Đức Phật đă xác định có 10 điều không nên vội tin:

THÍCH THÔNG LẠC

1- Chớ có tin v́ nghe truyền thuyết.

2/ Chớ có tin v́ nghe truyền thống.

3/ Chớ có tin v́ nghe người ta nói đồn.

4/ Chớ có tin v́ được kinh tạng truyền tụng.

5/ Chớ có tin v́ nhân lư luận siêu h́nh.

 6/ Chớ có tin v́ đúng theo một lập trường.

7/ Chớ có tin v́ đánh giá hời hợt những dự kiện.

8/ Chớ có tin v́ phù hợp với định kiến của ḿnh.

9/ Chớ có tin nơi phát xuất có uy quyền.

10/ Chớ có tin v́ bậc sa môn là đạo sư của ḿnh, v.v...

 

Lời dạy thứ nhất: “Chớ có tin v́ nghe truyền thuyết”. Đức Phật khuyên chúng ta không nên tin theo truyền thuyết. Vậy truyền thuyết nghĩa là ǵ?

Truyền thuyết là truyền miệng có nghĩa là kể chuyện, thuật chuyện như kể truyện dân gian về các nhân vật, ḱ tích lịch sử, chuyện thần tiên, chuyện ma quỷ, chuyện địa ngục, chuyện Thiên đàng, Cực lạc, v.v... những câu chuyện thường mang nhiều yếu tố thần ḱ. Đó là những câu chuyện truyền miệng từ người này đến người kia nối tiếp nhau trong một quá tŕnh thời gian dài vô cùng vô tận. Những chuyện ấy là những chuyện không có thật. Từ xưa đến giờ có nhiều truyền thuyết về Đức Phật Thích Ca Mâu Ni như sinh ở hông và khi sinh ra đi bảy bước có bảy hoa sen đỡ chân. Tay chỉ trời chỉ đất, miệng tuyên bố: Thiên thượng thiên hạ, duy ngă độc tôn”; sau khi Bồ Đề Đạt Ma chết, người ta c̣n gặp ông quải một chiếc giày đi về phương Tây; gia đ́nh ông Bàng Long Uẩn chết tự tại trong thiền định.

Đó là những truyền thuyết không có thật, do người sau ghi chép lại trong sách. Do đó Đức Phật bảo chúng ta đừng có tin.

Chính kinh tạng của Đức Phật cũng do kết tập theo kiểu truyền miệng, v́ thế chúng ta cũng không nên tin theo trọn vẹn, nếu những lời dạy ấy không phải là thiện pháp th́ không nên tin.

 

Lời dạy thứ hai: “Chớ có tin v́ theo truyền thống. Đức Phật khuyên chúng ta không nên tin theo truyền thống. Vậy truyền thống nghĩa là ǵ?

Truyền thống là nền nếp thói quen tốt đẹp hay thói quen mê tín, lạc hậu được lưu giữ từ đời này, qua đời khác. Cho nên những ǵ truyền thống lâu đời chúng ta cũng không nên đặt trọn ḷng tin ở đó, v́ không phải tất cả những truyền thống đều tốt đẹp cả.

 

Lời dạy thứ ba: “Chớ có tin v́ nghe người ta nói đồn”. Đức Phật khuyên chúng ta không nên tin v́ nghe người ta đồn. Vậy tin đồn nghĩa là ǵ?

Tin đồn là tin tức truyền miệng từ người này đến người khác. Tin đồn thường là những tin tức thất thiệt không đúng sự thật. Ví dụ: Ở núi Bà Tây Ninh có Bà Đen, ở Miền Bắc có Bà Chúa Kho, ở Châu Đốc An Giang có Bà Chúa Xứ,... rất thiêng thường ban tài lộc cho người đến cầu xin. Hay ở Bến Củi có ông thầy nước lạnh, ai đau bệnh ǵ ông cho một chai nước lạnh về uống là hết bệnh.

Đó là những tin đồn, chúng ta không nên tin.

 

Lời dạy thứ tư: “Chớ có tin v́ được kinh tạng truyền tụng”. Đức Phật khuyên chúng ta không nên tin v́ được kinh tạng truyền tụng. Vậy kinh tạng truyền tụng nghĩa là ǵ?

Kinh tạng truyền tụng là những lời dạy của các bậc Thánh và chư Phật được ghi chép lại thành sách. Kinh tạng ở đây gồm có cả những lời dạy của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Nhưng tại sao Đức Phật Thích Ca Mâu Ni lại dạy chúng ta đừng tin lời Ngài dạy?

Ngài biết rất rơ ba lần chép lại một bản kinh là đă chép sai lời dạy của Ngài, chứ chưa nói chi là kiến giải, tưởng giải viết ra; nên người xưa nói: tam sao thất bổn.

Như thế, qua lời dạy này ngay cả kinh tạng Nguyên Thủy c̣n không tin trọn vẹn th́ làm sao chúng ta tin kinh sách Đại Thừa được. Phải không các bạn?

 

Lời dạy thứ năm: “Chớ có tin v́ nhân lư luận siêu h́nh”. Đức Phật khuyên chúng ta không nên tin v́ nhân lư luận siêu h́nh. Vậy lư luận siêu h́nh nghĩa là ǵ?

Không có cơi Cực lạc, Thiên đàng mà lư luận bằng cách này, cách khác để cho có các cơi ấy; sau khi chết không có sự sống nhưng khéo lư luận bằng cách này, cách khác để cho mọi người tin rằng người chết c̣n có linh hồn; không có Phật tánh mà lư luận bằng cách này, cách khác để cho mọi người tin rằng có Phật tánh, v.v... Đó là những lối lư luận siêu h́nh để lừa đảo mọi người, cho nên Đức Phật khuyên chúng ta chớ có tin, v́ nó không ích lợi ǵ cho chúng ta cả.

 

Lời dạy thứ sáu: “Chớ có tin v́ đúng theo một lập trường”. Đức Phật khuyên chúng ta không nên tin một điều ǵ dù đúng theo một lập trường của ḿnh. Vậy đúng theo một lập trường nghĩa là ǵ?

Trước tiên chúng ta nên hiểu hai chữ lập trường. Lập trường là thái độ, chỗ đứng nh́n nhận và xử lư. Ví dụ: anh có lập trường đối với kinh sách Đại Thừa và Thiền Tông nên không ai có thể lay chuyển hay bảo anh bỏ nó được. Ở đây Đức Phật dạy: “Chớ có tin v́ đúng theo một lập trường”, có nghĩa là kinh sách Đại Thừa và Thiền Tông có lối lư luận giống như lập trường của anh.

Ví dụ: anh có lập trường rất vững về thế giới siêu h́nh, có nghĩa là thái độ, chỗ đứng, nh́n nhận và xét lư rơ ràng, v́ vậy dù ai nói ǵ anh cũng không bỏ lập trường đó. Khi anh có lập trường như vậy th́ có những loại kinh sách nói về thế giới siêu h́nh giống như lập trường của anh th́ anh tin ngay. Nhưng điều này Đức Phật khuyên anh: “Chớ có tin v́ đúng theo một lập trường”.

Tin như vậy vẫn không đem đến sự lợi ích cho anh, tin như vậy là tà tín, quá chủ quan ở lập trường của ḿnh.

 

Lời dạy thứ bảy: “Chớ có tin v́ đánh giá hời hợt những dự kiện”. Đức Phật khuyên chúng ta không nên tin v́ đánh giá hời hợt những dự kiện. Vậy dự kiện nghĩa là ǵ?

Dự kiện có nghĩa là những cơ sở để t́m ṭi, là những điều coi như biết trước, đă dự pḥng trước. Nhưng ở đây Đức Phật khuyên chúng ta đừng tin một cách hời hợt đối với những dự kiện. Tại v́ những dự kiện chưa hẳn đă mang lại lợi ích thiết thực cho ḿnh.

Ví dụ: Thiền Tông lấy Phật tánh làm tiền đề (dự kiện) cho sự kiến tánh thành Phật của pháp môn. Ở đây Đức Phật khuyên chúng ta đừng vội tin mà hăy tư duy kỹ lưỡng, xem lại dự kiện Phật tánh có đúng không? Trong kinh Đại Thừa dạy: Phật tánh là tánh giác, thường biết, thường nghe, thường thấy. Như vậy khi ngủ say, ngủ quên th́ tánh thấy, tánh nghe, tánh biết ở đâu? Hay nó cũng ngủ theo...

Như vậy những dự kiện có đáng tin không?

 

Lời dạy thứ tám: “Chớ có tin v́ phù hợp với định kiến của ḿnh”. Đức Phật khuyên chúng ta không nên tin v́ phù hợp với định kiến của ḿnh. Vậy định kiến nghĩa là ǵ?

Định kiến là ư kiến riêng có sẵn từ trước, khó thay đổi. Từ lâu ta có định kiến về con người “Có sự sống sau khi chết” nên khi đọc kinh sách Đại Thừa thấy nói nhiều về cảnh giới siêu h́nh như: cảnh giới Thiên đàng, cảnh giới Cực lạc, cảnh giới Niết bàn và cảnh giới địa ngục, v.v... trong các cảnh giới đó có Thần, Thánh, Tiên, Phật, Ngọc Hoàng Thượng Đế, linh hồn, thần thức, Phật tánh, đại ngă, tiểu ngă, ma quỷ, yêu quái, v.v... Do định kiến ta tin ngay liền không cần phải suy tư xem xét cho kỹ lại.

Ở đây Đức Phật khuyên chúng ta đừng có tin, v́ tin như vậy sẽ trở thành những người mê tín, lạc hậu. Sự mê tín, lạc hậu mang đến nhiều điều bất hạnh, nhất là bị kẻ khác lừa đảo, tốn hao tiền của và công sức nhảm nhí không ích lợi cho ḿnh, cho người mà c̣n làm hại ḿnh.

 

Lời dạy thứ chín: Chớ có tin nơi phát xuất có uy quyền. Đức Phật khuyên chúng ta không nên tin nơi phát xuất có uy quyền. Vậy nơi phát xuất có uy quyền nghĩa là ǵ?

Uy quyền là quyền thế của vua, của quan, của những người có thế lực đông người.

Ngày xưa trong thời phong kiến nước ta cũng như nước Trung Hoa, nếu nhà vua nào lấy tôn giáo làm quốc giáo th́ bắt buộc dân chúng nước đó phải theo tin tôn giáo đó.

Thời nhà Lư ở nước ta, nhân dân sùng tin Phật Giáo Đại Thừa là v́ vua, quan, đều là tín đồ Phật Giáo. Cho nên, thời đó người ta theo Phật Giáo v́ uy quyền của nhà vua. Ở đây Đức Phật khuyên chúng ta “Chớ có tin nơi phát xuất có uy quyền”. Lời khuyên của Đức Phật muốn chúng ta tin một điều ǵ th́ không phải v́ thế lực, v́ uy quyền, v́ sợ mà tin hay v́ thấy linh thiêng mà tin.

Ví dụ: Đ́nh, miếu, chùa, Thần Thánh, quỷ ma, bà Chúa Kho, bà Chúa Xứ, cây đa, gốc cây, cục đá, g̣ mối, v.v... linh thiêng. Đó là thấy uy quyền linh thiêng rồi mọi người tin theo đến cúng bái lạy lễ cầu xin.

Tin như vậy, đối với Đạo Phật không chấp nhận v́ đó là tin mù quáng. Tin mù quáng là đem lại sự tai hại cho chúng ta chứ không ích lợi ǵ, biến chúng ta trở thành kẻ ngu si dễ bị uy quyền và sự linh thiêng sai khiến.

 

Lời dạy thứ mười: Chớ có tin v́ bậc Sa Môn là Đạo Sư của ḿnh. Đức Phật khuyên chúng ta không nên tin v́ bậc Sa Môn là Đạo Sư của ḿnh. Tại sao ở đây Đức Phật dạy chúng ta không nên tin những Sa Môn là Đạo Sư của ḿnh? Vậy Sa Môn và Đạo Sư nghĩa là ǵ? Sa Môn có nghĩa là một nhà tu hành, một vị tu sĩ; Đạo Sư là một vị thầy dạy phương pháp tu hành.

Trong cuộc đời của chúng ta gặp biết bao nhiêu là bậc Sa Môn đều là những tu sĩ Phật Giáo, nhưng đừng tin họ là Đạo sư của chúng ta, v́ có nhiều loại Sa Môn: Sa Môn phạm giới, Sa Môn phá giới, Sa Môn bẻ vụn giới, Sa Môn chỉ biết dựa vào kinh thuyết giảng nói láo, chứ chưa có một ngày tu tập hoặc tu tập chưa đến nơi đến chốn, tâm tham, sân, si c̣n ngút ngàn, họ c̣n tham danh, đắm lợi như người thế gian. Có những Sa Môn dám lấy Phật Giáo biến làm nghề mê tín, chuyên cúng bái tụng niệm, bói khoa, xem ngày giờ tốt xấu, v.v... Đối với những Sa Môn này Đức Phật khuyên chúng ta chớ có tin họ là bậc Đạo Sư của ḿnh.

Phần đông tín đồ Phật Giáo, hễ thấy ai cạo bỏ râu tóc đắp áo cà sa th́ cúng dường và lạy lễ mà không chịu xem họ có phải là những người tu thật hay những người tu giả.

Trên đây là 10 điều dạy của Đức Phật, Ngài khuyên chúng ta không nên tin từ các pháp môn, đến những bậc Sa Môn và ngay cả những lời dạy của Ngài cũng chẳng nên tin. Chỉ tin là khi nào chúng ta thực hành thấy có kết quả, bằng không kết quả th́ không tin. Có kết quả tức là có giải thoát nơi thân tâm. Có giải thoát tức là phải sống đúng đạo đức làm Người, làm Thánh; có sống đúng đạo đức làm Người, làm Thánh th́ mới không làm khổ ḿnh, khổ người; không làm khổ ḿnh, khổ người là người đă ly dục ly ác pháp. Nếu có kết quả ly dục ly ác pháp như vậy th́ chúng ta mới tin.

  Chỉ v́ các bạn không nghe lời dạy của Phật, gặp pháp môn nào cũng tin, hay nghe người nào thuyết giảng hợp lư với ḿnh là tin ngay, nhất là nghe nói bài kinh đó của Phật thuyết là tin liền. Tin một cách mù quáng không cần t́m hiểu cho rơ ràng, có đúng là Phật thuyết hay không. Do tin mù quáng nên dễ bị kinh sách Đại Thừa lừa đảo, v́ thế cuộc đời tu hành của chúng ta đến nay vẫn là số không, chỉ sống trong ảo tưởng tôn giáo.

THÍCH THÔNG LẠC

 

              [ NSLONGHOA ]

HOME GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT HỌC TR̀NH HỘI ĐỒNG GIẢNG HUẤN THƯ VIỆN SINH VIÊN VỤ NSLONGHOA
For any questions, send Email to:  phvpghh@aol.com
Copyright © 2003. PhatHocVienPGHH. All rights reserved.
Revised: 03/27/10