Câu Chuyện Y Học:

Thanh Quản Và Máy Phản Lực

BÁC SĨ TRẦN MẠNH NGÔ

Bs Sid Khosla và các đồng nghiệp thuộc Đại Học Y Khoa Cincinatti dùng mô h́nh máy phản lực (jet engines) nghiên cứu cơ năng luồng gió chạy qua máy phản lực phát âm thay đổi ra sao. T́m hiểu luồng gió ảnh hưởng tiếng động từ máy phản lực có thể giúp khoa học gia t́m cách giảm tiếng động từ máy phản lực. Hơn thế, nghiên cứu đă đi sâu vào việc t́m hiểu thay đổi giọng nói ở súc vật.

Khi bộ phận vortices trong thanh quản chuyển động xoay tṛn gây tiếng động tương tự như tiếng phản lực.

Vortices thay đổi tiếng động hay giọng nói, do đó giọng nói của mỗi người trong chúng ta đă khác nhau, không ai giống ai. Đây là mô h́nh đầu tiên dùng súc vật t́m hiểu tác dụng vortices thay đổi giọng nói của con người.

Theo các chuyên gia th́ hiểu được cơ nguyên thay đổi giọng nói của mỗi con người c̣n giúp nghiên cứu dược phẩm trong việc điều trị thay đổi giọng nói thanh quản.

References: 1) University of Cincinnati Health Center, 2007; 2) Annals of Otology, Rhinology and Laryngology, March 2007

(Chú thích: Diễn biến cấu tạo thanh quản có từ thời thượng cổ, khởi nguồn từ loài cá.

Trải qua bao đổi thay nay mới thành h́nh thanh quản (larynx) loài người. Cổ họng hay hầu là giao điểm của ống hô hấp xuyên qua bộ phận tiêu hóa, bởi vậy chức năng này đóng vai tṛ rất quan trọng, như hệ thống co thắt phải bảo vệ phần dưới của bộ phận hô hấp, hoặc thanh quản có bổn phẩn mở đường thông cho mũi và khí quản.

Trong thanh quản của người có 2 phần: Phần thứ nhất là ventricular folds hay nếp thanh âm giả (false cords) đóng vai tṛ bịt không khí không để lọt ra ngoài. Ngoài ra, thanh quản c̣n đóng vai tṛ đóng mở khi nuốt, ho, ói mửa. Phần thứ 2 là nếp thanh âm thật (true cords) giống như chiếc "valve" một chiều chống đỡ hiện tượng co thắt thanh quản.

Như vậy, thanh quản vừa giữ nhiệm vụ bảo vệ, nhiệm vụ hô hấp, và phát âm.

Thanh quản có nhiều cấu trúc làm bằng sụn, kể cả sụn giáp trạng, và xương hyoid.

Hệ thống cấu trúc tổng hợp giúp chống đỡ mô mềm và bắp thịt xung quanh thanh quản.

Khi ta hít thở, không khí bay vào cổ họng (hầu) rồi chui vào thanh quản.

Khi vừa nói, vừa nuốt, đồ ăn theo không khí đi lạc đường vào thanh quản làm cho ta bị sặc. Sặc là lúc tự động đẩy đồ ăn ra ngoài thanh quản, ngoài cổ họng, bảo vệ phổi, và không để đồ ăn lọt vào phổi. Bên trong thanh quản có một bộ phận ống tṛn . Khi không khí qua thanh quản, sẽ chạm vào hệ thối nếp nhăn mô trải dài từ trái sang phải thanh quản. Vết nhăn có thể phát âm. Phần phát âm dính vào sụn giáp trạng. Phía sau th́ vết gấp phát âm dính vào sụn arytenoids. Một số bắp thịt nhỏ dính vào sụn arytenoids. Khi bắp thịt co thắt, đă làm di chuyển sụn arytenoids và phần sau của giây phát âm.

Đằng trước của thanh quản c̣n có một bắp thịt khác tên là cricothyroid gây chuyển động ṿng tṛn giữa tuyến giáp trạng và sụn arytenoids, làm dăn nếp phát âm, do đó thay đổi giọng cao thấp của chúng ta. Luồng hơi thở thay đổi chu kỳ rung động của nếp phát âm.

Áp xuất mạnh làm nếp phát âm rời nhau và độ đàn hồi đưa nếp phát âm trở lại vị trí cũ. Nhờ đó phát âm. Chu kỳ phát âm rung động của đàn ông trung b́nh khoảng 110 lần mỗi giây và của đàn bà 200 lần mỗi giây. Khi hát, lên giọng, là lúc bắp thịt cricothyrois làm dăn nếp phát âm, dăn càng mạnh, giọng hát càng cao.

Tóm lại, chúng ta vừa ôn lại cấu trúc của thanh quản và chức năng phát âm từ thanh quản, khi chúng ta nói hay khi ca hát.

Trong bài nghiên cứu kể trên, các khoa học gia đă dùng mô h́nh động cơ phản lực t́m hiểu v́ sao giọng nói mỗi người chúng ta thay đổi, mỗi người một khác, giọng nói không ai giống ai.

Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D.; E-mail: nmtran@hotmail. com; Mời Quư Bạn vào thăm Y Dược Ngày Nay (www.yduocngaynay. com), một Trang Web Y Khoa của Người Việt viết cho người Việt.

 BÁC SĨ TRẦN MẠNH NGÔ

              [BANTIN]

HOME GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT HỌC TR̀NH HỘI ĐỒNG GIẢNG HUẤN THƯ VIỆN SINH VIÊN VỤ BẢN TIN PHV
For any questions, send Email to:  phvpghh@aol.com
Copyright © 2003. PhatHocVienPGHH. All rights reserved.
Revised: 04/12/07