác ngộ, thế nên bạn mới hỏi tôi câu hỏi này.

 

Bạn đă nằm mơ không biết bao nhiêu giấc mơ rồi. Bây giờ th́ một giấc mơ mới khởi dậy trong tâm bạn –mơ thành Phật, mơ đạt đến giác ngộ. Đây cũng chỉ là một cơn mơ mới mà thôi! Nếu bạn đă thực sự chấm dứt tất cả những giấc mơ, thế th́ ai có thể bắt bạn ngủ măi được? Chỉ việc mở đôi mắt của bạn ra thôi! Mà thực ra ngay cả bạn không cần phải mở mắt nữa. Một khi hiểu rằng bạn đă nằm mơ đủ tất cả những giấc mơ rồi, đôi mắt của bạn sẽ tự động mở ra! Sẽ không hề có nhu cầu để mở mắt ra nửa bởi v́ đă có ai khép chúng lại đâu.

 

Hăy nh́n vào cái nắm tay tôi đây: Nếu tôi phải nắm lại như một cái nắm đấm, tôi sẽ phải giữ, phải nắm chặt nó lại. Cái khoảng khắc mà tôi buông lơi, bàn tay tự nó sẽ khởi sự mở ra. Mở là hợp với tự nhiên, bóp chặt lại là trái tự nhiên. Để giữ cho nó đóng lại bạn cần phải sử dụng đến năng lượng. Để mở ra, bạn không cần đến một chút năng lượng nào.

 

Đây là một cái ǵ rất mực lạ lùng: Để sống khổ đau con người cần phải trút vào đó không biết bao nhiêu là năng lượng. Trong khi để sống hạnh phúc, con người không cần đến bất cứ một năng lượng nào cả. Hạnh phúc là miễn phí, hoàn toàn miễn phí, c̣n khổ đau th́ bạn cần phải tốn kém! Nếu bạn muốn khổ đau, bạn cần rất nhiều nỗ lực để sống trong  khổ đau. Có một t́nh huống trái tự nhiên như thế. Cái bàn tay nắm chặt là chuyện trái tự nhiên; cái bàn tay mở ra là một điều rất tự nhiên. Cái bàn tay mở ra không cần đến một chút năng lực nào, bằng không chắc là bạn sẽ phải vô cùng mệt mỏi -bởi v́ nó mở ra suốt ngày, đến chiều tối chắc là bạn phải chết ngất đi v́ mệt. Bạn sẽ nói rằng, “Suốt ngày tôi đă cứ phải mở cái bàn tay ra như thế này không mệt làm sao được.” Bây giờ, một hôm nào đó bạn cứ thử nắm chặt bàn tay của ḿnh lại, để như vậy cho đến tối rồi bạn sẽ cảm thấy như thế nào. Cái bàn tay mở ra là chuyện hợp tự nhiên.

 

Một trái tim rộng mở cũng là một hiện tượng tự nhiên; một con người cởi mở cũng là một chuyện rất tự nhiên. Một con người khép kín mới là điều rất mực trái tự nhiên, rất mực giả tạo; bạn đă phải trút vào đó không biết bao nhiêu năng lực. Đây là điều mà tôi quan sát trên hàng ngàn vạn người: rằng, họ bỏ toàn bộ năng lực cuộc đời của họ để sống trong khổ đau. Làm như sống trong địa ngục là một đầu tư vĩ đại. Đó là một chuyện rất khó khăn chứ có phải dễ dàng đâu. Bạn phải rất mực sắt đá, rất mực ngoan cố, cứng rắn như kim cương –adamant. Cái từ “adamant” này mới thật chính xác; nó xuất phát từ cái từ “diamond” –kim cương. Vâng bạn phải là một con người cứng rắn như thế, chỉ như thế bạn mới sống măi hoài trong địa ngục! Ngược lại, chẳng có ai ngăn đường cản lối cái đạo lộ của bạn cả. Bạn chỉ việc buông xả, thư giản và bước vào thiên đàng –buông xả, thư giản là cánh cửa.

 

Bạn bảo rằng: Bóng tối đang phủ chụp lấy tôi. Buông xả đi. Và cái khoảnh khắc mà bạn buông xả, đôi mắt của bạn sẽ khởi sự mở ra, chẳng khác ǵ một  nụ hoa măn khai thành một đoá hoa hàm tiếu, chẳng khác ǵ cái nắm tay không c̣n nắm chặt nữa, khởi sự mở ra thành một bàn tay buông mở.

 

Tôi không phải ở đây để làm công việc ép buộc, thúc bách. Tôi ở đây chỉ để làm sáng tỏ cho bạn về chuyện nó xảy ra như thế nào. Tôi có thể nói về cái tiến tŕnh này, nhưng không thể làm công chuyện đó cho bạn. Khi hiểu rồi, nó sẽ tự động xảy ra. Đừng có đặt hy vọng vào những chỉ hướng sai lạc. Tôi không hứa hẹn với bạn bất cứ điều ǵ cả, duy chỉ một điều: rằng, bất cứ chuyện ǵ đă xảy ra với tôi, tôi sẽ làm cho nó trở nên sáng tỏ, hiển nhiên đối với bạn. Và rồi bạn sẽ theo lối bước đi.

 

Đức Phật đă từng dạy rằng: Những bậc giác ngộ chỉ chỉ ra con đường, c̣n bạn phải tự ḿnh bước đi,  phải dấn ḿnh vào đạo lộ.

 

 

 

Câu hỏi thứ ba:

 

Sau khi đă giác ngộ rồi, làm sao lại c̣n cần đến thiền nữa?

 

 

Ai bảo với bạn rằng sau khi giác ngộ rồi thiền vẫn c̣n cần thiết? Thiền vẫn có mặt nhưng không cần thiết –nó trở thành một chuyện tự nhiên. Nó cần thiết trước khi giác ngộ, sau khi giác ngộ, nó hiện hữu ở đó chẳng khác ǵ hơi thở. Tự nhiên và tự phát.

 

Giác ngộ mang một ư nghĩa chính xác là: đó là lúc thiền trở nên rất mực tự nhiên. Bạn đang sống trong thiền –không phải là bạn thỉnh thoảng thực hành tọa thiền, không phải là một vài giờ thiền định trong ngày –mà toàn bộ thời gian của bạn là sống trong thiền. Bạn chuyển động trong thiền, bạn bước đi trong thiền, bạn ngồi đứng trong thiền, bạn ăn uống trong thiền, bạn yêu thương trong thiền, bạn làm công chuyện trong thiền. Toàn bộ đời sống của bạn được bao phủ bởi một nguồn năng lượng mới. Đó không c̣n là một chuyện cần thiết, nó là chuyện trở thành rất mực tự nhiên.

 

Parinirvana vừa mới gởi đến tôi một mẩu giai thoại nhỏ -liên quan đến câu hỏi này:

 

Có một người ngồi đó, trên một hành tinh nhỏ. Hàng ngày cứ vào sáu giờ sáng y ra lệnh cho mặt trời mọc và mặt trời mọc lên, rồi sáu giờ chiều y ra lệnh cho mặt trời “lặn” và mặt trời lặn xuống. Chỉ một ít lâu sau bà mặt trời này đă học thuộc bài học của ḿnh và từ đó người đàn ông kia chỉ việc ngồi yên lặng ngắm nh́n.

 

Không có ai rút ra được bất cứ bài học nào từ đó cả. Rằng, ngay cả khi không cần phải ra lệnh, mặt trời cũng sẽ vẫn mọc vào lúc sáu giờ sáng.

 

Nếu bạn cứ tiếp tục sống như một mặt hồ tĩnh lặng, th́ ngay cả thiền định cũng không c̣n cần thiết nữa, ngay cả trước khi đạt đến giác ngộ. Nếu bạn cứ tiếp tục sống một cuộc sống lành mạnh, nồng ấm chan ḥa –không bận tâm đến quá khứ không mơ ước đến tương lai- nếu bạn cứ tiếp tục sống trọn vẹn trong từng khoảnh khắc, th́ ngay cả trước khi đạt thành giác ngộ, chuyện thiền định cũng không c̣n cần thiết nữa mà tự nó sẽ khởi sự xảy ra. Cũng giống như mặt trời mọc vào buổi sáng, lặn vào buổi chiều mà không cần đợi bạn phải ra lệnh.

 

Người kia đă ngồi đó hàng ngày ra lệnh cho mặt trời mọc vào lúc sáu giờ sáng và lặn vào lúc sáu giờ tối mỗi buổi chiều. Và rồi sau vài ngày y nghĩ thầm, “Bây giờ th́ chắc là mặt trời đă học thuộc bài học của ḿnh.” Thế là y ngồi đó lặng yên, đưa mắt nh́n, thế rồi mặt trời mọc lên! Y tiếp tục lặng yên quan sát, và rồi mặt trời lặn xuống! Thế là người kia rất mực hạnh phúc, công việc của y đă hoàn tất -mặt trời đă học thuộc bài học của ḿnh.

 

Tất cả thiền định đều giống như vậy. Đời sống tự nó không ngừng chuyển động hướng đến thiền, không cần đến một gia lực nào khác. Bạn phải cần đến gia lực bởi v́ đời sống của bạn quá mức ù ĺ do hậu quả bị nhồi nhét quá nhiều những ư niệm vô nghĩa. Do bởi những tà niệm này, bạn đă tạo ra không biết bao nhiêu những đập chắn trong chính ḿnh và từ đó ḍng sống không c̣n luân lưu nữa, bạn đă không c̣n là một ḍng sông –mà là những vũng nước tù đọng, dơ bẩn. Thế nên người ta mới cần đến thiền định.

 

Thiền định được cần đến bởi v́ bạn đă trở thành phản tự nhiên. C̣n nếu bạn sống một đời sống hợp tự nhiên … chữ “tự nhiên” ở đây bao hàm ư nghĩa là sống trọn vẹn trong từng khoảnh khắc –không hề cố gắng tṛng vào đó cái ư niệm phải thế này phải thế nọ, không hề cố gắng biến đổi nó thành bất cứ một cái ǵ khác. Chấp nhận cái như thị của từng khoảnh khắc. Khi nổi sân lên, cứ việc chấp nhận cái sân hận của ḿnh; không cần phải tạo ra cái ư niệm lư tưởng về vô sân. Khi cơn giận qua đi, đừng có phiền muộn, hối hận. Có ǵ để phải hối hận –nó như thế là như thế! Khi thương yêu, cứ việc thương yêu, đừng có đặt vấn đề phải nên thương yêu như thế nào. Không cần phải chạy đi tra cứu những cuốn cẩm nang, từ điển về thương yêu, cứ việc để cho suối nguồn thương yêu tuôn chảy tự nhiên.

 

 

Tôi đă được nghe kể câu chuyện về một chiến sĩ tài ba đất Phù Tang, một nhà hiệp sĩ đạo, một kiếm khách lừng danh:

 

Một đêm kia, mệt mỏi sau một ngày chiến đấu trên chiến trường, y trở về nhà và sắp sửa leo lên giường ngủ th́ trông thấy một con chuột ở trong pḥng. Con chuột này giương cặp mắt lên nh́n y một cách hung bạo! Nhà hiệp sĩ đạo liền rút kiếm ra cố gắng để giết nó ngay lập tức. Là một kiếm sĩ tài ba thế nhưng không biết sao ông lại chém hụt ngay từ nhát kiếm đầu tiên. Ông tiếp tục chém tiếp nhiều lần, đến độ găy cả lưỡi kiếm mà vẫn không giết được con chuột. Ông ta trở nên kinh hoàng thực sự: “Con chuột này thật là bí ẩn. Chắc chắn đây không phải là một con chuột thường!” Ông cảm thấy toát mồ hôi lạnh –trong đời ông ta chưa bao giờ toát mồ hôi ra như thế. Ông là một chiến sĩ suốt đời dày dặn chiến trường thế mà bây giờ lại bị một con chuột đánh bại.

 

Ông bỏ chạy ra ngoài hỏi vợ t́m cách đối phó. Bà vợ bảo chồng: “Ông ngốc quá đi thôi! Ông đâu cần phải đi giết một con chuột. Ông có bao giờ nghe ai lại đi dùng kiếm để giết chuột bao giờ? Hăy mang con mèo vào pḥng để nó làm công việc đó.” Thế là con mèo được mang vào pḥng. Đây không phải là một con mèo thường mà là con mèo thuộc loại bậc nhất của nhà hiệp sĩ. Nó đă được huấn luyện nhiều kỹ thuật khác nữa; đó là một trong những con mèo bắt chuột lừng danh.

 

Thế là con mèo đă nhập trận với tất cả những sở trường, kỹ thuật của ḿnh. Thế nhưng tuy cố gắng hết sức, con chuột này quả thật phi thường, nó nhảy vào tấn công thẳng vào đôi mắt của mèo. Thế là con mèo phải tháo chạy ra ngoài. Trong đời nó chưa hề thấy một con chuột nào như thế cả -tấn công ngay cả mèo?! Nó đứng đó và run lên như nhà kiếm sĩ.

Nhà kiếm sĩ buột miệng: “Thật là hết sức!”

 

Thế rồi con mèo của nhà vua đă được triệu đến. Đây là con mèo vào loại bậc thầy, nổi tiếng trên khắp cả nước; dĩ nhiên rồi, con mèo của vua mà lại. Thế nhưng con mèo của nhà vua cũng không may mắn ǵ hơn, sau khi đă vận dụng tất cả mọi kỹ năng của ḿnh, nó vẫn bị con chuột đánh bại, quả là điều không thể tưởng tượng!

Cuối cùng con mèo của nhà vua đành phải giới thiệu một con mèo khác mà nó được biết, một con mèo chẳng hề nổi tiếng chút nào: “Qúy vị đă sử dụng đến nhiều con mèo nổi tiếng rồi, bây giờ hăy thử một con b́nh thường xem … hoàn toàn b́nh thường, rất mực b́nh thường.”

 

Nhà kiếm sĩ băn khoăn: “Thế nhưng một con mèo b́nh thường, rất mực b́nh thường như thế có thể làm được ǵ?”

Con mèo nhà vua trả lời: “Th́ quư vị cứ việc thử. Tôi biết rơ con mèo này. Nó b́nh thường đến độ không biết một cái ǵ cả. Tối ngày chỉ biết ngủ thôi. Thế nhưng có một điều đặc biệt về nó như sau: Tất cả các con mèo khác, toàn bộ những con mèo trên đất nước này đều biết rằng nó rất mực bí ẩn. Cái điều bí ẩn đó là: nó không hề biết bất cứ chuyện ǵ về chuột, cách thức bắt chuột, nghệ thuật, kỹ năng, phương pháp, triết lư –nó không hề biết ǵ hết, không hề đặt chân đến bất cứ trường trung học, cao đẳng, đại học nào. Nó chỉ là một con mèo b́nh thường, hoàn toàn b́nh thường, thế nhưng gịng họ nhà chuột lại sợ nó vô cùng! Bất cứ nơi nào nó ngủ … cái nhà đó chuột không hề dám bén mảng đến! Chỉ nội sự có mặt của nó là đủ rồi. Và nó th́ cứ tối ngày lim dim ngái ngủ, không ai biết được lúc nào th́ nó vồ chuột và cách thức giết chuột như thế nào.

Có lần tôi t́m đến gặp nó và hỏi, “Này, kỹ thuật của bồ là cái ǵ vậy?”  Nó nhướng cặp mắt lên nh́n tôi chẳng hề có lấy một câu trả lời, và rồi nhắm mắt lim dim đi vào giấc ngủ trở lại! Tôi đánh thức nó dậy và hỏi một lần nữa: “Này, kỹ thuật của bồ là cái ǵ vậy?” 

Nó trả lời: “Tớ không biết. Tớ là một con mèo. Bây nhiêu đó là đủ rồi. Một con mèo là một con mèo. Mà con mèo có nghĩa là bắt chuột. C̣n kỹ thuật là cái ǵ vậy? Thật là chuyện nhảm nhí vô nghĩa!”

 

Thế là con mèo này đă được mang đến mà mới thoạt trông nhà kiếm sĩ chẳng có mảy may hy vọng ǵ ở nó cả, bởi v́ nó thực sự rất mực b́nh thường, chẳng khác ǵ một con mèo hoang ngoài chợ.

Nhưng rồi nó bước vào pḥng, một cách đơn giản tự nhiên chẳng cần đến nghệ thuật, kỹ thuật ǵ hết, nó bước vào tóm cổ con chuột mang ra ngoài.

Cả họ hàng nhà mèo xúm nhau lại thắc mắc: “Này, kỹ thuật của bồ là cái ǵ vậy?” 

Con mèo -rất mực b́nh thường đó- trả lời: “Tớ chẳng biết nghệ thuật, kỹ thuật là cái quái qủy ǵ cả. Tớ là con mèo. Như vậy đă đủ chưa nhỉ?”

 

Đó là tất cả những ǵ mà tôi gọi là tự nhiên. Thiền sẽ xảy đến nếu bạn sống rất mực tự nhiên –ngay cả trước khi đạt thành giác ngộ. Khi cái tự nhiên đó nở hoa th́ chính là thiền, nó không hề là một nghệ thuật, kỹ năng, tài nghệ. Chẳng bao giờ. Bạn không cần phải ghi danh theo học bất cứ một trường học nào. Chẳng qua là bạn đă bị hư hỏng. Quá nhiều chuột bao quanh bạn và bạn trở nên sợ hăi những con chuột –không những sợ chuột, bạn c̣n khởi sự học hỏi về cách bắt chuột. Và rồi bạn trở nên kinh nghiệm, thiện nghệ; cái ǵ bạn cũng biết cả và đó chính là đầu mối của vấn nạn. Cái tri kiến của bạn chính là cái vấn nạn của bạn.

 

Ngược lại, bạn đâu có cần! Kabir chẳng bao giờ thiền định –ông ta sống như một sợi chỉ xuyên suốt qua tất cả mọi sinh hoạt đời thường và đạt thành giác ngộ. Chuyện ǵ đă xảy ra? Ông ta sống tự nhiên, làm tất cả mọi chuyện b́nh thường với toàn bộ trái tim ḿnh, thẩm thấu, tan biến vào trong việc làm đó –và đạt ngộ.

 

Thế nên một điều cần lưu ư, bạn phải học thiền chẳng qua v́ bạn đă thâu thập được ở đâu đó một số sai lầm. Để tiêu hủy cái học thức sai lầm này bạn lại sẽ phải cần đến chuyện học. Cũng giống như chân đạp gai bạn phải cần đến một cái gai khác để lể nó ra. Cái gai dùng để lể cũng giống với cái gai đạp thế thôi, nhưng nó hữu dụng. Thiền cũng giống như một cái gai và bởi v́ bạn không c̣n sống tự nhiên, chất giả tạo này đă thấm sâu vào người bạn, bạn cần đến thiền để “lể” nó ra; đó là một thứ dược liệu, là phương thuốc.

 

Bạn có để ư không? Thuốc -‘medicine’- và thiền –‘meditation’ đều có chung một nguồn gốc tu từ học. Đó là phương thuốc. Khi ai đó đau ốm, bạn cho họ thuốc men? Bạn nghĩ rằng thuốc men sẽ mang lại cho y sức khoẻ? Trật lất! Thuốc men chỉ tiêu diệt căn bệnh. Chưa có loại thuốc nào được phát minh để mang lại sức khoẻ. Sức khỏe vượt ra ngoài tầm tay của thuốc men và kể cả thiền định. Dược phẩm chỉ làm công việc đơn giản là tiêu diệt bệnh hoạn. Một khi bệnh hoạn bị tiêu diệt –khi cái gai đă được lấy ra- cái sức khỏe nội tại của bạn bắt đầu phục hồi trở lại.

 

Chỉ có cái giả tạo mới cần được tiêu diệt. Và một điều rất tự nhiên, đối phó với cái giả tạo người ta cần đến một cái ǵ đó giả tạo. Đối trị một cái ǵ đó sai lầm hư vọng bạn sẽ phải cần đến một cái hư vọng sai lầm. Bạn không thể dùng chân để diệt vọng, chúng sẽ không bao giờ ngồi lại với nhau. Làm sao bạn có thể dùng chân để diệt vọng? Thế nên tất cả mọi kỹ thuật thiền định cũng đều giả tưởng như tất cả mọi chuyện giả tưỏng khác -tất cả đều là hư cấu! Chúng hữu ích, chắc chắn là hữu ích; chúng giúp kéo bạn ra khỏi cái giả dối hư vọng của bạn, nhưng đến lúc bạn thoát ra khỏi rồi, bỗng nhiên bạn nhận ra rằng, “Thiền định cũng chẳng hề cần thiết ngay cả trước khi ta đạt thành giác ngộ.” Nó trở nên cần thiết là do bởi xă hội, do bạn bị điều kiện hoá, do bởi có quá nhiều học thuyết giáo điều, do bởi bạn đă đánh mất đi cái bản chất tự nhiên của ḿnh, đánh mất đi cái Đạo.

 

Thế nên không hề có vấn đề “Sau khi đă giác ngộ rồi, làm sao thiền lại c̣n cần thiết nữa?” Chẳng bao giờ. Người ta sẽ quên đi thiền là cái ǵ bởi v́ người ta đă không hề biết đến những khoảnh khắc không-thiền. Người ta luôn sống trong thiền, đời sống của họ là thiền.

 

Tuy nhiên có lúc xảy ra cái chuyện như thế này: Thỉnh thoảng bạn bắt gặp một ông Phật đang ngồi nhắm mắt lại. Thỉnh thoảng bạn trông thấy một Meera vẫn tiếp tục lễ bái  cầu kinh trước Krishna. Thế là cái vấn nạn khởi dậy trong tâm bạn: “Ông Phật đang làm cái ǵ vậy?”

 

Ai cũng biết chuyện Chúa Giêsu đă nhiều lần bảo môn đệ: “Các ngươi chờ ta ở đây. Ta sẽ phải đi lên núi để thiền định.” Chúa Giêsu đă làm ǵ khi ngài bảo rằng sẽ đi thiền định? Ngài chẳng hề cần đến thiền định chút nào cả. Như vậy ngài muốn đến đó để làm ǵ? Đơn giản là ngài chỉ muốn tạm thời xa lánh đám đông. Cái chuyện thiền định đó chỉ là chuyện gạt gẫm. Đơn giản là ngài chỉ muốn được ở yên một ḿnh. Có những lúc thật sự mệt mỏi. Mệt mỏi với kẻ thù và mệt mỏi cả với bạn. Mệt mỏi với những kẻ chống lại ḿnh và mệt mỏi cả với những người theo. Mệt mỏi, chỉ đơn giản như thế.

 

Cũng giống như người bác sĩ suốt ngày làm việc tại bệnh viện với những bệnh nhân, một ngàn lẻ một thứ bệnh hoạn khác nhau, ông ta muốn được trở về nhà để nghỉ ngơi. Đơn giản là vậy.

 

Chúa Giêsu và Đức Phật sống liên tục với những con bệnh, bởi v́ trên thế gian này chỉ c̣n lại những con người ốm đau bệnh hoạn. Các ngài cũng cần đến một chút nghỉ ngơi.

 

Đức Phật đâu cần đến thiền định để làm ǵ? Thế nhưng thỉnh thoảng ngài ngồi nhắm mắt yên lặng dước gốc cây Bồ đề -ngay cả sau khi đă thành Phật. Chỉ là v́ muốn có một vài phút giây thuần khiết cho chính ḿnh. Trong cái tuyệt mỹ của yên lắng một ḿnh đó, trong cái ân sủng của yên lắng một ḿnh đó -chỉ một vài phút giây ngắn ngủi, ngài tạm thời quên đi tất cả những phiền toái của nhân sinh, đơn giản là như thế. Thế là ngài tươi mát trở lại, suối nguồn năng lượng tuôn chảy trở lại, sẵn sàng để bắt tay vào việc trở lại -lại cứu độ nhân sinh, mời gọi nhân sinh, khơi động nhân sinh.

 

Ngày xưa ở Trung Hoa, Thiền sư Hoàng Bá (2) sau khi đạt đạo, người ta vẫn thấy ngài tiếp tục lễ bái một cách thành kính trước tôn tượng Phật.

 

Khởi mối nghi, một đệ tử hỏi ngài: “ Thầy đang cầu khấn Đức Phật chuyện ǵ thế, hay đang kiếm t́m chân lư chăng?”

Thiền sư trả lời: “Ta không có ǵ để cầu khẩn Đức Phật cũng chẳng kiếm t́m chân lư.”

Người đệ tử lại hỏi: “Thế th́ tại sao Thầy lại lễ bái?”

Ngài Hoàng Bá trả lời: “Ta chỉ đơn giản lễ bái.

 

Câu nói này thoạt nghe có vẻ rất lạ lùng. Vị Thiền sư bảo rằng: “Ta chỉ đơn giản lễ bái.” Đây là một ḷng biết ơn thuần khiết. Nó chẳng dính líu ǵ đến thiền định hay nguyện cầu. Ông ta không lễ bái để cầu xin bất cứ cái ǵ -tất cả đều đă được trao tặng. Và một khi tất cả tặng phẩm vô giá đă được trao đến bạn, bạn cảm thấy một ḷng biết ơn vô tận –cái ân đức to tát này không thể nào đền đáp; không có ǵ đền bù nổi. Bạn có thể phụng dưỡng người cha của ḿnh trong lúc già yếu để đền đáp công ơn mà ông ta đă bồi đắp bạn từ thuở c̣n thơ. Bạn có thể tôn kính người mẹ, săn sóc cho bà ta trong tuổi xế chiều gọi là đền đáp lại cho bà trong một vài cách thế nào đó. Thế nhưng bạn có thể làm ǵ để đền đáp công ơn với vị Đạo sư của ḿnh? Bởi v́ tất cả mọi loại đồng tiền mà bạn biết được đều thuộc về của thế gian này –c̣n ông ta th́ cho bạn một cái ǵ đó thuộc về hệ thống giá trị của một thế giới khác, và bạn th́ lại không hề có bất cứ một đồng xu nào của cái thế giới kia. Bạn làm sao để trả, để đền đáp ông Thầy? Hoàn toàn vô vọng, thế là bạn không biết bày tỏ ḷng biết ơn của ḿnh theo một cách nào khác. 

 

Thiền sư Hoàng Bá rất đúng khi trả lời, “Ta đơn giản chỉ lễ bái. Ta không c̣n ǵ để cầu khẩn Đức Phật nữa. Ngài đă trao cho ta tất cả, nhưng làm thế nào để ta quên cái ân đức đó?”

Tôi nghĩ rằng Thiền sư Hoàng Bá chắc chắn là sẽ tiếp tục lễ bái suốt cuộc đời ḿnh, bất cứ ở đâu. Đó là ḷng biết ơn vĩnh cửu.

 

 

Một vị đệ tử khác của Phật, ngài Mạn Thù Sư Lợi, đắc quả vị giải thoát. Khi ngài đă đạt thành giác ngộ, Phật dạy, “Bây giờ th́ ngươi hăy rời xa ta. Bây giờ th́ ngươi đă tự ḿnh lănh hội được yếu chỉ. Cái thông điệp đó nay sống động ở trong ngươi. Hăy ra đi và rao truyền nó!”

 

Thế là ngài Mạn Thù Sư Lợi đă phải ra đi với đôi ḍng nước mắt tuôn chảy. Đồ chúng có người thắc  mắc, “Tại sao ngài lại khóc? Ngài đă đắc quả vị rồi sao lại cứ măi bám víu vào Phật?”

Ngài trả lời: “Ai bám víu vào Phật hồi nào? Chỉ việc trông thấy Ngài, chỉ việc được kề cận bên Ngài, chỉ việc được qùy xuống đảnh lễ khi đi ngang qua Ngài … Ta đi ngang qua Ngài có đến hàng ngàn lần trong ngày, lần nào là không quỳ xuống đảnh lễ. Ta đâu có thể làm ǵ khác hơn (để đền đáp cái ân đức vô lượng đó). Nhưng bây giờ th́ ta sẽ phải xa Ngài.”

 

Có người đă bạch với Phật chuyện ngài Mạn Thù Sư Lợi khóc. Đức Phật liền cho gọi Mạn Thù Sư Lợi đến và dạy, “Ngươi có thể đảnh lễ ta ở bất cứ nơi đâu.” Chuyện kể lại rằng ngài Mạn Thù Sư Lợi trong suốt hai mươi năm c̣n lại của đời ḿnh, hàng ngày –sáng, trưa, chiều, tối bất cứ lúc nào có th́ giờ đều không quên hướng về nơi Đức Phật để đảnh lễ. Bất cứ nơi nào mà Đức Phật đi qua.

Môn đệ thắc mắc: “Thầy đă đạt đến quả vị Phật rồi! Tại sao Thầy lại cứ tiếp tục làm công việc này?”

Ngài Mạn Thù Sư Lợi trả lời: “Làm sao ta ngưng đây? Nó đă trở thành chuyện tự nhiên.”

 

Đó chỉ là ḷng biết ơn  đơn thuần, hoàn toàn không cần đến một lư do nào để biện minh. Có một số việc rất hiếm hoi mà khi người ta thực hiện không cần đến một lư do nào cả. Không phải tất cả mọi chuyện đều chỉ được làm khi có lư do. Không cách nào có thể đền đáp thâm ân vị Đạo sư của ḿnh ngay cả khi bạn đă đạt thành đạo quả.

 

Một vị tăng hỏi Thiền sư Bách Trượng Hoàng Hải (2), “Cái sự kiện nào là mầu nhiệm nhất trong thế gian này?”

Ngài Bách Trượng trả lời: “Ta ngồi đây với chính ta. Đây là sự kiện mầu nhiệm nhất trên thế gian này. Ta ngồi đây với chính ta.”

 

Thế nhưng cái đó gọi là thiền! Cái đó gọi là cầu nguyện, là lễ bái! Gọi nó bằng bất cứ danh xưng nào mà bạn muốn, tuy nhiên đây là chuyện duy nhất sau khi đạt thành giác ngộ: “Ta ngồi đây với chính ta.”

 

 

 

Câu hỏi thứ tư:

 

Tại sao một tín ngưỡng này lại không thể nào hiểu được sự tiếp cận chân lư của một tín ngưỡng khác? Tại sao có quá nhiều xung đột và ngộ nhận?

 

 

Không hề có sự ngộ nhận giữa Đức Phật với Chúa Giêsu, giữa Mahavir với Krishna, giữa Zarathustra và Mohammed. Đây là những con người tín ngưỡng thực sự.

 

Chỉ có sự ngộ nhận giữa người Hồi giáo với Ấn giáo với Kỳ Na giáo với Cơ Đốc giáo, … thế nhưng họ không phải là những con người tín ngưỡng thực sự. Họ chỉ là những người tín-ngưỡng-giả-hiệu; họ tin rằng ḿnh là con người tín ngưỡng nhưng thực ra không phải thế. Làm sao có thể có sự ngộ nhận khi tín ngưỡng được đâm chồi trong trái tim bạn? Tín ngưỡng thực sự giải phóng bạn ra khỏi tất cả mọi loại thiên kiến. Làm sao bạn có thể ngộ nhận được? Bạn chỉ ngộ nhận khi nào bạn mang theo trong tâm ḿnh một ư kiến, tư tưởng nào đó. Khi tất cả mọi tư tưởng, ư kiến dều được buông bỏ và cái tâm trở thành một mặt hồ tĩnh lặng, làm thế nào lại có thể có sự xung đột, ngộ nhận?

 

Nếu Đức Phật ngồi kế cận Chúa Giêsu -sẽ có sự tranh căi xảy ra giữa họ chăng? Chắc là không. Làm sao hai mặt hồ tĩnh lặng có thể tranh căi với nhau? Vâng, nếu bạn ngồi kế cận một ông Phật, chắc chắn là sẽ có khả năng xảy ra đủ mọi loại tranh luận. Thế nhưng khi Đức Phật ngồi kế cận Chúa Giêsu, sẽ không hề có vấn đề tranh luận nữa. Họ không có ǵ để đề nghị, để phát biểu. Họ sẽ chỉ nh́n vào mắt nhau và sẽ thấy cái vô hạn  ở trong đó –hai tấm kiếng đối diện nhau có thể phản chiếu đến vô tận, hàng triệu cách thế, thế nhưng sẽ không có ǵ khởi lên ở trong đó cả.

 

Thế nhưng khi những con người tin rằng ḿnh tín ngưỡng mà thật sự không phải vậy, những ngộ nhận sẽ xảy ra, chuyện cũng dễ hiểu thôi. Nếu không như vậy th́ sẽ là điều huyền nhiệm, bởi v́ chúng ta nói những ngôn ngữ khác nhau.

Người Hồi giáo có ngôn ngữ riêng của người Hồi giáo, người Cơ Đốc cũng thế và sự ngộ nhận sẽ xảy ra từ đó bởi v́ những ngôn ngữ này hoàn toàn khác nhau –khác nhau về ẩn dụ, khác nhau về biểu tượng.

 

Cụ thể như, không có người Phật giáo nào dùng cái từ “Thượng Đế” trong khi “Thượng Đế” là cái trung tâm cốt lơi trong toàn bộ tín ngưỡng của người Cơ Đốc. Bây giờ chắc chắn là sự ngộ nhận sẽ phải xảy ra thôi. Người Cơ Đốc cho rằng người theo Phật giáo là những kẻ vô thần, c̣n người Phật tử th́ cho rằng những người Cơ Đốc là những anthropomorphic –dung tục hoá Thượng Đế qua nhăn quan h́nh ảnh của con người, chỉ là những phóng chiếu. Thế nhưng đây cũng là những ǵ đă xảy ra trong cuộc sống đời thường. Ngay cả khi bạn nói cùng một ngôn ngữ với nhau, chuyện ngộ nhận cũng vẫn xảy ra.

 

Ngôn ngữ không phải là một phương tiện truyền thông tuyệt hảo. Hăy lắng nghe một vài mẩu chuyện nhỏ sau đây:

 

Phiên toà ly dị đầu tiên tại Calcutta có một vài khía cạnh khôi hài. Vị luật sư đại diện  nguyên đơn mời thân chủ của ḿnh ra trước ṭa và đặt câu hỏi: “Theo chỗ tôi biết, mỗi tối trở về nhà sau khi làm việc, thay v́ thấy vợ ḿnh ở nhà đơn độc trông chờ, ông lại thấy một người đàn ông khác đang ẩn trốn trong tủ áo, phải vậy không?”

“Vâng, đúng như thế.”

“Và điều này dĩ nhiên đă gây cho ông không biết bao nhiêu đau khổ, phiền muộn, phải vậy không?”

“Vâng, đúng như vậy,” nguyên đơn trả lời. “Tôi không có bất cứ một chỗ nào khác trong nhà để máng áo.”

 

 

Con người hiểu vấn đề theo cách riêng của ḿnh. Ngôn từ cũng có những ư nghĩa riêng theo cách diễn dịch của từng người. Tất cả mọi loại ngôn ngữ đều rất mực cá nhân.

 

Ông chồng mang về một con khỉ và hai con thỏ trong căn nhà chỉ có một pḥng duy nhất mà họ đang sống. Bà vợ coi bộ thối chí: “Thế th́ chúng ăn cái ǵ đây?”

“Ḿnh ăn cái ǵ chúng ăn cái nấy,” người chồng trả lời.

“Thế th́ chúng ngủ ở đâu?”

“Dưới chân giường.”

“Như vậy hôi quá chịu ǵ thấu?” Bà vợ phản đối.

“Riết rồi chúng sẽ quen. Như tôi vậy mà.” Ông chồng trả lời.

 

Nếu để ư bạn sẽ thấy sự ngộ nhận xảy ra khắp nơi. Suốt từ sáng cho đến tối, nếu chịu khó nh́n, bạn sẽ thấy ở đâu cũng thế, người ta nói cùng một thứ ngôn ngữ, trao đổi những chuyện thực tế đời thường nhưng vẫn cứ tiếp tục ngộ nhận lẫn nhau, vẫn tiếp tục sử dụng ngôn ngữ theo cái ư nghĩa riêng của ḿnh.

 

Một bà ở dưới quê dắt 9 đứa trẻ lên xe bus và từ chối mua vé xe cho cả 9 đứa con.

“Ba đứa này 2 tuổi, ba đứa kia 5 tuổi, c̣n 3 đứa kia mới 7 tuổi thôi,” Bà ta giải thích.

Người tài xế xe bus sửng sốt: “Bà muốn nói với tôi cứ mỗi lần là bà được ba đứa?”

“Xí. Đâu phải vậy. Có lần không được đứa nào cả!”

 

 

Ngôn ngữ chuyển tải ư nghĩa nhưng đồng thời cũng không chuyển tải ǵ cả. Thế th́ làm sao để diễn tả cái thực tại ở bên kia bờ giác ngộ -khi chưa ai nếm được mùi vị của nó, c̣n những người biết về nó th́ lại lặng im? Kẻ biết th́ cứ khẳng định rằng chẳng có ǵ có thể nói ra. Thế nhưng những kẻ mù tịt th́ lại cứ vẽ ra đủ thứ bản đồ, tạo ra đủ thứ chuyện, dựng lên mọi cơ cấu, đưa ra không biết bao nhiêu đồ bản chỉ đường. Những đồ bản chỉ đường này được mang dưới những nhăn hiệu khác nhau. Cái này là Ấn giáo, cái kia là Hồi giáo, cái nọ là Cơ Đốc giáo … Những ông thợ vẽ khác nhau có những bản vẽ khác nhau.

 

Cụ thể như nếu năm người khác nhau được đưa đến một cánh rừng để miêu tả về nó. Khi họ trở lại, bạn nghĩ rằng họ sẽ mang về cùng một thông điệp, cùng một h́nh ảnh giống nhau về cánh rừng này? Chắc chắn là không. Nhà họa sĩ sẽ mang về một bức tranh, nhà thi sĩ sẽ mang về một bài thơ. Nhà sinh vật học, nhà hoá học sẽ mang về những thứ khác. C̣n ông tiều phu th́ sẽ lại mang về một thứ khác hơn. Vâng, tất cả đều trở về từ một cánh rừng và có thể họ đă cùng viếng thăm một chỗ giống nhau, thế nhưng thông điệp mà họ mang về chắc chắn là sẽ khác nhau.

 

Đức Phật, Giáo chủ Mohammed, và Chúa Giêsu cùng thể nhập vào bản thể uyên nguyên, thắp sáng giác ngộ, thế nhưng khi trở lại đời thường, Đức Phật đă diễn tả theo cách riêng của ḿnh –con ông vua có cách nói của nhà quyền qúy. Chúa Giêsu cũng có cách nói riêng của ḿnh –con ông thợ mộc diễn đạt theo một cách thế khác. Họ hoàn toàn khác biệt. Con ông thợ mộc nói theo ngôn ngữ của người thợ mộc. Đó là lư do tại sao lời nói của Chúa Giêsu lại rất mực thực tế, đầy hấp lực.

 

Ngôn ngữ của Phật th́ rất mực trừu tượng; chỉ một số ít người mới có thể hiểu được -những người rất mực tinh tế, có học thức, văn hoá. Chúa Giêsu là người không theo đ̣i học vấn, không hề cắp sách đến bất cứ trường học nào, chỉ biết cách hành xử, nói năng theo cách thế đời thường. Nhưng đó lại là nét tuyệt vời trong ngôn ngữ Ngài -rất mực lôi cuốn. Ngôn ngữ càng văn hoá chừng nào càng đi xa cuộc sống đời thường chừng nấy. Nó chỉ có thể được lănh hội bởi những nhà đại học giả. Thế nhưng ngôn ngữ của Chúa Giêsu bất cứ ai cũng có thể lănh hội được -giới b́nh dân lao động, người nông dân, đánh cá. Thế nên nó có sức lôi cuốn đối với những người nghèo khó trên khắp thế giới. Giới trưởng giả thượng lưu th́ không thích thú lắm với đạo Cơ Đốc. Những cái tế nhị, tinh tế của họ thích hợp với ai đó khác hơn. Đức Phật chẳng hạn, một h́nh ảnh đẹp đẽ tuyệt vời.

 

Và rồi bạn thấy không, phép lạ đang xảy ra! Tại phương Đông, quần chúng đa số nghèo khổ hiện đang chạy theo đạo Cơ Đốc. Tại phương Tây, giới giàu có thượng lưu đang trở thành những người Phật tử. Tại Mỹ h́nh ảnh Đức Phật ngày càng trở nên  quan trọng hơn cả Chúa Giêsu. Và không sớm th́ muộn, Mỹ Quốc rồi sẽ thuộc về đạo Phật chứ không phải đạo Chúa, bởi v́ con người ỏ đó bây giờ đă đạt đến một tŕnh độ văn hoá  mà ngôn ngữ của Đức Phật ngày càng có hấp lực hơn.

 

Tại Ấn Độ đạo Phật đă biến mất! Ấn Độ đă mất đi một thời vàng son, trở thành một quốc gia nghèo khó. Khi Đức Phật đặt chân trên trái đất này, trên hai mươi lăm thế kỷ qua, Ấn Độ là một quốc gia giàu mạnh, có ảnh hưởng vào bậc nhất trên thế gian này -một con chim vàng. Đó là một đất nước có nền văn hoá cao cấp. Có không biết bao nhiêu trường Đại học đang hoạt động, không biết bao nhiêu là trường cao đẳng, và đủ loại trường học. Vào lúc bấy giờ, bàn thảo triết lư là chuyện rất mực phổ biến.

 

Chuyện kể rằng khi Shankara đi vào thành phố của Mandan Mishara để tham dự một cuộc tranh luận, ông ta dừng chân tại một giếng nước bên đường ở vùng ngoại ô và hỏi thăm: “Làm sao tôi có thể kiếm được nhà của Mandan Mishara?” –nhà triết gia mà ông đă thách thức tranh luận.

Những cô gái gánh nước đă không khỏi cười khúc khích bảo ông ta rằng: “Ông đừng lo, cứ việc đi đi -đến chỗ nào mà ông thấy những con vẹt cũng có thể tụng vanh vách bộ Áo Nghĩa Thư th́ là nhà của Mandan Mishara đó.”

Mà quả đúng như thế. Ngay cả những con vẹt cũng có thể đọc thuộc làu từng bản kinh trong bộ Áo Nghĩa Thư. Ngay cả người gác cổng cũng ăn nói rất mực tao nhă học thức. Điều này đă  khiến cho Sankara không khỏi bối rối và lo lắng. Và khi họ tranh luận với nhau, Bharti -bà vợ Mandan Mishara- là người chủ tŕ cuộc tranh luận triết học này. Ngay cả phụ nữ vào thời đó cũng rất mực văn hoá, học thức uyên bác. Bà vợ làm chủ tọa cuộc tranh luận của hai nhà đại triết gia (2).

 

Mọi chuyện hoàn toàn đổi khác –lúc bấy giờ đạo Phật nở hoa trên đất nước Ấn Độ. C̣n bây giờ đă trở nên suy thoái. Đạo Phật không thể nào c̣n đủ sức lôi cuốn sâu sắc tại Ấn Độ, Cơ Đốc trở nên hấp dẫn hơn. Chúa Giêsu đă nói cái ngôn ngữ của người vô sản.

 

Bạn có để ư đến những ǵ đang xảy ra trên thế giới không? Cộng sản chỉ là một phó sản của Cơ Đốc giáo. Không hề có một thứ ǵ tương tự như chủ nghĩa cộng sản đă từng xảy ra tại Ấn Độ. Ngược lại những tôn giáo lớn đă được sản sinh ra từ đó -Phật giáo, Kỳ Na giáo, Ấn giáo -tuyệt đối không hề có một cái ǵ tương tự với chủ nghĩa cộng sản. Họ đă sống trên những phương trời cao rộng hơn. Chủ nghĩa cộng sản đă xuất hiện từ Cơ Đốc giáo –đó là tôn giáo của những kẻ nghèo.

 

Tuy nhiên ở Mỹ quốc bây giờ, đạo Cơ Đốc đang mất dần đất đứng. Một khi bạn trở nên giàu có sung túc cũng là lúc bạn bắt đầu cảm nhận được những chuyện lớn lao, bắt đầu suy niệm đến những ư tưởng cao xa, lúc đó những loại âm nhạc, vũ điệu, những nền nghệ thuật cao cấp mới có thể hấp dẫn được bạn, và điều tự nhiên thôi, h́nh ảnh Đức Phật đă trở thành quan trọng trở lại. Và từ đây Thiền trở nên hấp dẫn, lôi cuốn.

 

Con người nói bằng ngôn ngữ riêng và hiểu bằng ngôn ngữ riêng của họ. Các tôn giáo khác nhau nói bằng những ngôn ngữ khác nhau trên những mặt bằng khác nhau. Họ nói về Nhất Thể -cũng cùng một vấn đề- nhưng những người phát ngôn lại hoàn toàn khác nhau. Và rồi khi những nghe đón nhận những lời nói đó của Phật, của Chúa, của Mahavir, họ không c̣n thấy được nét tương đồng. Chúng khác nhau rất mực –cái ngôn ngữ quá đổi khác biệt khiến họ không tài nào có thể nhận ra được sự thuần nhất trong đó. Đó là lư do tại sao lại xảy ra nhiều ngộ nhận. Không có cách ǵ có thể tạo nên sự hiểu biết cảm thông nếu như chính bạn không tự ḿnh trở thành con người tín ngưỡng.

 

Nếu bạn thiền định, nếu bạn trở nên tĩnh lặng như mặt hồ, nếu bạn bước được một vài bước vào cánh cửa vô-tâm, tất cả mọi ngộ nhận sẽ tự động biến mất. Bỗng dưng bạn sẽ thấy rằng tất cả đều là một, chỉ một nhất thể hiện hữu –trong thiên h́nh vạn trạng- duy chỉ có một nhất thể hiện hữu.

 

 

 

Câu hỏi thứ năm:

 

Thưa Ngài, tôi đang chán bà vợ của tôi quá. Tôi phải làm sao đây? Ngài có đề nghị nào không?

 

 

Ai mà không chán ngán? Đâu có phải chỉ riêng một ḿnh bạn? Mà bạn có khi nào nghĩ rằng vợ bạn cũng đang chán ngán bạn không? Tất cả những bà vợ trên thế gian này đều chán ngán những ông chồng, và những ông chồng cũng đều chán ngán những bà vợ. Thế nhưng cho dù bạn thay đổi một bà vợ khác, cũng chẳng có ǵ thay đổi cả. Bạn lại trở nên chán ngán một người đàn bà khác, thế thôi. Cũng vậy, nếu bạn thay đổi một ông chồng, sẽ chẳng có ǵ thay đổi xảy ra, rồi bạn cũng trở nên chán ngán cái ông chồng mới này. Đúng vậy. Sẽ có một vài kích thích trong những ngày đầu; sẽ có cái cảm giác mới mẻ trong những ngày đầu, như một cuốn tiểu thuyết. Thế nhưng cái mới mẻ đă mau chóng biến thành già cổi, và cái khoảnh khắc mà bất cứ cái ǵ mới mẻ trở thành củ x́, bạn trở nên chán ngán.

 

Thế nên sự chán ngán này có thể được phân ra làm ba tầng: tầng đầu tiên, bạn chán vợ nhưng chưa chán đàn bà. Thứ hai, bạn quá đổi chán chường với không biết bao nhiêu bà vợ, thế rồi bạn chán luôn đàn bà. Tuy nhiên lúc này bạn vẫn chưa chán cái tâm chuyên chạy đi săn t́m cái mới của ḿnh. Tầng thứ ba: Lúc này th́ bạn trở nên chán ngán bởi thay đổi cái mới nhiều lần và nó lại biến thành cũ kỹ, thế là bạn chán luôn cái tâm của ḿnh. Khi bạn chán ngán cái tâm của ḿnh, đó là lúc mà sự khám phá kỳ thú xảy ra.

Bằng không, bạn sẽ cứ măi hoài thay đổi thôi. Thế th́ tại sao lại cứ tiếp tục chán ngán bà vợ, chán ngán ai đó? Cho dù đổi thay một t́nh huống khốn khổ cũng chẳng giúp ích ǵ được bao nhiêu. Bạn lại sẽ rơi vào một cảnh huống khốn khổ khác, tối thiểu nó chỉ cho bạn cái cảm giác mới mẻ, cái hy vọng trong vài ngày đầu. Trong vài ngày đó có thể bạn sẽ nghĩ rằng, “Bây giờ mọi chuyện coi bộ đă tốt đẹp trở lại.” Thế nhưng lần trăng mật này sẽ qua đi mau chóng hơn là lần trăng mật đầu tiên, bởi v́ lần này bạn đă biết nhiều chuyện hơn. Thế nên nếu tuần trăng mật đầu tiên kéo dài trong ba tuần, lần thứ hai nhiều lắm là hai tuần, lần thứ ba chỉ trong ṿng một tuần, vân vân và vân vân.

 

Bây giờ hăy cố gắng nh́n vào cái tâm. Cái tâm không ngừng chạy đi săn t́m cái mới. Và nó sẽ không bao giờ thoả măn bởi v́ bất cứ cái ǵ mới đều tự động biến thành cũ kỹ. Thế nên cho dù bất cứ ở đâu bạn cũng sẽ không bao giờ thoả măn. Tại sao lại không chán bỏ cái tâm này?

 

Chuyện này đă xảy ra trong nhiều cách thế khác nhau nhưng bạn không hề lưu ư đó thôi. Lịch sử nhân loại cho đến nay, con người bị buộc phải sống với một người đàn ông hay một người đàn bà. Họ cảm thấy chán ngán những ông chồng hay những bà vợ, tuy nhiên họ không hề chán đàn bà hay đàn ông. Đức Phật chán ngán đàn bà  bởi v́ Ngài có quá nhiều đàn bà trong tầm tay -những giai nhân bậc nhất. Ngài trở nên chán ngán tất cả phụ nữ là phải -đâu c̣n ǵ để t́m kiếm nữa- chán ngán là như thế.

 

Đó cũng là những ǵ đang xảy ra trong xă hội Mỹ hiện nay. Người ta thay đổi vợ chồng như thay áo –như là một thời trang, một cái “mốt”. Chẳng khác ǵ bạn thay một kiểu xe mới trong ṿng một năm hay sáu tháng, bạn thay đổi vợ chồng cũng y như thế. Và rồi bạn có biết chuyện ǵ xảy ra không? Con người trở nên chán ngán những người cùng phái tính. Thế là một điều ngịch thường đang xảy ra: người ta trở thành đồng tính luyến ái –đàn ông làm t́nh với đàn ông, đàn bà làm t́nh với đàn bà.

 

Và rồi mọi chuyện sẽ dẫn đến đâu? Khi người đàn ông chán ngán đàn bà sẽ có hai t́nh huống xảy ra. Nếu đi đúng hướng, y sẽ trở nên chán ngán cái tâm và bắt đầu hướng đến thiền định, cầu nguyện, tín ngưỡng. Nếu đi lạc hướng y sẽ trở nên chán ngán đàn bà và t́m đến đàn ông -trở thành kẻ đồng tính luyến ái.

 

Hiện tượng đồng tính luyến ái hiện đang trên đà gia tăng tại phương Tây. Và rồi đến một ngày nào đó, người ta cũng sẽ chán luôn cả  chuyện đồng tính. Người ta t́m đến súc vật. Đó là chuyện đă và đang xảy ra. Rồi đến cái ǵ nữa …? Th́ chỉ c̣n một giải pháp duy nhất c̣n lại: chế ra máy móc để làm t́nh với chúng. Điều này cũng đă và đang xảy ra. Ở Mỹ hiện không thiếu ǵ những sản phẩm đàn bà cao su nhân tạo trên thị trường. Bạn có thể làm t́nh với những con người cao su này mà những phản ứng trong lúc gối chăn cũng chẳng khác ǵ con người thật bao nhiêu…

 

Đây là đi lạc hướng, từ sai lầm này đến sai lầm khác. Và rồi nó sẽ chẳng dẫn bạn đi đến đâu. Cuối đường là tự sát. Một hôm nào đó bạn thấy chán ngán hết tất cả mọi chuyện trên thế gian này th́ bạn chỉ c̣n con đường tự tử thôi. Điều này cũng đă và đang xảy ra. Trong thời đại này người ta tự sát c̣n nhiều hơn cả trước đây. Và bạn cũng sẽ rất ngạc nhiên khi thấy: phương Tây tự tử nhiều hơn là phương Đông. Lẽ ra đâu phải vậy –phương Đông nghèo nàn như thế, khổ đau như thế- nếu người ta tự tử nhiều mới hợp lư. Thế nhưng ở đây người ta lại không tự tử nhiều như ở phương Tây, những xứ sở giàu có, vật chất thừa mứa.

 

Bởi v́ mọi thứ đều thừa mứa, người ta đâm ra chán mứa hết mọi thứ! Khi tất cả mọi thứ không ở trong tầm tay, bạn có thể c̣n nuôi hy vọng. Khi mọi thứ đều có đủ sẵn sàng, hy vọng biến mất. Bây giờ th́ đâu có ǵ để hy vọng nữa. Bạn đă có trong tay chiếc xe chiến nhất, người đàn bà hay đàn ông ngon lành nhất, những ngôi nhà đẹp nhất -một cái ở trên đồi, một cái ở bờ biển. Bây ǵờ bạn c̣n làm ǵ nữa đây? Đi đâu bây giờ? Bỗng dưng bạn cảm thấy chán ngán hết mọi sự, mọi ư nghĩa của đời sống. Chỉ c̣n tự sát thôi! Cuộc sống hầu như không c̣n ư nghĩa nữa.

 

Đây là một sự lạc hướng. Tuy nhiên trước một t́nh huống như thế bạn vẫn có thể có một hướng đi đúng đắn. Nếu bạn đi đúng hướng bạn sẽ trở thành một hành giả, sa môn; nếu bạn đi lạc hướng, cuối đường là tự sát. Cả sa môn và tự sát đều xuất phát từ cùng một t́nh huống. Chọn con đường hành giả sa môn có nghĩa là soi rọi vào tâm ḿnh: rằng cái tâm này chán ngán hết mọi thứ, tại sao lại không chán luôn nó và buông bỏ nó? Tại sao lại không buông bỏ cái nguồn cội căn nguyên mà cứ mang theo măi bên ḿnh? Buông bỏ cái căn nguyên! Cắt đứt tận gốc rễ! Đó là tất cả những ǵ gọi là thiền định.

 

Tuy nhiên tôi không hiểu bạn có thực sự muốn cắt bỏ cội rễ của vấn nạn hay không hay bạn chỉ muốn thay đổi vợ mà thôi. Nếu bạn thực sự muốn thay đổi vợ, th́ đây là lời đề nghị của tôi.

 

Tôi vừa đọc ở đâu đó về một công ty có tên là “Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn Phá Gia” với lời quảng cáo như sau:

 

Bạn thân mến;

Cái dây chuyền mầu nhiệm này được khởi sự với hy vọng mang lại hạnh phúc cho tất cả những nhà doanh nghiệp đang mệt mỏi chán nản. Không giống với hầu hết những cái khác, dây chuyền này không đ̣i hỏi bạn phải đóng tiền vào. Đơn giản bạn chỉ việc Email lá thư này đến cho năm người bạn trai, xong đóng thùng bà vợ của bạn và gởi đến cho người đàn ông đang đứng đầu danh sách. Khi nào tên của bạn lên đến đầu bảng, bạn sẽ nhận được ít nhất là 15, 186 bà tất cả, trong số đó có vài bà thuộc hạng số dzách. Trọn tin vào sợi dây chuyền này. Không được làm đứt đoạn. Có một gả làm đứt đoạn đă lảnh đủ hậu quả: nhận lại bà vợ cũ của ḿnh.

 

Nếu bạn thực sự thích thú với chuyện thay đổi đời ḿnh vào một chiều kích khác của lạc thú, không rơi vào nỗi chán chường th́ thay đổi vợ sẽ không phải là giải pháp. Bạn sẽ lại gặp một người đàn bà khác. Họ có thể khác nhau về kích thước, h́nh dạng –tuy nhiên trong  thực tế lại chẳng có ǵ khác biệt! Ở xa th́ cứ ngỡ như là thần tượng –và đàn ông cũng thế thôi, hăy nhớ kỹ điều này. Họ chỉ có vẻ khác biệt khi bạn nh́n từ xa. Càng đến gần chừng nào bạn càng thấy không có ǵ khác biệt. Càng gần thêm, nét khác biệt càng biến mất. Cái ngày mà người đó đă thuộc về bạn, bạn sẽ không khỏi thốt lên, “Ôi đàn bà!” hoặc “Ôi đàn ông!”

 

Chuyện này đă tái diễn với bạn có đến hàng triệu kiếp đời. Đó là những ǵ mà ở Ấn Độ chúng tôi gọi là cái ṿng trầm luân sinh tử -cái ṿng quay của thèm muốn khát vọng. Và bạn đă hiểu biết về nó. Biết qua nhiều cách thế khác nhau. Bạn ao ước một chiếc xe đời mới, nay th́ chiếc xe mơ ước đă đậu trước hiên nhà, cái ngày đó bỗng dưng tất cả mọi niềm vui của bạn cũng biến mất. Làm ǵ bây giờ đây? Vâng, chiếc xe đang ở đó. Trong một ngày, hai ngày, ba ngày, ḷng bạn có thể rộn ràng vui sướng v́ cái mới, nhưng rồi nó cũng trở thành cũ đi. Thế là lại chạy đi t́m một cái mới khác. Thế nhưng bạn chẳng bao giờ chịu chạy đi t́m cái tâm đă không ngừng gây rắc rối phiền hà cho bạn -nguồn gốc của mọi thống khổ.

 

Cái tâm đó không bao giờ thoả măn với cái hiện có. Đó là cội nguồn của bất măn. Cái tâm này cứ luôn đ̣i hỏi những cái chưa có. Nh́n kỹ vào sự phi lư này. Cái tâm cứ luôn đ̣i hỏi những cái chưa có và luôn luôn bất măn với cái hiện có. Như vậy làm sao bạn có thể hạnh phúc được với cái tâm này? Ở đâu bạn  cũng sẽ cảm thấy bất hạnh. Bất hạnh gắn bó với cái tâm như bóng với h́nh.

 

Thế nên thay v́ cứ tiếp tục thay đổi sự kiện, tốt hơn là nên nh́n xuyên suốt vào toàn bộ hiện tượng. Và nếu bạn thực sự muốn hoàn toàn thay đổi, hăy buông bỏ cái tâm này. Một khi nó được buông bỏ rồi, một phút giây của bạn sẽ là một phút giây của lạc thú, măn nguyện.

 

Vâng, đối với bạn điều đó xem ra rất khó tin, thế nhưng hăy để tôi lập lại một lần nữa, một điều thực chứng rằng: Nếu buông bỏ cái tâm, một điều sẽ làm bạn ngạc nhiên, bạn sẽ tắm mát trong yêu thương trở lại –ngay cả với chính vợ bạn. Với cái tâm buông bỏ, người ta chan hoà trong yêu thương. Không c̣n vấn đề về chồng, về vợ, cái nọ cái kia. Người ta sống trong yêu thương, người ta tắm mát trong ḍng suối yêu thương. Sẽ không c̣n có chuyện nàng là vợ bạn, bạn là chồng nàng, chắc chắn như thế. Những chuyện thô bỉ này sẽ không bao giờ xảy ra trong một thế giới tốt đẹp hơn.

 

Với một tâm thức trong sáng tốt đẹp hơn những chuyện thô bỉ này sẽ biến mất. Hạ giá phụ nữ thành một người vợ là điều thô bỉ! Đó là chuyện đồi bại. Hạ giá người đàn ông thành một người chồng cũng thô bỉ và đồi bại như thế. Đây là một sự cầm tù, một sự đóng khung. Một hiện tượng sống động bị khoanh vùng rất mực giới hạn. Người đàn bà là một huyền nhiệm, và người đàn ông cũng thế. Đừng gọi nàng là vợ của bạn; nàng không phải là sở hữu của bạn. Và nàng cũng không phải là một người vợ. Vợ chỉ là một chức năng! Hoàn toàn không phải là nàng; nàng c̣n là những ǵ phong phú hơn. Nàng không thể bị kết thúc như một người vợ. Nàng có thể là họa sĩ, là ca sĩ, là vũ công, là một ngàn lẽ một thứ khác nữa! Tại sao chỉ gọi nàng là một bà vợ? “Vợ” chỉ là một chức năng.

 

Bạn cũng không phải chỉ là một ông chồng. Bạn c̣n là những ǵ phong phú hơn thế. “Chồng” cũng chỉ là một chức năng thôi, và đây là một cái từ rất mực thô bỉ -husband. Bạn gọi những người nông dân, công việc canh tác của họ, là nghề nông –husbandry. Tại sao “husband” lại bắt nguồn từ “husbandry”? Số là ngày xưa người ta quan niệm rằng người đàn ông là nông dân c̣n người đàn bà là thửa ruộng -những danh từ rất mực thô tục. Và người đàn ông tha hồ mà cày cấy trên mảnh đất của họ!

 

Bạn không phải là người nông dân và nàng cũng không phải là thửa ruộng của bạn; v́ nếu như thế, người đàn ông sẽ trở thành người chủ nhân ông và người đàn bà trở thành miếng đất sở hữu của họ. Điều đó có nghĩa là bạn có quyền bán đi cái miếng đất sở hữu này. Đây là những ǵ mà người ta đă làm qua bao thời đại –xem đàn bà chỉ là một tài sản sở hữu. Đàn bà đâu có phải là một thứ sở hữu, nếu bạn hạ giá phụ nữ như thế một ngày nào đó nàng sẽ phục hận thôi. Và họ đă làm, đă hành động một cách rất mực tuyệt hảo! Nếu bạn hạ giá một người đàn bà thành một vật sở hữu, nàng cũng sẽ hạ giá bạn xuống như một tên đầy tớ bị xỏ mũi lôi đi, không phải là một ông chồng nữa. Đó là những ǵ mà nàng đă làm. Cái gọi là nam nhi trượng phu của bạn chỉ là anh hùng ở ngoài ngơ thôi, khi về đến nhà bạn cứ len lén như là con chuột nhắt!

 

Có ai đó đă bảo Mulla Nasrudin rằng, “Tại sao bạn lại sợ vợ đến thế,” khi thấy anh chàng rời khỏi buổi tiệc quá sớm để về nhà. Quá sớm nhưng mà cũng đă nửa đêm rồi, tuy nhiên những người khác vẫn c̣n ở lại vui chơi nhảy nhót, nhậu nhẹt, chuyện tṛ bù khú. Có người trêu chọc: “Tại sao bạn lại rời buổi tiệc sớm vậy? Sao lại sợ vợ quá thế? Bạn là một đấng nam nhi hay chỉ là một con chuột?”

“Dĩ nhiên tớ là nam nhi –nhưng vợ tớ th́ lại rất sợ chuột!” Mulla trả lời.

 

Mọi chuyện đă và đang xảy ra như thế. Phụ nữ đă phục hận một cách tinh vi. Dĩ nhiên thôi, cách thức của họ rất mực đàn bà; không trả thù trực tiếp. Phụ nữ hành xử trong một cung cách tinh vi như thế -gián tiếp thôi. Họ gọi bạn là ông chủ -swami- họ sờ vào chân bạn, nhưng trong thực tế bạn biết tỏng đi rằng –và mọi người cũng đều biết- ai mới thực sự là ông chủ và ai là người đang sờ chân ai.

 

Đây là một trạng huống thô bỉ của dịch vụ đời thường. Nếu bạn trở nên chán nản, điều đó cũng tự nhiên thôi. Hăy t́m cách thoát ra. Tôi không có bảo bạn phải bỏ vợ đâu nghe. Chỉ buông bỏ cái ư niệm rằng nàng là vợ của bạn, bạn là chồng của nàng. Hăy trở nên những người bạn -điều đó là quá đủ! Và hăy đi vào thiền quán, buông bỏ cái tâm. Thế rồi đột nhiên bạn sẽ thấy đời sống như suối nguồn bắt đầu tuôn chảy trở lại.

 

 

 

Câu hỏi thứ sáu:

 

Cả tôi và người anh em cột chèo của tôi đều rất thích thú với bài giảng của ngài hôm nay. Tuy nhiên tôi th́ đặt trọn vẹn tâm hồn của ḿnh vào đó một cách thích thú c̣n người anh em cột chèo này th́ bảo rằng anh ta chỉ thích thú thưởng ngoạn như một chứng nhân. Tôi có cảm tưởng rằng anh ta là một tên đần c̣n tôi là một người thông minh. Làm ơn soi sáng dùm tôi vấn đề này.

 

 

Ai cho rằng ḿnh là người thông minh, thực sự chỉ là một tên đần. Tuy nhiên tôi không hiểu lắm về người anh em cột chèo của bạn, anh ta đang suy nghĩ cái ǵ. Điều này tùy thuộc ở bạn. Có thể anh ta cũng đang nghĩ rằng bạn là một tên đần, thế là cả hai đều là kẻ đồng hội đồng thuyền. Anh em cột chèo thường là như thế.

 

Đừng bao giờ nghĩ về người khác như là một tên đần. Điều này biểu lộ sự thông minh của bạn –khi không cho người khác là một kẻ đần. Không có ai đần độn cả. Có rất nhiều h́nh thái biểu lộ thông minh, đúng như thế; không hề có ai đần độn cả. Có thể là cách thế mà người khác vận dụng sự thông minh của họ khác với bạn.

 

Có người th́ rất mực thông minh trong toán học, và cũng có người rất mực thông minh trong lănh vực thi ca. Và bây giờ người giỏi toán cho rằng nhà thơ chỉ là một kẻ đần. Trong một cách thế nào đó, y có thể đúng; bởi v́ trong lănh vực toán học chẳng thấy nhà thơ thông minh bén nhạy chút nào. Tuy nhiên nhà thơ đồng thời cũng nghĩ rằng nhà toán học là một tên đần. Trong cách thức mà y suy nghĩ, điều này có thể đúng, bởi v́ nhà toán học không có đến khả năng làm nổi hai câu thơ -thế th́ đó là cái loại thông minh ǵ vậy, chỉ biết tính toán và tính toán? Phải sáng tạo ra một cái ǵ chứ! –như vậy mới chứng tỏ được sự thông minh.

 

Con người nói chung khôn ngoan thông minh trong những cách thế rất mực khác nhau. Tôi chưa hề gặp một tên đần nào cả. Nếu bạn gặp một kẻ đần, nên cố gắng để t́m hiểu thử xem: có một vài điểm thông minh ở đâu đó trong y mà bạn chưa khám phá ra. Có khi một người thoạt xem rất mực đần độn nhưng vẫn có cái điểm thông minh riêng biệt của y.

 

Thuở c̣n là một sinh viên đại học tôi có biết một anh chàng sống ở gần trường, một người mà ai cũng cho là rất mực đần độn, ngu si -một chàng ngốc lư tưởng. Anh ta ngốc đến độ mà nếu bạn cho anh ta một tờ giấy mười đồng và một đồng bạc kẻm, anh ta sẽ từ chối tờ mười đồng và chỉ lấy đồng bạc kẻm mà thôi. Tôi đă lân la làm bạn với anh ta, mục đích chỉ là để t́m hiểu, bởi v́ tôi muốn biết trong con người này c̣n có chút ǵ gọi là thông minh không.

 

Sau một thời gian quen biết và đủ thân t́nh, tôi hỏi y, “Bộ bồ không thể nh́n thấy được tờ giấy mười đồng mà người ta cho bồ hả? Tại sao bồ lại lấy đồng bạc kẻm mà từ chối tờ giấy mười đồng?”

 

“Bộ ông tưởng tớ là một thằng ngu hả? Nếu tớ lấy tờ mười đồng th́ sau này đâu c̣n ai cho tiền tớ nữa? Làm bộ không nhận ra tờ giấy mười đồng –đó là dịch vụ làm ăn của tớ! Người ta thích thú khi họ cho tiền để thử tớ. Cứ việc để cho họ thích thú! Tớ chỉ chọn lấy cái đồng tiền kẻm mà thôi. Bộ tưởng tớ ngu hả?”

 

Thế là tôi vỡ lẽ ra. Y quả là tên cực kỳ thông minh. Y gạt cả thiên hạ trong trường đại học, ngay cả những ông giáo sư cũng bị mắc lừa. Những người cực kỳ thông minh đôi khi thường bị người đời trêu chọc: “Đó là một tên đại đần!”

 

Sự thông minh tự nó có nhiều cách thế khẳng định. Đừng bao giờ cho rằng bất kỳ ai đó có thể là một tên đần -bởi v́ chỉ có Thượng Đế hiện hữu, thế th́ làm sao ai đó lại có thể là một tên đần? C̣n nếu như bạn thích thú quá mức vào cái đời sống trần tục này, thế th́ chỉ nên tâm niệm một điều rằng ḿnh là một tên đần –như vậy may ra nó sẽ đưa bạn đến sự khôn ngoan trí tuệ hơn.

 

 

 

Câu hỏi cuối cùng:

 

Tại sao ngài cho rằng chính trị và tôn giáo là hai lănh vực hoàn toàn đối nghịch?

 

 

Bởi v́ bản chất của chúng là thế. Đây không phải là chuyện ư kiến cá nhân của tôi –mà thực sự như vậy, bởi v́ chính trị là một hành tŕnh của bản ngă trong khi tôn giáo là sự buông bỏ bản ngă. Nhà chính trị không thể là con người tín ngưỡng, cũng vậy, một con người tín ngưỡng không thể là một chính trị gia.

 

Tuyệt đối là như thế, hoàn toàn được phân chia ra như thế. Nhà chính trị th́ luôn luôn t́m cách thu tóm quyền lực. Để làm ǵ vậy? -để nâng cái bản ngă của y lên, để chứng tỏ cho cả thế giới biết rằng “Ta là một cái ǵ đó”. Trong khi con người tín ngưỡng đă hoàn toàn buông bỏ cái dịch vụ xuẩn động này. Y biết ḿnh là ai đó, thế th́ đâu c̣n lư do ǵ để phải nói ra hay chứng tỏ với bất cứ ai ḿnh là cái ǵ? Y biết rơ ḿnh! Chính trị gia th́ giả bộ, c̣n người tín ngưỡng th́ biết chắc thật. Y đă đi suốt cuộc hành tŕnh vào nội tại của chính ḿnh, đă biết rơ Vua của những v́ vua -Ông Chủ của những ông chủ ở đó. Thế th́ đâu c̣n mục tiêu nào nữa? Kiếm t́m một chiếc ghế to hơn, một chức vụ cao hơn -để làm ǵ? Bạn không thể làm cho y cao trọng hơn cái mà y tự biết ở bên trong.

 

Nếu bạn biến ông Phật trở thành Tổng thống của Ấn Độ, điều này sẽ chẳng giúp ích ǵ cả. Nó sẽ chẳng nâng ngài lên cao hơn, ngược lại c̣n hạ ngài xuống thấp là khác. Lúc đó Đức Phật sẽ không c̣n là Đức Phật nữa, ngài sẽ trở thành một con người rất mực thế gian trần tục.

 

Con người tín ngưỡng đă nhận ra được cái kho tàng vô tận của ńnh, thế nên y không c̣n ham muốn bất cứ một cuộc hành tŕnh kiếm t́m quyền lực nào. Hành tŕnh kiếm t́m tiền bạc, quyền lực, danh vọng, tất cả đều là chính trị. Chỉ có hai hướng đi duy nhất trong cuộc đời: tín ngưỡng và chính trị. Bạn chỉ có thể lựa chọn một trong hai. Nếu bạn không phải là một  con người tín ngưỡng th́ là một nhà chính trị, không thể khác hơn. Bạn không thực sự hoạt động chính trị, nhưng vẫn là con người chính trị. Chính trị có thể tự nó khẳng định qua nhiều cách thế khác nhau. Có thể là bạn đang hành xử chính trị với vợ bạn: bạn là nhà cai trị và vợ bạn là kẻ bị trị. Cũng có thể là bạn đang làm chính trị với con cái: bạn là nhà độc tài và con cái bạn là những thần dân có nghĩa vụ phải vâng lời bạn. Hoặc có thể bạn đang làm chính trị tại sở làm của ḿnh: bạn là ông chủ c̣n tất cả mọi người khác là tôi tớ nô lệ. Hoặc giả bạn đang t́m cách tom góp bạc tiền để qua đó trở thành nhân vật hàng đầu. Tất cả cũng đều giống nhau thôi. Hoặc giả ngay cả việc bạn từ bỏ thế gian để nhắm đến việc trở thành một ông đại thánh -mahatmas- vào bậc nhất, trên tất cả những ông thánh khác. Tuy nhiên chuyện này cũng chẳng khác ǵ hơn: Bạn vẫn là một nhà chính trị.

 

Nếu bạn từ bỏ thế gian để trở thành một ông đạo trần truồng đi giữa chợ với ư nghĩ rằng, “Bây giờ không có một ông thánh nào có thể so sánh được với ta. Bây giờ ta đă là số một!” th́ bạn cũng chỉ là một nhà chính trị. Có thể là một nhà chính trị ở truồng! Hoặc cho dù bạn muốn người ta gọi bạn như là một nhà tôn giáo chính trị, thế nhưng một nhà chính trị vẫn là một nhà chính trị!

 

 

Như vầy tôi nghe:

 

Nikita Krushchev t́m đến người thợ may riêng của ḿnh với một xấp vải cực kỳ đắt giá. Ông ta bảo người thợ may cho ḿnh một bộ đồ vét ba mảnh. Sau khi đo đạc kỹ lưỡng tấm thân đẫy đà, sặc sụa mùi vodka của vị Sa hoàng đỏ, người thợ may bảo rằng số vải này không đủ để may, cho dù là một chiếc áo lót bên trong.

 

Krushchev quyết định ngưng cái lệnh may áo vét và mang xấp vải theo cùng với ḿnh trong chuyến viếng thăm Belgrade, thủ đô Nam Tư. Tại đây ông ta cố thử một lần nữa với một người thợ may Nam Tư. Sau khi đo đạc, y cho biết rằng số vải đó không những may được một bộ vét mà c̣n luôn cả áo lót bên trong nữa. Bối rối và ngạc nhiên, Krushchev hỏi lư do tại sao cùng số vải này lại không đủ để cho người thợ may Nga chỉ may một cái áo lót bên trong.

 

“Tại v́ ở Moscow ngài bự hơn ở đây,” người thợ may Nam Tư trả lời.

 

Vâng. Ở Moscow ngài bự hơn ở đây … C̣n ở Belgrade, đâu có ai quan tâm lắm về ngài?

 

Những ông Tổng thống của bạn là những nhân vật vĩ đại khi họ c̣n quyền lực trong tay. Thế nhưng khi không c̣n quyền hành nữa th́ sao? Những ông Thủ tướng của bạn cũng vĩ đại như thế khi nắm quyền lực, thế rồi sau đó? Sau đó … th́ những con chó đă từng ve vẩy đuôi với bạn trước đây bắt đầu trở mặt sủa cắn bạn –cũng cùng những con chó đó, cũng cùng những con người đó.

 

Bạn có thể thấy rơ điều này: Cũng cùng những con chó từng vẫy đuôi chung quanh bà Indira Gandhi bây giờ quay lại sủa cắn bà ta. Những con chó chỉ là một –chúng chỉ thay đổi một chút xíu thôi. Cái ǵ vậy? –Thay v́ ve vẩy đuôi, bây giờ chúng sủa. Bây giờ th́ chúng lại bắt đầu ve vẩy đuôi chung quanh ông Morarji. Coi chừng nhé, ông Morarji, cũng vẫn là những con người đó! Không sớm th́ muộn chúng cũng sẽ quay lại sủa cắn ông thôi. Chuyện đại loại như thế cứ tiếp diễn đến vô cùng vô tận. Cái bi kịch đời.

 

 

Những cuốn băng của Richard Nixon đă đưa ra ánh sáng vài khía cạnh mà chúng ta chưa từng biết về con người này. Đây là một mẩu đối thoại diễn ra giữa ông ta và một người có thể là vị phụ tá Bob Haldeman.

 

“Này Bob, Tôi nghiệm ra một điều rằng, một ngày nào đó rồi tôi cũng sẽ qua đời,” vị cựu Tổng Thống nói với người phụ tá thân cận. “Tôi muốn anh kiếm cho tôi một chỗ thật dễ thương làm nơi chôn cất tôi sau này.”

Hai tuần lễ sau, Haldeman trở về và tường tŕnh: “Thưa Tổng thống, tôi đă t́m ra được một nơi theo đúng yêu cầu của ngài. Nó nằm trên một ngọn đồi nh́n ra một ḍng suối rất thơ mộng. C̣n mặt trời th́ luôn chiếu vào nó suốt ngày chẳng khác ǵ ngài là nhân vật đang được chiếu sáng nổi bật trước công chúng.”

“Thật tuyệt,” Nixon trả lời, “Thế nhưng giá cả bao nhiêu vậy?”

“Thưa, bốn trăm ngàn đô la.”

“Trời đất! Bốn trăm ngàn đô la?” TT Nixon rên lên. “Ta chỉ nằm ở đó có ba ngày thôi mà!”

 

 

Cứ như là Chúa Giêsu ba ngày sống lại! Tất cả những chính trị gia khi nắm quyền lực ở trong tay  đều nghĩ rằng ḿnh là Thượng Đế. Ông Nixon phán, “Ta chỉ nằm ở đó có ba ngày thôi! Ba ngày mà đến bốn trăm ngàn đô la? Có điên không! Thật quá mức.”

 

Quyền lực tạo cho bạn cái cảm giác rằng ḿnh là nhân vật vĩ đại. Nhưng thực ra, cái cảm giác này chỉ đến với những con người rất mực nhỏ bé tầm thường. Quyền lực chỉ cần thiết cho những con người không-vĩ-đại. Nếu bạn thực sự vĩ đại –vĩ đại trong cái ư nghĩa rằng bạn đă trở về lại mái nhà xưa bản lai diện mục, đă hoà điệu với chính sinh thể ḿnh- thế th́ đâu c̣n nhu cầu để thêm thắt vào bạn cái ǵ nữa. Bạn đă đến bến bờ rồi. Thế là bỗng nhiên không phải chỉ riêng bạn vĩ đại c̣n những kẻ khác không vĩ đại mà ngay cái khoảnh khắc khi biết rằng ḿnh vĩ đại, tất cả vạn pháp cũng trở thành vĩ đại như nhau –lúc đó ngay cả một con chó cũng là một thượng đế.

 

Đức Phật đă từng nói rằng: “Khi ta giác ngộ, tất cả mọi hiện hữu cũng chan ḥa ánh sáng giác ngộ. Toàn bộ vạn pháp cùng giác ngộ trong khoảnh khắc này.” Đó là thị kiến của một nhân vật vĩ đại thực sự -nh́n thấy chung quanh ḿnh đều là những thượng đế. Ở khắp nơi vạn pháp đều vĩ đại đối với ngài.

 

Như thế, có hai loại vĩ đại: loại thứ nhất, loại chính trị -bạn trở nên vĩ đại bằng cách làm cho những người khác nhỏ bé lại. Đây là loại vĩ đại rất mực tệ hại, bệnh hoạn, loạn thần kinh. C̣n một loại vĩ đại khác, đó là khi bạn trở thành vĩ đại, bỗng nhiên toàn bộ hiện hữu cũng vĩ đại theo. Cùng với bạn, cả vạn pháp thắp sáng thiêng liêng. Đó là tín ngưỡng. Dĩ nhiên hai loại này không bao giờ gặp gỡ nhau, chúng không thể gặp nhau. 

 

 

CHÚ THÍCH:

1. Triệu Châu Ṭng Thẩm, 778-897 (Chao chou Tsung Shen.). Nhật: Joshu.

 

 

              [BANTIN]

HOME GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT HỌC TR̀NH HỘI ĐỒNG GIẢNG HUẤN THƯ VIỆN SINH VIÊN VỤ BẢN TIN PHV
For any questions, send Email to:  phvpghh@aol.com
Copyright © 2003. PhatHocVienPGHH. All rights reserved.
Revised: 06/10/07