Hăy Ngồi Xuống và Lắng Nghe

Osho/Tâm Hà Lê Công Đa chuyển ngữ

 

Những buổi thuyết giảng của Thiền sư Bàn Khuê không những chỉ quy tụ những Thiền sinh của ông mà c̣n có sự tham dự của đủ tất cả mọi hạng người kể cả các tông phái khác. Ngài không hề trích dẫn kinh sách hay đi sâu vào những luận bàn có tính các hàn lâm. Thay vào đó, những lời nói của ông phát xuất từ trái tim ḿnh và đi thẳng vào ḷng thính giả.

 

Số lượng thính giả tham dự đông đảo đă làm cho một tăng sĩ của phái Nhật Liên Tông ganh tức và nổi giận bởi v́ những đồ chúng của tông phái này cũng đă đến để nghe giảng về Thiền. Vị tăng sĩ ngă mạn của phái Nhật Liên Tông này liền t́m đến ngôi chùa của sư Bàn Khuê với ư định để tranh luận với ngài về giáo pháp.

 

“Này, cái ông dạy Thiền kia,” ông ta quát tháo, “Hăy ngưng lại một tí. Bất cứ ai tôn trọng ông sẽ vâng theo những ǵ ông bảo, nhưng tôi th́ chẳng kính trọng ông chút nào cả. Ông có cách ǵ bảo cho tôi phải vâng theo lời ông không?”

 

“Hăy đến gần bên tôi rồi tôi sẽ làm cho ông thấy,” Thiền sư Bàn Khuê trả lời.

 

Kiêu hănh, vị tăng sĩ xô vẹt đám đông và tiến đến gần vị Thiền sư.

 

Ngài Bàn Khuê mĩm cười, “Bây giờ ông vui ḷng đứng ở phía bên trái tôi đây.”

Vị tăng vâng  theo lời.

 

“Không được rồi,” ngài Bàn Khuê tiếp, “Chúng ta có thể nói chuyện với nhau dễ dàng hơn nếu như ngài ở phía bên phải tôi. Xin vui ḷng bước qua đây.”

 

Vị tăng ưỡn ngực kiêu hănh bước qua phía bên phải.

“Ngài thấy không,” Thiền sư Bàn Khuê lưu ư vị tăng, “ngài đang vâng lời tôi đấy và tôi nghĩ rằng ngài là một người rất lịch sự. Bây giờ xin mời ngài an tọa và lắng nghe.”

 

 

 

Một câu chuyện cổ…

 

 

Ngày xưa, lâu lắm rồi có một vị tiên quay trở về thượng giới sau khi đă hoàn tất xong một công việc mà qua đó ông đă được sai phái xuống trần gian. Đó là một đêm tối trời, không trăng sao. Cỏi trần thế được bao phủ bởi những đám mây đen kịt. Thế nhưng khi vừa mới bắt đầu sửa soạn đi xuyên vào những đám mây này, ông ta bỗng trông thấy một điều lạ lùng xảy ra ngay ở phía dưới. Ông ta nh́n thấy một cánh rừng đang tràn ngập ánh sáng. Điều này làm ông không khỏi ngạc nhiên. Ông ta đă đi ngang qua đây không biết bao nhiêu lần, đă quá quen thuộc với cảnh vật trần thế, nhưng chưa hề trông thấy một sự việc như thế xảy ra trước đây. Mà cái ánh sáng này không phải là loại ánh sáng thường. Nó như chứa đựng cả một phẩm chất an lạc, đầy ân sủng ở trong đó.

 

Chỉ mới nh́n thấy nguồn ánh sáng này, vị tiên đă cảm thấy một nguồn hạnh phúc chưa từng có, hơn cả khi đang tụ họp với chư thiên và ngay cả trên thượng giới, nơi mà ông đă từng chứng kiến những ánh sáng kỳ diệu.

 

Ánh sáng này được phát ra từ một khu vườn xoài nhỏ và tỏa ra toàn thể cánh rừng. Nó sáng rực đến độ làm ông ta có thể trông thấy rơ mồn một cả từng tán lá, đoá hoa của những cây cối cùng với cái hồ nhỏ nằm kế cạnh góc rừng. Óc ṭ ṃ trổi dậy, ông ta liền bay trở ngược lại trần gian.

 

Khi càng xuống thấp ông ta lại càng ngạc nhiên nhiều hơn nữa. Có một loại âm thanh vô thanh đang lan toả ra khắp bầu khí chung quanh –cái âm thanh vô thanh mà ở phương Đông được biết dưới tên gọi pranava, omkar- và cả toàn thể khu rừng như đang hát lên tiếng “Om” kỳ diệu.

 

Quả là một ân sủng tuyệt vời. Nhưng chưa hết, nhiều nỗi ngạc nhiên hơn đang chờ đợi ông ta. Ngay khoảnh khắc mà ông ta vừa đáp xuống gần khu vườn, một mùi hương lạ thoảng bay, một mùi hương mà ông tuyệt đối chưa từng được biết, được nghe đến dù ngay cả trên thượng giới. Đó không phải là mùi hương của trần gian, cũng không phải là mùi hương của thiên gíới. Nó vượt lên trên tất cả.

 

Ông ta tiến vào khu rừng mà không thể nào h́nh dung được điều ǵ đang xảy ra ở đây? Lại thêm một ngạc nhiên khác nữa: Ông ta trông thấy một chàng thanh niên đang ngồi dưới một cội cây già, đắm ch́m trong thiền định. Và thế rồi mọi chuyện đối với ông bây giờ không c̣n ǵ là khó hiểu nữa.

 

Thế là ông ta nghĩ thầm, “Chàng thanh niên ngồi đây vừa đạt thành giác ngộ, đă trở thành một vị Phật, đă trở về lại mái nhà xưa … và nguồn ánh sáng này, mùi hương nọ, âm thanh kia, tất cả đều xuất phát ra từ con người này.” Khi ông ta càng tiến lại gần, ông ta càng cảm thấy ḿnh bị choáng ngập bởi sự hiện hữu  của chàng thanh niên. Toàn thể khu rừng đang xôn xao chuyển ḿnh -một sự rung động mới, một đời sống mới. Ông ta có thể nh́n thấy cây cối đang trổ hoa, những đoá hoa trái mùa, tất cả ch́m lắng trong sự tịch lặng vô biên, một niềm im lặng tuyệt đối. Và trong niềm im lặng tuyệt đối đó trỗi lên một âm thanh vô thanh. Toàn thể khu rừng –cây cối, cái hồ, núi non- tất cả như đang nhảy múa reo vui. Ông ta đáp xuống chân của người thanh niên, mở rộng con mắt thứ ba -thần nhăn của vị tiên- để cố gắng nh́n thử xem cái ǵ đang xảy ra bên trong chàng thanh niên này.

 

Truyền thuyết nói rằng những vị tiên đều có khả năng đọc được tâm của con người thế gian. Họ có thể nh́n sâu vào bên trong và hiểu đượcnhững ư tưởng đang diễn biến ở đó. Tuy nhiên càng cố gắng chừng nào ông ta càng cảm thấy ḿnh bất lực –ông ta không hề t́m thấy một niệm nào khởi dậy ở trong tâm người thanh niên kia. Tất cả chỉ là một sự trống rỗng hoàn toàn, là hư không tuyệt đối. Ông ta bắt đầu cảm thấy kinh hoàng. Ông đă có kinh nghiệm về sự rỗng không của bầu trời, đă biết đến sự bao la vô tận của nó, nhưng cái này th́ thật là sâu thẳm không thể nghĩ bàn, một chiều sâu vô tận mà ông ta chưa từng biết đến. Nó sâu như không hề có đáy. Điều này làm ông ta bắt đầu cảm thấy lo lắng, sợ rằng rồi không chừng ḿnh sẽ bị lạc mất ở trong đó, không c̣n có thể kiếm đường trở ra.

 

Tuy nhiên có một sự quyến rũ không cưỡng được, đủ để ông ta sẵn sàng chấp nhận mọi rủi ro kể cả bị lạc lối. Thế là ông ta cố gắng hơn nữa, buông ḿnh vào sâu hơn trong sự tịch lặng đó. Ông ta đi sâu vào bên trong ư thức của người thanh niên, thế nhưng cuối cùng vẫn không thể nào t́m thấy ở đó một mảy may ư niệm nào. Thế là ông ta không thể nào h́nh dung ra được người thanh niên này đang làm chuyện ǵ.

 

Ông ta đành phải quay trở ra, hướng về người thanh niên, năm vóc phủ phục xuống, sờ vào chân và nói, “Thưa ngài, xin làm ơn xả thiền và soi sáng cho tôi về những ǵ đang xảy ra ở bên trong ngài bởi v́ tôi đă không t́m thấy một ư niệm nhỏ nào trong đó. Ngay cả tâm của chư thiên cũng đầy ắp những niệm! Chuyện ǵ đă xảy ra với ngài? Ngài đă trở nên hoàn toàn tịch tĩnh mà cho dù một xác chết cũng không hoàn toàn tịch lặng như thế! -những niệm cũ vẫn không ngừng tiếp nối như đám bụi cũ nổi lên ở trong tâm- ngay cả một người đă chết, những ư niệm vẫn c̣n tiếp tục tồn đọng lại một thời gian. Tâm vẫn không ngừng gỏ nhịp như một thói quen lâu đời. Cái ǵ đang xảy ra với ngài? Ngài vẫn đang c̣n sống cơ mà!”

 

Người thanh niên nh́n thẳng vào vị tiên nở một nụ cười yên lặng. Nụ cười này chẳng khác ǵ một sự lây nhiễm, một sự thôi miên và vị tiên cảm thấy ḿnh bị cuốn hút vào đó. Nụ cười này là một chuyển hoá toàn diện, một thách thức lớn lao, là một kích động, một quyến rũ tuyệt vời. Nụ cười đó đă mời chào ông ta bước vào thế giới nội tâm của chàng thanh niên. Và rồi anh ta bắt đầu nhắm mắt trở lại, thế nhưng bây giờ vị tiên trong một cách thế nào đó cũng cảm thấy đôi mắt ḿnh nhắm lại. Ông ta đă nắm được bí quyết.

 

Chàng thanh niên đă bảo với ông ta, “Ta không thể cho ngươi biết đó là cái ǵ, nhưng ta có thể chỉ cho ngươi phương cách. Chỉ việc ngồi như ta đang ngồi, giống y như ta. Ngươi đă nh́n suốt vào tánh không của ta, hăy trở nên rỗng không. Chỉ có một cách thế duy nhất để hiểu là phải thực sự sống.”

 

Và mặc dù chàng không thốt ra một lời nào, nhưng nụ cười đó đă là một bài pháp tuyệt vời. Nụ cười đó đă chứa đựng tất cả những ǵ đă được nói ra trong kinh Vệ Đà, trong kinh Coran, trong Thánh Kinh, trong Dhammapada và Gita. Người thanh niên đă nói ra tất cả mà không cần phải thốt ra một lời. Chàng đă nói ra những ǵ không thể nói.

Và vị tiên nhắm đôi mắt lại, ngồi yên và cảm thấy ḿnh bắt đầu tan biến đi.

 

 

Đó là những ǵ xảy ra chung quanh một vị Đạo Sư. Bạn không cần phải vâng lời ông ta. Bạn chỉ cần có mặt, quanh quẩn ở đâu đó, thế thôi. Sự hiện hữu của ông ta là đủ để tạo nên hấp lực.

 

Sự hiện hữu của một vị Đạo sư có sức quyến rũ. Nó không cần đến điều răn. Nó không cần phải bảo bạn “Làm cái này”, “Đừng làm cái kia”. Những ai nói với bạn theo kiểu cách như thế, không phải là những Đạo sư. Nhiều lắm họ có thể là những ông thầy giáo. Một vị Đạo sư không hề bảo bạn “Làm cái này”, “Đừng làm cái kia”. Một vị Đạo sư không hề quan tâm đến những hành động mà bạn đang làm. Ông ta quan tâm đến những ǵ sâu sắc hơn, đến hiện sinh của bạn.

 

Một vị Đạo sư chẳng khác ǵ một sự lây nhiễm… như bệnh đậu mùa. Qua sự có mặt của ông ta, bạn khởi sự lây nhiễm vào một luồng sóng khác –và nếu bạn đă chuẩn bị đủ, đă sẵn sàng để lắng nghe, đă sẵn sàng để thể nhập vào –th́ rồi mọi việc tự nó sẽ khởi sự chuyển động. Đó là ư nghĩa của một bậc Đạo sư.

 

Cái ǵ khác nhau giữa một ông giáo với một vị Đạo sư? Ông thầy giáo th́ chỉ biết dạy dỗ bạn. Ông ta có giáo điều, có học thuyết. Ông ta tranh căi, thảo luận và chứng minh. Bậc Đạo sư th́ tự ḿnh đă là một minh chứng. Ông ta không cần đến tranh căi, ông ta không cần đưa ra bất cứ học thuyết nào, Ông ta không cần cho bạn bất kỳ sắc thái đặc thù nào. Ông ta không có những điều răn. Ông ta không đề xuất ra những cái nên hay không nên, ông ta không đưa ra cho bạn những mẫu mực lư tưởng. Kỳ thực, ông ta tước ra khỏi bạn tất cả những ǵ gọi là thần tượng, lư tưởng. Ông ta không trao cho bạn bất cứ một cuốn kinh điển nào, ngược lại, ông ta c̣n chỉ cho bạn cách thức đốt hết tất cả mọi thứ kinh sách, làm thế nào để giải phóng ra khỏi ngôn ngữ, làm thế nào để bạn trở thành tự do trước mọi giáo điều, học thuyết -bởi v́ chỉ khi nào bạn được giải phóng ra khỏi mọi kinh điển, giáo điều, ngôn ngữ, bạn mới thực sự hoàn toàn tự do. Bằng không, những ư niệm cứ như những đám mây mờ tiếp tục bám chặt, che khuất tâm bạn, và rồi chúng không ngừng lôi kéo bạn xa ĺa cái uyên nguyên nguồn cội của chính ḿnh.

 

Mỗi một vọng niệm là một xao lăng, bất cứ niệm nào -chuyện thế gian này nhảy sang chuyện thế gian khác. Niệm như thế là một xao lăng, nó kéo bạn ĺa xa chính ḿnh. Vọng niệm dẫn dắt bạn đến những thế giới của mộng tưởng, của những ảo giác, trừu tượng. Nó không để cho bạn nh́n, cảm xúc và sống thực. Tất cả những nỗ lực của một vị Đạo sư là giúp bạn lần lượt trút bỏ tất cả những ǵ đă chứa trong tâm ḿnh. Đó là những điều răn và lâu ngày chầy tháng chúng trở thành kư ức trí nhớ của bạn.

 

Như thế, một vị Đạo sư  không hề có một thông điệp rao truyền liên quan đến hành động, thái độ ứng xử của bạn. Cái mà ông ta quan tâm là sinh thể bạn. Ông ta dạy bạn hiện hữu, và ông ta có hàng ngàn cách thế để làm chuyện này.

 

Có lần, một môn sinh hỏi vị đại Thiền sư của ḿnh, “Bạch Thầy, con đă ở đây với Thầy trong suốt ba năm qua mà Thầy chẳng hề dạy dỗ con điều ǵ cả. Bao giờ thí Thầy khởi sự dạy con đây?”

 

Vị Thiền sư cười lớn đáp lời, “Ngươi đang nói cái ǵ thế? Trong suốt ba năm liên tiếp, ngày này qua ngày nọ, ngày nào mà ta chẳng dạy dỗ ngươi? Khi ngươi bưng đến cho ta tách trà vào buổi sáng, ta há đă không cảm ơn ngươi đó ư? Mỗi lần ngươi đến đănh lễ ta, ta há chẳng từng sờ vào đầu ngươi đó sao? Mỗi khi ngươi theo ta thiền hành vào buổi sớm, có phải là ngươi đă trông thấy ta bước đi như thế nào? Ngươi có để ư thấy chân ta không hề chạm mặt đất không? –nó cách mặt đất đến những sáu tấc đấy. Trong ba năm rồi bộ ngươi chưa từng một lần nh́n thẳng vào mắt ta ư? –đôi mắt của một kẻ say sưa đó. Ngươi c̣n muốn điều ǵ khác nữa? Ngươi c̣n muốn ta dạy cho ngươi cái ǵ đây? Ta đă từng dạy dỗ ngươi ngày này qua ngày khác, năm này qua năm nọ. Đôi lúc ngươi phải đi vào pḥng ta lúc ta ngủ, ngươi có nh́n thấy ta không? Ngươi có thấy một vị Phật thư giản như thế nào không? -giống y như một đứa trẻ. Ngươi c̣n muốn điều ǵ khác nữa? Ngươi chờ đợi ta dạy ngươi bằng lời sao? Thế th́ ngươi hăy đi kiếm một ông thầy giáo đi.”

 

Ư nghĩa của một vị Đạo sư đơn thuần chỉ là sự có mặt. Nếu ông ta bắt buộc phải nói, ông ta cũng chỉ nói để dẫn dắt bạn đến chỗ vô ngôn. Cho dù ông ta phải dùng lời, ông ta cũng chỉ dùng lời để kéo bạn ĺa xa ngôn ngữ. Ông ta phải cố gắng sử dụng lời nói để đưa bạn vào thế giới của vô niệm. Một vị Đạo sư  không hề có bài bản để dạy học tṛ. Ông ta không hề đưa ra một  ư niệm nào đó để cho bạn phải bám chặt vào. Một vị Đạo sư  là người phá hủy toàn diện, ông ta tạo ra cảnh hỗn mang. Ông ta đẩy tâm của bạn đến chỗ phát khùng lên -bởi v́ chỉ vào lúc đó cái tâm của bạn mới chịu ngưng nghỉ… và rồi từ đó bỗng dưng một ư thức mới bùng lên.

 

Nondestructive: bất hoại

 

Thế nên một điều đầu tiên cần nhận thức rơ: Một vị Đạo sư tạo nên sự tin cậy, không phải sự vâng lời. Ông ta không hề đ̣i hỏi ai phải vâng lời ḿnh. Nếu có người đ̣i hỏi một chuyện như thế, hăy đào thoát khỏi y là vừa. Y là kẻ chỉ muốn đi t́m kiếm nô lệ. Y sẽ hủy diệt bạn, sẽ hủy diệt tự do của bạn, sẽ điều kiện hoá tâm thức của bạn. Y sẽ tạo ra cho bạn một khuôn mẫu để sống. Y sẽ chẳng bao giờ chuẩn bị cho bạn sẵn sàng đối với chư thiên, y sẽ chẳng bao giờ biến bạn trở thành một ông thượng đế -thượng đế ở đây có nghĩa là tự do, tự do tuyệt đối. Vâng lời đồng nghĩa với nô lệ, đó chỉ là một cái tên hoa mỹ khác của nô lệ. Bất cứ ai tạo nên sự vâng lời ở trong bạn đều là kẻ nguy hiểm, là kẻ thù của bạn. Một vị Đạo sư  không hề tạo nên sự vâng lời, ông ta tạo nên sự tin cậy –và đó là một chuyện hoàn toàn khác biệt, khác biệt mọi mặt.

 

Tin cậy là ǵ? Đó là một cảm nhận, nó chẳng ăn nhập ǵ với niềm tin của bạn. Tin cậy là một cảm giác. Nó cảm nhận rằng người này đă đạt đến một nơi nào đó mà ta không thể biết là nơi nào… người này đă thể nhập vào một chiều kích mới mà ta không biết đó là cái ǵ. Ta cảm nhận rằng người này đă chắp cánh bay vào nơi vô xứ và sẽ là một điều tốt đẹp nếu được tham dự chuyến hành hương này cùng với ông ta.

 

Một vị Đạo sư  tạo nên sự tin cậy ở trong bạn đủ để cho bạn có thể thu thập can đảm. Chỉ với việc trông thấy ông ta, sống với ông ta, sẵn sàng trước những rung động, những nhịp đập của ông ta, ngày qua ngày bạn tích lũy can đảm –không phải là sự thần phục vâng lời mà là sự can đảm. Một kẻ vâng lời chỉ là một tên đần. Càng ngày y sẽ càng trở nên mụ mẫm đi, y biến thành một kẻ ỷ lại. Y luôn luôn ở trong tư thế của một kẻ trông chờ những lệnh lạc –đợi ai đó sẽ chỉ bảo y phải làm điều ǵ. Một vị Đạo sư  th́ không như thế, ông ta không hề biến bạn thành một kẻ què quặt, không hề cho bạn những chiếc nạng chống để nương tựa.

 

Khi bạn t́m đến một vị Đạo sư  bạn đă mang trên người không biết bao nhiêu là chiếc nạng chống. Ông ta sẽ liệng bỏ hết thảy. Ông ta sẽ giúp bạn tự đứng vững trên đôi chân ḿnh. Một vị Đạo sư  là người tái tạo ra con người chân thật nhất của bạn. Ông ta chỉ làm công việc giúp bạn trở thành chính bạn mà không là một người nào khác. Thế nên một vị Đạo sư  không thể có một khuôn mẫu có sẵn hay là một khái niệm chung chung nào đó. Đối với từng cá nhân sự ứng xử sẽ xảy ra trong một cách thế khác nhau.

 

Như vậy, điểm thứ nhất: đức vâng lời là một bộ phận của chính trị chứ không phải của tôn giáo. Nhà giáo sĩ đ̣i hỏi sự vâng lời, nhà chính trị đ̣i hỏi sự vâng lời: “Hăy theo tôi, vâng lời tôi! Đừng làm điều ǵ chống lại các điều răn. Luôn luôn ở trong khu vực mà tôi đă khoanh cho bạn, chớ có bao giờ vượt ra ngoài.” Y hủy diệt ngay cái tâm hồn ban sơ của bạn. Đó là những ǵ mà các giáo sĩ đă làm trong bao đời nay: giết người! Những con người đă không c̣n là một thực thể sinh động nữa. Người này là Hồi giáo, người kia là Ấn giáo, người nọ là Sikh, là Kỳ Na, người khác là Phật Giáo hay Cơ Đốc -thế nhưng đâu là con người nguyên sơ chân thực? Tất cả những cái này chỉ là cái nhăn cao su. Đâu là con người tín ngưỡng thực sự?

 

Nanak ở đâu rồi? Bạn có thể gặp một người Sikh, thế nhưng đâu là Nanak? Bạn có thể gặp một người Cơ Đốc, thế nhưng đâu là Giê su? Và bạn cũng có thể gặp rất nhiều người Phật giáo, nhưng ông Phật ở đâu? Có không biết bao nhiêu là tín đồ tôn giáo nhưng không có lấy một người có tín ngưỡng thực sự. Những đám đông chen chúc ồn ào chung quanh các đền chùa, nhà thờ, thánh đường Hồi giáo, chung quanh các gurudwaras, nhưng tất cả đều chỉ là những kẻ nô lệ -nô lệ cho cái quá khứ đă chết khô chết héo.

 

Một vị Đạo sư  là người giải phóng bạn ra khỏi quá khứ, bởi v́ chính ông ta là người giải thoát bạn ra khỏi kư ức dĩ văng. Một vị Đạo sư  không hề cho bạn bất cứ cái ǵ để học cả: ông ta đưa ra một khoá tŕnh của giải trừ học vấn. Ông ta sẽ bảo rằng, “Giải trừ tất cả những ǵ mà bạn đă học được. Buông bỏ chúng, tất cả chỉ là bụi bặm. Hăy lau chùi tấm kính của bạn cho sạch mọi thứ trần cấu này. Khi tấm gương đă sạch, Thượng Đế sẽ phản chiếu trong đó. Nếu tấm gương chất chứa quá nhiều kinh điển, Thượng Đế sẽ không phản chiếu được.”

 

Người Ấn giáo không thể nh́n thấy Thượng Đế. Làm thế nào mà một người Ấn Giáo có thể tiếp cận Thượng Đế được? Chỉ nội việc đă là một người Ấn Giáo cũng đủ để tạo nên chướng ngại rồi. Làm sao mà một người Hồi Giáo có thể trông thấy Thượng Đế được? Chỉ cái việc trở thành người Hồi Giáo y đă tạo nên một bức tường ngăn cách ḿnh với Thượng Đế rồi. Tối thiểu khi bạn đến với Thượng Đế, đừng mang theo với ḿnh bất cứ nhăn hiệu, xếp loại nào. Tối thiểu khi bạn t́m đến Thượng Đế, hăy đến một cách trần truồng. Đến như một sinh thể, một con người tinh khôi, như tấm gương sẵn sàng phản chiếu… bất cứ cái ǵ trong mọi t́nh huống. Đừng tiếp tục phóng chiếu bất cứ một ư niệm nào.

 

Người Ấn giáo chỉ măi mê đi t́m kiếm ông Thượng Đế của Ấn giáo, người Cơ Đốc th́ đi t́m kiếm ông Thượng Đế của Cơ Đốc. Cứ như thế, khi bạn đi t́m Thượng Đế, bạn đă mang theo sẵn trong tâm ḿnh một ư niệm. Và bất cứ một ư niệm nào ở trong tâm cũng sẽ không cho phép bạn thể nhập vào thiền, vào tam ma địa, vào quán tưởng. Thế nên tất cả mọi ư niệm phải được buông bỏ. Phải ngưng ngay cái tâm viên ư mă để cho Thượng Đế có thể hiện hữu. Khi bạn không là ǵ cả, Thượng Đế có mặt.

 

Vị Đạo sư là người dạy cho bạn làm cách nào để trở thành khiếm diện. Ngày qua ngày, sự hiện diện của ông ta dạy cho bạn sự vắng mặt. Bạn có bao giờ để ư đến một hiện tượng cực kỳ quan trọng này không -rằng cách thế mà Thượng Đế có mặt trong thế gian này là sự vắng mặt của Ngài. Để có mặt, Ngài đă không có mặt. Thượng Đế có mặt qua sự vắng mặt. Đó là cách thế hiện hữu của Ngài trong thế gian. Bạn không thể nào xác định chính xác rằng: Đây là Thượng Đế. Và bất cứ nơi đâu mà bạn có thể xác định như thế, Ngài không hề hiện hữu. Ngài ở khắp mọi nơi mà không nơi nào cả. Bạn không thể nào xác định vị trí, bạn không thể nói rằng “ngài ở phía Bắc, ở phía Nam, hay ở trong đền thờ này, trong thánh đường kia” -bạn không thể xác định chính xác Thượng Đế ở nơi đâu. Nếu bạn chỉ ra rơ ràng, th́ đó là cái ǵ khác chứ không phải Thượng Đế -là bức tượng, là cuốn kinh, là truyền thống, là đạo đức chứ không phải là tín ngưỡng hay Thượng Đế. Thượng Đế có mặt khắp mọi nơi! Cách thế có mặt của Ngài là vắng mặt, và đây là những ǵ mà một vị Đạo sư dạy dỗ bạn. Sự hiện diện của ông ta cũng là một cách thế biểu lộ sự vắng mặt.

 

Một vị Đạo sư  đă tan biến đi, y không c̣n nữa -chỉ là một sự trống vắng hoàn toàn ở trong y. Nếu bạn thể nhập vào bên trong y, bạn sẽ t́m thấy cùng một thứ mà vị thiên thần đă t́m thấy trong câu chuyện nói trên. Chàng thanh niên ngồi tĩnh tọa dưới gốc xoài kia đă trở thành một vị Phật.

 

Phật không phải là một cái tên riêng. Nó không liên hệ ǵ đến Đức Cồ Đàm Tất Đạt Đa. Cồ Đàm Tất Đạt Đa là một trong những vị Phật. Chúa Giêsu cũng thế, và Mahavir, Krishna, Nanak, Kabir, Rabiya, Meera, Mohamed…

 

 

Một hôm một vị Thiền sư đi vào hoa viên, ở đó một vị học tăng đang quét lá khô. Vị Thiền sư hỏi ông tăng đang quét vườn và cũng là môn đồ của ḿnh, “Này, ông đang làm ǵ vậy?”

“Bạch thầy, con đang quét dọn”, vị tăng trả lời.

Bỗng dưng vị Thiền sư hỏi một câu rất lạ lùng, “Quét dọn? Thế ông quét dọn trước khi có Phật hay sau khi có Phật?”

Bây giờ th́ ông Phật đă đi vào quá khứ xa lơ xa lắc rồi –hơn hai mươi lăm thế kỷ trôi qua rồi chứ c̣n ǵ, câu hỏi này thật hoàn toàn vô nghĩa. Thế nhưng những vị Thiền sư thường rất mực thích thú cái vô nghĩa đó. Trong một ư nghĩa nào đó, Thiền là vô nghĩa. Nếu câu hỏi này được đặt ra với bạn chắc hẵn đă làm bạn phải bối rối. Thế nhưng vị học tăng này rất hiểu Thầy ḿnh. Ông ta đă sống với Thầy khá lâu, hiểu rơ những loại câu hỏi nào mà ông Thầy thường nêu ra. Mỗi câu hỏi là một t́nh huống khác biệt, mỗi câu hỏi đều là một gợi ư –càng phi lư chừng nào th́ càng có tiềm lực chừng nấy, bởi v́ bạn không thể trả lời những câu hỏi loại này bằng tâm thức của ḿnh. Tâm bây giờ đành phải chào thua thôi. “Ông đang quét dọn, thế nhưng cho tôi biết : trước hay sau khi ông Phật ra đời?”

 

Và rồi người học tăng cả cười, đáp, “Cả hai, bạch Thầy, cả trước lẫn sau.”

Vị Thiền sư vỗ nhẹ vào y và trả lời, “Đúng như vậy,” xong ông ta bỏ đi.

Một học tăng khác -một thiền sinh mới vào tu viện chưa được bao lâu- cũng đang tưới nước ở trong vườn cảm thấy rất mực bối rối. Ông ta liền hỏi vị thiền sinh kia: “Tôi không hiểu kịp. Cái ǵ đă diễn ra giữa huynh và ông Thầy? Tôi đă chú ư lắng nghe một cách cẩn thận. Câu hỏi của ông Thầy rất mực phi lư và câu trả lời của huynh lại càng phi lư hơn.Huynh muốn nói ǵ khi bảo rằng ‘trước và sau khi ông Phật ra đời?’”

 

Người học tăng trả lời, “Nó xảy ra sau khi ông Phật ra đời bởi v́ đă có không biết bao nhiêu vị Phật ra đời trong thời quá khứ, hằng hà sa số. Và đồng thời nó xảy ra trước khi ông Phật ra đời bởi v́ sẽ có không biết bao nhiêu vị Phật sẽ xuất hiện trong tương lai. Luôn luôn ở vào khoảng giữa. Trong thời quá khứ có hằng hà sa số Phật. Trong thời tương lai cũng có hằng hà sa số Phật. Tôi chỉ đang đứng ở quảng giữa và quét dọn khu vườn –quét dọn để chào đón những vị Phật sắp ra đời, dọn dẹp sạch sẽ những rác rến mà những vị Phật quá khứ đă để lại và sửa soạn đất đai cho những vị Phật tương lai sắp đến.”

 

Đó là những ǵ mà một vị Đạo sư  đă và đang làm –đúng y như thế, chính xác như thế!- tạo nên một sự tẩy uế, thanh lọc cần thiết những ǵ lưu lại từ những vị Phật quá khứ, bởi v́ người ta đă bám chặt vào đó, người ta bám chặt vào những lời, những chữ nghĩa khô chết, và rồi tạo ra không biết bao nhiêu là rác rưởi. Một vị Đạo sư là người sẽ thanh lọc cái tâm chất nặng quá khứ của bạn, sửa soạn tấm gương của bạn cho tương lai. 

 

Mà không phải chỉ có những vị Phật sẽ ra đời trong tương lai –bạn đồng thời cũng là những vị Phật sẽ thành, lúc này hay lúc khác. Vấn đề chỉ là thời gian và hoàn toàn do ở chính bạn. Nếu bạn quyết định thành Phật ngay trong hiện kiếp, trong khoảnh khắc này đây, không ai có thể ngăn cản được con đường của bạn. Chẳng qua chỉ do bạn thiếu quyết định, chưa có quyết tâm hoàn thành Phật đạo. Chẳng có ai ngăn đường cản lối bạn. Không hề có chướng ngại. Chẳng qua là do bạn quá bám chặt vào quá khứ, không chịu rời bỏ quá khứ. Bằng không bạn đă có đủ tự do để thênh thang đi vào thế giới mới. Và ngay chính trong khoảnh khắc này đây, bạn có thể trở thành một vị Phật.

 

 

Đâu đó trong một cuốn kinh Thiền có nói:

 

Ngay cơi trần gian này là một đầm sen,

Ngay tấm thân này là một vị Phật.

 

Đúng như thế, mỗi tấm thân là một đầm sen, là một ngôi đền của một vị Phật tương lai. Phật không phải là tên riêng cho ông Phật Cồ Đàm. Tất cả những ai đă trở nên tĩnh thức giác ngộ đều được gọi là những vị Phật.

 

Khi Đức Phật Cồ Đàm vừa đạt thành giác ngộ, có một người đă đến với ngài và y đă vô cùng ngạc nhiên không tin vào cả chính mắt ḿnh –làm sao lại có một nhân dạng từ ái đến như thế, từ ái như người mẹ hiền mà lại cực kỳ xinh đẹp! Y hỏi Phật: “Ngài là ai? Có phải ngài là chư thiên mới đến từ thượng giới? Tôi chưa hề trông thấy ai có một nét đẹp tuyệt vời như thế. Một nét đẹp thật thoát tục của một cảnh giới khác.”

 

Và Đức Phật đă trả lời: “Không, ta không phải là chư thiên.”

“Thế th́ Ngài là ai? Chắc hẵn Ngài phải là một vị thánh?” Ông ta hỏi tiếp.

Đức Phật trả lời: “Không, ta không phải là một vị thánh.”

Đến đây th́ người đàn ông vô cùng ngạc nhiên và bối rối: “Thế th́ Ngài là ai?”

Đức Phật đă đáp lời một cách sâu sắc: “Ta là kẻ giác ngộ. Ta không phải là chư thiên hay là vị thánh –Ta chỉ là người giác ngộ.”

 

Quả vị Phật chắc chắn là cao hơn hàng chư thiên. Quả vị Phật chắc chắn là phải cao hơn một vị thánh. Một vị thánh c̣n phải chiến đấu không ngưng nghỉ với tội lỗi của chính ḿnh. Một vị thánh chưa hề bản lai diện mục, trở về lại mái nhà xưa của ḿnh, ông ta c̣n đang mải mê trên chiến trường, c̣n đang tiếp tục đấu tranh. Ông ta không thể nào thư giản, không thể nào đi nghỉ hè, nghỉ lễ. Hai mươi bốn giờ trong ngày ông ta không ngừng cảnh giác, bởi v́ tất cả những ǵ mà ông ta đă đè nén ở bên trong như chực chờ bùng dậy; bất cứ khoảnh khắc nào mà ông ta yếu đuối chúng sẽ vùng dậy chiếm lĩnh. Ông ta đă đè nén t́nh dục? -thế rồi dục t́nh sẽ mai phục ở đó, chờ đợi đến lúc vị thánh hơi thư giản một tí, lơi dần sức chiến đấu, thế là nó vùng lên tấn công. Tham lam, giận dữ, ganh tỵ, chiếm hữu cũng thế -tất cả đều mai phục sẵn ở đó. Vị thánh luôn luôn ở trong t́nh trọng rối rắm, ông ta không thể nào thư giản được. Làm sao mà một chiến sĩ lại có thể thư giản được. Kẻ thù th́ luôn có mặt ở khắp mọi nơi, ông ta không thể nào mất cảnh giác.

 

Đó là lư do tại sao những người được gọi là ông thánh của bạn thường sống trong trạng thái căng thẳng, lo sợ ngay cả những chuyện nhỏ nhặt -lo sợ  là bởi v́ họ biết rằng nếu họ nhường một bước nhỏ rồi họ sẽ phải nhượng bộ lớn hơn. Thế là họ đă đè nén một nửa con người của họ. Cái phân nửa đó đang nổi khùng lên và ở trong t́nh trạng sẵn sàng nổi loạn.

 

Một vị thánh sống một cuộc sống hầu như đạo đức giả. Không hề có sự an b́nh. Một vị thánh sống một cuộc sống hầu như mất trí, đầy ác mộng. Bất cứ cái ǵ mà bạn ức chế, đè nén sẽ không ngừng t́m kiếm cơ hội để trả thù. Chúng sẽ trổi dậy không biết bao nhiêu lần để phục hận.

 

Thế nên Đức Phật đă rất đúng khi trả lời rằng, “Ta không phải là một vị thánh.” Ngài cũng nói rằng, “Ta cũng không phải là chư thiên”. Tại sao? Bởi v́ chư thiên cũng vẫn c̣n chạy theo dục lạc. Nên nhớ rằng, mục tiêu tối hậu không phải là thiên giới -tối thiểu là ở phương Đông.

 

Có hai loại tôn giáo: những tôn giáo cầu sinh về thiên quốc -chẳng hạn như Cơ Đốc, Hồi giáo, Do Thái giáo. Mơ ước của họ không đi xa hơn thiên đường. Mục tiêu tối hậu của họ là thiên quốc. Thiên đường được coi như là một quốc gia với đầy đủ những lạc thú. Nó trái ngược với địa ngục; và là một phần của nhị nguyên đối đải –thiên đường và địa ngục. Địa ngục là nơi đầy thống khổ và thiên đường là nơi đầy khoái lạc. Đây cũng chỉ là một vọng tưởng thôi bởi v́ bạn không thể nào tách rời thống khổ ra khỏi khoái lạc cũng như khoái lạc ra khỏi thống khổ. Vô phương.

 

Mỗi một khoái lạc đều đeo cứng người bạn đồng hành của nó -thống khổ. Không cách ǵ chia cách chúng bởi v́ chúng là một bộ phận khắng khít không rời. Bạn không thể tách rời thành công ra khỏi thất bại. Thất bại nối bước với thành công. Giống như núi cao và thung lũng tiếp nối nhau. Bạn không thể nào tạo ra những núi cao mà không có những thung lũng cũng như bạn không thể nào tạo ra những thung lũng nếu không có những núi cao –chúng hiện hữu cùng nhau. Cũng giống y như thế, mỗi một khoái lạc đều chất chứa thống khổ và mỗi một thống khổ đều chất chứa khoái lạc. Thiên đường và địa ngục đều là những vọng tưởng; bạn không thể nào tách rời chúng. Vô phương.

 

Hăy suy nghĩ như thế này: nếu ở trên thiên đường chỉ gồm toàn những thành công, như vậy th́ sẽ không bao giờ có lạc thú, bởi v́ sẽ không có ai thất bại cả. Làm thế nào mà chỉ có lạc thú và thành công khi không có ai thất bại? Khi bạn không thể nào thất bại th́ điều tự nhiên, làm thế nào bạn cảm thấy hạnh phúc khi thành công được? Vô phương. Lạc thú của sự thành công bắt nguồn từ những khả năng của thất bại. Nếu trên thiên đường không có ai nghèo cả, thế tức là không có ai giàu. Cái lạc thú giàu sang phát xuất từ những người nghèo hèn chung quanh bạn cùng với cái khả năng là bạn có thể trở nên nghèo khó vào một ngày nào đó. Nỗi sợ hăi đó càng làm cho lạc thú tăng thêm. Khi mà tất cả mọi người đều hạnh phúc, có nghĩa là không có ai hạnh phúc.

 

Và nếu chỉ có hạnh phúc không mà thôi, một ngày nào đó không sớm th́ muộn rồi bạn cũng sẽ chán chê. Nếu cái thiên đường của cái gọi là những ông thánh của bạn hiện hữu ở một nơi nào đó, chỗ đó chắc chắn sẽ hoàn toàn nhàm chán. Hăy tưởng tượng đến những ông thánh của bạn đang an nghỉ trên thiên đường -họ sẽ sống ở đó trong bao lâu? Cũng chỉ một lạc thú giống nhau năm này qua tháng nọ … Ngay cả một chút xíu nhỏ thay đổi chỉ để mà thay đổi thôi, họ cũng không thể có được. Chắc chắn rồi họ sẽ khao khát t́m đường chạy về địa ngục. Chắc chắn là họ sẽ khao khát t́m cách quay lại thế gian. Đó là lư do tại sao trong nhiều kinh sách cổ điển thường nói đến chuyện chư thiên khao khát được làm người trở lại. Có rất nhiều chuyện kể lại rằng thỉnh thoảng một vài chư thiên đă cải trang  xuống trần làm người để nếm lại hương vị trần gian, thưởng thức một mùi vị khác.

 

Đức Phật đă đưa ra một thị kiến mới hoàn toàn khác biệt. Ngài bảo rằng: Không có thiên đường, không có địa ngục. Những kẻ phạm tội xuống địa ngục, thế nhưng không hề bao giờ có  kẻ phạm tội nào là người hoàn toàn cả. Một người phạm tội không thể nào hoàn toàn. Những kẻ phạm tội cũng có chất thánh thiện ở trong người.

 

Hăy thử để mắt nh́n vào thế giới của những tội phạm. Đôi lúc, điều xảy ra là, trong giới giang hồ tội phạm này, họ sống rất mực thân thiện, họ tôn trọng danh dự hơn cả  những người được gọi là công dân gương mẫu, đáng kính. Bạn có thể tin cậy ở một tên trộm nếu bạn giao tiền cho y. Nếu y vay mượn tiền bạc của bạn, bạn có thể tin vào một tên buôn lậu hơn là một chính khách. Tên buôn lậu sẽ làm tṛn lời hứa với bạn nhưng ông chính khách th́ không.

 

Bởi v́ không hề có bất cứ người nào là một tên tội phạm hoàn toàn, một kẻ tội lỗi hoàn toàn, thế th́ làm sao bạn có thể quẳng y vào địa ngục được trừ phi y là kẻ tội lỗi một trăm phần trăm? Vẫn luôn có những điểm tốt trong mỗi con người. Con người là một tập hợp của cả cái tốt lẫn cái xấu. Và như thế, sẽ không bao giờ có một vị thánh hoàn toàn. Vô phương.

 

Như vậy có ǵ khác nhau giữa một vị thánh và một kẻ tội lỗi? Sự khác nhau rất mực đơn giản. Điểm khác nhau là ở chỗ kẻ tội lỗi đè nén cái ông thánh ở trong y c̣n ông thánh th́ đè nén cái phần tội lỗi của ḿnh. Đó là lư do tại sao tất cả những kẻ tội lỗi không ngừng ước ao làm thế nào để trở thành những vị thánh, c̣n tất cả những ông thánh, trong sâu thẳm của họ đều mong muốn trở thành những kẻ tội lỗi. Nếu bạn đi sâu vào trong những giấc mơ của những ông thánh của bạn, bạn sẽ rất mực bối rối. Những giấc mơ của họ rất mực dục t́nh, rất mực trần tục. C̣n nếu bạn đi vào những giấc mơ của một kẻ tội lỗi, bạn sẽ vô cùng ngạc nhiên –trong những giấc mơ kia y luôn nghĩ đến việc lánh xa thế gian, đến thiền định, đến việc trở thành một người sa môn, đến việc sẽ trở thành một vị Phật.

 

Những kẻ tội lỗi mơ những giấc mơ tuyệt đẹp. Những giấc mơ đến với họ như là những chất liệu thay thế. Những ǵ bạn đang làm trong ngày –và không làm trong ngày- sẽ đến vào đêm. Một sự cân bằng cần thiết đă được tạo ra bởi đời sống. Đó là lư do tại sao những ông thánh của bạn thường rất mực sợ hăi những giấc ngủ.

 

Đức Phật bảo rằng: “Ta không phải là một vị thánh, Ta không phải là kẻ tội lỗi, ta cũng không phải là chư thiên.” Thế th́ Ngài là ai? Đức Phật bảo, “Ta chỉ là kẻ giác ngộ. Ta đang tĩnh thức.”

 

Đó là định nghĩa của một vị Phật. Bạn học được từ vị Đạo sư cái mà bạn không thể học được bằng bất cứ cách thế nào khác, không thể được dạy bằng bất cứ phương cách nào khác hơn ngoài tin cậy, yêu thương, và sống trong hiện tại.

 

Một vị Đạo sư không hề ban lệnh cho bạn phải làm bất cứ điều ǵ, thế nhưng sự có mặt của ông ta đă làm bạn nghe theo. Ngay chính sự hiện diện của ông ta đă tạo nên một sự tuân thủ rất tế vi, một kỷ cương rất tế vi –không hề có sự bắt buộc, không hề có sự quản lư hay áp đặt. Vị Đạo sư không phải là một người áp đặt. Rất mực yên lặng. Bạn không bao giờ biết được rằng lúc nào th́ bạn bắt đầu theo bước ông ta. Bạn không thể nào vạch ra được mức giới hạn khi nào th́ bạn yêu mến ông ta, khi nào th́ mọi chuyện bắt đầu xảy ra đối với bạn.

 

 

Thiền nói rằng: Thiền cũng chẳng khác ǵ chạy đi t́m kiếm đôi kiếng vốn đă nằm sẵn trên sóng mũi của bạn.

 

Đó là điều thỉnh thoảng đă xảy ra với chúng ta khi gặp chuyện gấp rút –cho kịp chuyến tàu hay tương tự như thế- và thế là chúng ta bắt đầu đi t́m cặp kiếng không biết ḿnh đă bỏ quên ở chỗ nào bằng đôi kiếng đang mang trên mắt. Đôi kiếng đă nằm ở đó ngay trên sóng mũi nhưng trong lúc gấp rút người ta lại quên bẵng đi.

Thiền gia nói rằng: Phật quả chẳng phải ở đâu xa xôi ǵ cả. Bạn đang ôm Phật trong người. Bạn chính là Phật quả. Thế nên không có nhu cầu phải chạy đi đâu cả; bạn chỉ cần một chút tĩnh thức để biết rằng ḿnh là ai. Nó đă thực sự xảy ra. Không có ǵ để phải vươn tới, không có ǵ để phải thực tập. Chỉ có một việc duy nhất: Bạn phải trở nên tĩnh thức để biết rằng ḿnh là ai.

 

Thiền, như thế, không dạy bằng lời, không dạy bằng đặt để những mục tiêu để vươn tới. Thiền dạy bằng phương pháp chỉ thẳng. Nó gỏ bạn một cách trực tiếp. Nó tạo nên t́nh huống, nó tạo ra phương sách.

 

Một người t́m đến một vị Thiền sư và hỏi, “Tôi muốn biết tu thế nào để trở thành Phật.” Vị Thiền sư lập tức nện cho y một trận đ̣n nên thân.

Y rất mực bối rối, bỏ đi ra và hỏi một vài thiền sinh cũ, “Ông ta là con người ǵ vậy? Tôi chỉ hỏi một câu rất đơn giản thế mà ông ta nổi nóng lên và đánh tôi một trận! Đôi má tôi c̣n bỏng rát lên đây này. Cái ông thầy này coi bộ thật hung dữ và bạo động. Có ǵ sai trái khi tôi hỏi làm thế nào để tu thành Phật?”

 

Một người thiền sinh sống đă lâu trong tu viện cười lớn, “ Thế là bạn không hiểu được tấm ḷng từ bi của ông thầy. V́ cái tâm từ bi này mà ông ta đă phải ra tay nặng đ̣n như thế. Ông ấy đă già rồi, chín mươi tuổi chứ có ít đâu; hăy nghĩ đến cái bàn tay của ông ấy –nó c̣n bỏng rát hơn cả đôi má của bạn nữa đấy! Bạn c̣n trẻ mà. Hăy nghĩ đến cái ḷng từ bi của ông ấy, đừng có ngu quá! Quay trở lại gặp thầy đi!”

 

Nhưng người kia c̣n cố gắng hỏi thêm, “Nhưng mà tôi vẫn không hiểu được cái thông điệp của ông ấy.”

Và người thiền sinh cũ trả lời, “Có ǵ đâu, cái thông điệp rất mực đơn giản. Nếu một ông Phật t́m đến bạn và hỏi làm thế nào để trở thành Phật, th́ bạn sẽ làm cái ǵ đây? Bạn chỉ có thể nện cho ông ta một trận để cho ông ta nhận biết rằng ḿnh là ai. Bạn đang nói một chuyện thật hoàn toàn vô nghĩa!”

 

Nếu một khóm hồng bắt đầu cố gắng để trở thành một khóm hồng, chắc chắn là rồi nó sẽ nổi khùng lên, bởi v́ nó đă là một khóm hồng. Có thể là bởi v́ bạn đă chóng quên. Thiền gia cho rằng bạn đang ở trong cơn mê ngủ, bạn quên đi rằng ḿnh là ai, thế thôi. Như vậy, đâu cần phải làm bất cứ việc ǵ, chỉ việc nhớ lại thôi. Đó là những ǵ mà Nanak gọi là surati và Kabir cũng gọi là surati -chỉ là sự nhớ lại. Bạn chỉ việc nhớ lại rằng bạn là ai!

 

Thế nên Thiền không dạy ta bằng ngôn từ, kinh điển, hay học thuyết mà bằng phương cách chỉ thẳng, bằng cách đẩy chúng ta vào một cuộc chơi mà trong đó chỉ có một lời giải đáp duy nhất là nâng ta lên một tầng ư thức mới.

 

Hăy lắng nghe câu chuyện sau đây  và bạn sẽ hiểu phương cách mà Thiền tạo ra những t́nh huống như thế nào. Thiền rất sành tâm lư. Vấn nạn thuộc về lănh vực tâm lư -vấn đề đơn giản là v́ bạn đă quên thế nên bạn chẳng cần phải đi đâu cả. Bạn đă ngủ quên đi đó thôi. Chức năng của Thiền là chiếc đồng hồ báo thức. Nó đánh động bạn, đánh động vào tim bạn  làm cho bạn tĩnh thức. Hăy lắng nghe câu chuyện tuyệt vời sau đây:

 

Có một chàng thanh niên gặp nhiều nỗi thất vọng đắng cay trong đời sống đă t́m đến một Thiền viện ở một vùng xa xôi hẻo lánh và thưa với vị Thiền sư, “Con đă bị mất định hướng với đời sống này nên mong muốn được đạt thành giác ngộ để giải phóng ḿnh ra khỏi mọi khổ đau. Thế nhưng con lại không có đủ năng lực để dính vào bất cứ một việc ǵ lâu dài. Con đă không thể nào kéo dài việc thực tập thiền định trong nhiều năm, cũng như học hỏi, sống trong giới hạnh nghiêm khắc. Con cứ bị đứt đoạn và kéo ngược trở lại cuộc sống trần tục, mà con đă từng biết là nó thống khổ như thế nào. Có một con đường tắt nào cho loại người như con không?”

 

“Có chứ,” vị Thiền sư trả lời, “nếu như ngươi có đủ quyết tâm. Cho ta biết, ngươi đă học được những ǵ? Trong đời ngươi, cái ǵ ngươi tập trung chuyên chú vào nhất?”

 

“Tại sao? Thực ra con không chuyên tâm vào cái ǵ cả.  Con vốn sinh trưởng trong một gia đ́nh giàu có khá giả nên chẳng cần bận tâm đến việclàm ăn. Có thể cái mà con thực sự ưa thích là chơi cờ. Con đă tiêu phí rất nhiều th́ giờ vào cái khoản này.”

 

Vị Thiền sư sau một thoáng suy nghĩ liền bảo người thị giả, “Gọi cái ông thầy như vậy, như vậy vào đây cho ta và bảo ông ta mang theo bàn cờ tướng cùng với quân cờ.”

 

Thế nhưng vị thị giả ngần ngại, “Bạch Thầy, ông thầy này có biết đánh cờ tướng đâu.”

Vị Thiền sư bảo, “Đừng lo ngại chuyện này. Ngươi cứ việc kêu ông ấy vào đây cho ta.”

Thế là vị học tăng kia được triệu tập đến và mang theo bàn cờ tướng. Vị Thiền sư cho sắp bày bàn cờ rồi bảo mang đến cho ông ta một thanh kiếm bén. Ông ta chỉ cho cả hai người thấy xong bảovị học tăng: “Này đệ tử, ngươi đă từng phát nguyện là sẽ vâng lời ta như là vị Đạo sư của ngươi, thế nên bây giờ ta yêu cầu ngươi một việc. Ngươi hăy đấu cờ với chàng thanh niên này, nếu ngươi thua, ta sẽ chặt đầu ngươi với thanh kiếm này.”

 

Vị học tăng này th́ cả đời chẳng hề biết ǵ về cờ với quạt. Cùng lắm là ông ta nhận biết được bàn cờ hoặc có thể là đă chơi một hai bàn cờ ǵ đó hồi c̣n trẻ. Thế nhưng khi đưa ông ta ra đối đầu với chàng thanh niên con nhà giàu suốt đời chẳng biết làm ǵ khác hơn là đánh cờ th́ cũng chẳng khác ǵ tuyên cho ông ta một cái án tử h́nh.

 

Vị Thiền sư lại tiếp tục, “Ngươi đă quy y với ta và đă từng cam kết rằng sẽ làm bất cứ điều ǵ ta muốn đối với sinh mạng ngươi. Bây giờ thời điểm đă đến. Nếu ngươi thất bại ta sẽ chặt đầu ngươi với thanh kiếm này.”

 

Và thanh kiếm trần sắc bén đang nằm gọn trong đôi tay của vị Thiền sư và ông ta đang đứng gần đó trong tư thế sẵn sàng. “Tuy nhiên ta cũng hứa với ngươi rằng nếu ngươi chết trong tay ta, ngươi sẽ được về cực lạc quốc. C̣n nếu như ngươi thắng ván cờ này, ta sẽ chặt đầu chàng thanh niên kia. Trong đời y, y chỉ chuyên tâm vào một việc là cờ tướng, thế nên nếu y thua th́ chết cũng đáng đời.”

 

Cả hai người nh́n vào khuôn mặt của vị Thiền sư và biết là ông ta không hề nói dỡn: ông ta sẽ chặt đầu bất cứ ai thua cuộc.

 

Thế là họ bắt đầu vào cuộc chơi. Đi nước cờ đầu tiên, chàng trai trẻ cảm thấy mồ hôi tuôn chảy dọc theo sống lưng ḿnh bởi v́ y đang chơi với cả sinh mạng ḿnh. Bàn cờ bỗng dưng trở thành toàn bộ đời sống và y dồn tất cả toàn bộ nỗ lực của ḿnh vào đó. Thoạt tiên y có đôi chút loạng quạng, thế nhưng đối thủ do yếu kém đă bày ra sơ hở và y đă chụp lấy cơ hội này để mở một cuộc tấn công mạnh mẽ. Khi đă dồn đối thủ vào thế bí, y mới có dịp nh́n thẳng vào mặt ông ta. Đấy là một khuôn mặt đầy thông minh và nhân hậu, già cỗi đi với năm tháng tu hành, khổ hạnh. Đấy cũng là khuôn mặt của một thầy khất sĩ -một vị tỳ kheo- với đôi mắt rất mực an tĩnh. Có vẻ như ông ta không hề bị quấy rầy bởi bất cứ cái ǵ ngay cả bởi cái chết. Ông ta đánh cờ là do bởi vị Đạo sư của ḿnh yêu cầu, vị Đạo sư mà ông ta đă quy y, thế nên ông ta không cảm thấy một vấn nạn nào cả. Ngay cả nếu ông Thầy không đem chuyện thiên đường cực lạc ra hứa khả th́ ông ta cũng vâng lời, không có vấn đề. Thế nên ông ta chơi cờ một cách b́nh tĩnh và yên lặng. Đôi mắt của ông ta rất mực an tĩnh và thông minh –ngay cả lúc chàng thanh niên đang thắng thế và ông ta đang đi những nước cờ sai lầm chết người!

 

Chàng thanh niên một lần nữa nh́n vào mặt vị học tăng –ở đó toát ra nét nhân từ, khổ hạnh, an tĩnh và thông minh. Và rồi y không thể nào không soi rọi lại cuộc đời vô nghĩa của ḿnh và thế là một đợt sóng từ bi trổi dậy trong tâm y. Y bỗng đi đến quyết định: “Để cho ông thầy này phải chết quả là điều vô nghĩa, c̣n nếu như ta chết th́ cũng chẳng có ǵ mất mát đối với quả đất này. Ta chỉ là một tên xuẩn động, đă hoang phí cả đời ḿnh, chẳng có ǵ thành tựu. C̣n ông thầy này đă dày công tu tập, sống nghiêm khắc khổ hạnh,một cuộc sống của tham thiền và cầu nguyện. Nếu ông ta bị giết th́ quả là một mất mát.”

 

Và rồi với tâm đại từ bi bừng dậy, y chủ ư đi những nước cờ thật vụng về kế tiếp nhau, tự đẩy ḿnh vào vị thế thua cuộc, không c̣n khả năng chống đỡ nữa.

 

Bỗng dưng vị Thiền sư chồm tới và xoá bỏ bàn cờ. Trong khi hai đối thủ c̣n đang ngồi sững sờ bất động th́ ông Thầy chậm răi tuyên bố: “Không có ai thắng bại trong ván cờ này. Cũng không cần thiết để có ai phải ngă xuống ở đây.”  Rồi quay sang chàng thanh niên, vị Thiền sư tiếp: “Chỉ có hai việc đ̣i hỏi, sự chuyên tâm hoàn toàn và ḷng từ bi. Hôm nay ngươi đă học được cả hai. Ngươi đă tập trung toàn bộ tâm trí vào ván cờ, thế nhưng trong sự tập trung đó ḷng từ bi của ngươi cũng đă khởi dậy với sự phát nguyện hy sinh mạng sống của ḿnh. Trong tinh thần này, bây giờ ngươi chỉ việc ở lại đây trong vài tháng và theo đuổi sự huấn luyện th́ việc thành tựu giác ngộ sẽ là điều chắc chắn.”

 

Người thanh niên đă làm như thế và đạt thành kết quả.

 

 

Thật là một câu chuyện tuyệt vời. Vị Thiền sư đă tạo ra t́nh huống và chủ động cuộc chơi từ đầu đến cuối. Đây là phương pháp chỉ thẳng -chỉ ra con đường. Ông ta đă chỉ ra tất cả những ǵ có thể chỉ được. Chỉ có hai chuyện -thiền định và từ bi. Thiền có nghĩa là sống thể nhập trọn vẹn vào một cái ǵ đó, hoàn toàn thể nhập, tan biến vào trong đó. Nếu bạn đang khiêu vũ mà chỉ c̣n điệu múa chứ không c̣n người nhảy th́ đó là thiền. Nếu bạn đang chơi tṛ đỏ đen mà chỉ c̣n tṛ chơi và người chơi tan biến vào cuộc chơi, th́ đó là thiền. Nó có thể là bất cứ hoạt động nào. Thiền không hề úy kỵ bất cứ hoạt động nào. Thiền chỉ đ̣i hỏi một chuyện duy nhất: tan biến vào một cách toàn diện, bất cứ cái ǵ.

 

Nếu bạn là một tên trộm sắp sửa thi hành thủ đoạn và trong khi ăn trộm nếu bạn để hết tâm trí vào đó một cách toàn bộ, hoàn toàn, th́ đó cũng là thiền. Bạn là ai, bạn đang làm ǵ, không thành vấn đề! Đối với Thiền vấn đề chỉ là sự hợp nhất, tập trung hoàn toàn, thể nhập, say mê, tan biến vào trong đó. Bạn không thể là kẻ dứng ngoài ṿng. Đây là nền tảng căn bản -thiền quán. Thế rồi từ đó như một suối nguồn tuôn chảy tự nhiên, một phó sản rất mực tự nhiên phát khởi -từ bi. Người ta không thể thực tập từ bi. Nó gắn liền với thiền quán như bóng với h́nh.

 

Đây là toàn bộ pháp Phật, tất cả đều gói trọn trong đó. Và cái ông Thiền sư vô danh này chắc chắn phải là một nhà sáng chế đại tài. Thông qua bàn cờ tướng ông ta đă diễn đạt toàn bộ pháp Phật. Ông ta đă diễn đạt tất cả những ǵ căn bản nhất, cần thiết nhất. Không c̣n ǵ cần thiết hơn nữa. Chừng này cũng đă đủ làm hành trang cho toàn bộ cuộc hành tŕnh của bạn. Phương tiện và cứu cánh -tất cả đều gồm đủ trong t́nh huống đơn giản này.

 

Và bây giờ th́ chàng thanh niên biết được rằng cái mà y chờ đợi đă thực sự xảy ra, y đă nếm được mùi vị của nó. Nó đă thực sự xảy đến, nó không c̣n là chuyện lư thuyết xa vời. Nó đă là một kinh nghiệm thực chứng. Y đă thấy nó xảy ra. Trong đời ḿnh, y chẳng bao giờ quan tâm đến ai. Y chẳng hề có một chút xíu ḷng từ. Cái này tuyệt đối xa lạ, y chưa từng biết đến. Thế nhưng bây giờ nó đă xảy ra.

 

Cái mạng sống của y đang ở trong t́nh trạng sinh tử. Thoạt tiên y sợ hăi đến độ toát cả mồ hôi lạnh, rất mực bồn chồn lo lắng khi cuộc chơi khởi sự. Bởi tâm trạng hoảng loạn và lo sợ đó, y chắc chắn đă đi bậy những nước cờ. Thế nên vị học tăng chiếm thế thượng phong lúc ban đầu chỉ là một chuyện ngẫu nhiên. Ông ta không có cơ may nào để thắng cuộc cả. Ông ta đă thắng chỉ v́ sự lo âu hồi hộp của chàng thanh niên. Thế nhưng lần hồi chàng thanh niên đă lấy lại b́nh tĩnh. Thế rồi y đă đi những nước cờ đúng đắn và dồn vị học tăng vào thế bí.

 

Ngay cái khoảnh khắc mà chàng thanh niên chắc chắn rằng: “Ta sẽ là kẻ chiến thắng. Chỉ c̣n một nước đi nữa thôi là ván cờ kết thúc và mạng sống của vị học tăng kia cũng kết thúc luôn.” Trong khoảnh khắc đó, theo lẽ rất tự nhiên, y có th́ giờ để nh́n ngắm khuôn mặt của vị học tăng xấu số kia. Ông ta chẳng hề làm chuyện ǵ sai trái cả. Thế th́ tại sao ông ta lại phải mất mạng? Cũng trong khoảnh khắc đó, y nh́n thấy được nét an tĩnh, phẩm chất -một phẩm chất rất mực đặc thù, vẻ thanh thản, an b́nh ngay cả trước cái chết của vị học tăng –và thế là y đă bị cái h́nh ảnh đó hoàn toàn chế ngự. Và rồi một cái ǵ đó mà y chưa hề được biết đột nhiên khởi dậy trong tâm y. Một cái ǵ đó rung động từ trong tận đáy ḷng y, một khúc ca mới khai sinh, một tuệ giác mới h́nh thành. Và chính cái tuệ giác lớn lao như thế đă khiến y sẵn sàng đễ hy sinh thân mạng ḿnh cho vị khất sĩ vốn chẳng hề liên hệ quen biết ǵ với y.

 

Cái ǵ đă thực sự xảy ra? Tại sao? Cái phép lạ nhiệm mầu này là thế nào?

 

Cái phép mầu đă xảy ra thông qua một khái niệm khoa học cơ bản, một nguyên tắc nền tảng. Tâm trí y hoàn toàn tập trung, y đă thể nhập, hoàn toàn tan biến vào cuộc chơi. Cái ngă của y biến mất. Khi bạn hoàn toàn nhập tâm vào một cái ǵ đó, cái ngă không c̣n hiện hữu. Đó là tất cả những ǵ được gọi là thiền: sự tan biến của cái ngă. Cái đó có thể là âm nhạc, là khiêu vũ, là bắn cung, là đô vật, bất cứ cái ǵ. Làm bất cứ công chuyện ǵ mà bạn thích và tạo ra năng lực thiền chung quanh công việc đó. Nếu bạn là người nội trợ, công việc nấu nướng sẽ là thiền của bạn. Nếu bạn là người bán hàng, khách hàng sẽ là thiền của bạn.

 

Đó là lư do tại so tôi lại không bảo những hành giả của ḿnh phải xa lánh thế gian. Chuyển hoá thế gian -chứ tại sao lại xa lánh nó? Mang thiền vào trong mọi lănh vực của đời sống. Bất cứ bạn đang ở đâu, hăy khởi sự sống trong một tầng ư thức khác biệt. Và rồi bạn sẽ thấy, lần hồi ḷng từ bi sẽ khởi dậy ở trong bạn. Và một khi ḷng từ bi phát khởi, nó sẽ khởi phát từ đâu? Nó đến từ ḷng say mê của bạn.

 

Chữ nghĩa quả thực tuyệt vời; từ bi –‘compassion’- là một danh từ tuyệt vời. Nó được cấu thành bởi ḷng mê đắm –‘passion’. Từ bi thu nhận năng lượng từ ḷng mê đắm. Tất cả những năng lượng tuôn chảy vào ḷng mê đắm khởi sự chuyển tải vào ḷng từ. Một khi cái cầu nối của thiền được dựng lên, ḷng mê đắm khởi sự biến dạng thành từ bi. Tất cả những ǵ mà bạn đă và đang đấu tranh, không c̣n nhu cầu để đấu tranh nữa –nó có thể được chuyển hoá. Tất cả những ǵ mà bạn luôn luôn cho là sai lầm, nó không hề sai lầm! Nó chỉ cần một cái cầu để được chuyển hoá. Thượng Đế không hề trao chuyện ǵ sai quấy cho bất cứ ai. Làm sao mà Ngài có thể như thế được? Ngài chỉ có thể trao tặng tất cả những ǵ là đúng đắn. Chỉ có điều đúng đắn mới là điều ta phải học hỏi.

 

 

Trước đây tôi có một người làm vườn -một ông già, nhưng là một người làm vườn đúng nghĩa, hoàn toàn thể nhập vào công việc của ḿnh. Tôi đă chọn người này v́ ông ta rất mực chuyên tâm vào công việc ḿnh làm. Ông ta không để ư đến ngày hay đêm. Ngay cả đôi khi vào lúc nữa đêm tôi thấy ông ta c̣n măi mê săm soi cây cảnh. Ông ta đâu có được trả lương nhiều để làm công việc như thế, thế nhưng ông ta cứ không ngừng quanh quẩn chung quanh vườn cây. Ông ta là một người rất mực từ bi nhân hậu. Ông ta mê say với công việc của ḿnh. Và ḷng từ lớn dậy. Ông ta không có một đời sống nào khác. Ông ta không quan tâm, không thích thú đến bất cứ điều ǵ khác. Thế giới của ông ta là cây cảnh. Cây cảnh chính là con người đồng loại duy nhất mà ông ta đang chung sống.

 

Ngay cả những loài cỏ dại ông ta cũng không hề vứt bỏ. Cỏ dại ư! Vâng, ông ta sẽ nhổ nó –nhưng với một cung cách rất mực cẩn trọng và yêu thương. Chúng cũng là cây cối cả. Và rồi ông  ta sắp xếp đám cỏ dại vừa nhổ xuống dưới chân những khóm hồng, gần gốc rễ của chúng.

 

Tôi không dấu được ṭ ṃ, “Ông đang làm ǵ vậy?”

Ông ta trả lời, “Cỏ dại tích chứa một năng lượng lớn. Không có nhu cầu để quẳng chúng đi, và chúng cũng là chúng sinh mà. Tuy nhiên chúng phải được nhổ đi, bằng không những khóm hồng của tôi sẽ khổ v́ chúng. Tôi phải tước đi sinh mạng của chúng, nhưng với lời giả biệt nồng nàn. Đây là nghĩa trang của chúng. Và tôi sắp xếp chúng bên cạnh gốc rễ của những khóm hồng. Rồi không sớm th́ muộn, chúng sẽ biến thành những đoá hồng. Chúng trở thành phân bón. Tôi chuyển hoá chúng, tôi không giết hại chúng.”

 

Đó chính là nghệ thuật, là thiện xảo. Đó là những ǵ được gọi là Thiền. Thiền không hề bảo rằng, “Đấu tranh với dục t́nh của bạn; đấu tranh với sự mê đắm, ḷng khát vọng của bạn.” Thông điệp của nó là, “Không có ǵ để phải đấu tranh, hăy tạo ra một chiếc cầu.” Thế là ḷng khát vọng trở thành ḷng yêu thương, sự mê đắm trở thành ḷng từ. Dục tự nó khi được giải phóng khỏi mọi đối tượng sẽ trở thành vô dục.

 

 

Ngay cơi trần gian này là một đầm sen,

Ngay tấm thân này là một vị Phật.

 

Thiền không hề giải quyết vấn nạn, nó hoá giải vấn nạn.

 

Có lần người ta hỏi một triết gia phương Tây nổi tiếng, Ludwig Wittgenstein, rằng ông đă làm ǵ với triết học, ông ta cũng đă có một câu trả lời tương tự: “Tôi không giải quyết vấn nạn, tôi hoá giải chúng.” Câu trả lời của ông ta cũng thấm đẩm chất Thiền. Ông ta là triết gia phương Tây duy nhất trong thời hiện đại có chút hương vị Thiền.

 

Một lần có người hỏi, “Mục tiêu của ông trong triết học là ǵ?”

Ông ta trả lời, “Chỉ đường cho ruồi bay ra khỏi cổ chai.”

Đây chính là định nghĩa chính xác nhất của Thiền: Chỉ đường cho ruồi bay ra khỏi cổ chai. Con đường đă có sẵn ở đó rồi!

 

Chắc là bạn đă thấy chuyện này xảy ra rất nhiều lần. Thỉnh thoảng một con bướm bay lạc vào pḥng bạn. Nàng bướm biết rằng ḿnh đă vào pḥng bằng cánh cửa, nàng ta biết rằng đă có một lối vào th́ cũng ngầm hiểu rằng sẽ có lối ra bằng chính cánh cửa đó. Thế nhưng khi nàng bướm bay đến cánh cửa sổ, nàng ta khởi sự quần thảo với tấm kiếng. Và càng đấu tranh với cái cửa sổ đóng kín chừng nào, nàng ta càng trở nên hoảng loạn chừng nấy. Và càng hoảng loạn chừng nào –sợ chết, sợ bị mắc kẹt trong căn pḥng này vĩnh viễn- nàng bướm càng mất dần đi ư thức. Thế là nàng bướm hoàn toàn quẫn trí! Trong t́nh trạng mất trí đó, nàng ta càng khởi sự đấu tranh quyết liệt hơn nữa, kể cả với bức tường. Trong khi cánh cửa vẫn mở sẵn đó! Cánh cửa đă từng có mặt ở đó lâu rồi. Nàng ta ngầm hiểu như thế. Thế th́ làm thế nào mà nàng bướm này lại quên đi? Chẳng khác ǵ một tṛ ảo thuật. Nàng ta đă bay vào bằng cánh cửa kia. Tại sao nàng lại không bay trở ra cũng bằng cánh cửa đó?

 

Cũng cùng một cánh cửa đưa bạn vào thế giới này sẽ đưa bạn rời khỏi nơi đây. Hăy nhớ cho, cũng cùng một cánh cửa! Một phía được viết là “Lối Vào”, c̣n phía kia th́ viết là “Lối Ra”. Cũng cùng một cánh cửa thôi. Đây là hai phía của cùng một cánh cửa. Ḷng mê đắm đưa bạn vào thế gian này và rồi nó sẽ mang bạn ra đi. Dục vọng đưa bạn vào thế gian này và rồi nó sẽ lôi bạn ra khỏi đó. Tham lam đưa bạn vào thế gian này, và rồi nó cũng sẽ mang bạn đi ra khỏi đó. Không hề phải đấu tranh! Bậc thấp hơn không phải chỉ là lối vào mà đồng thời cũng là lối ra.

 

Đây là điều mà bạn cần thấu hiểu. Hăy để cho nó thấm sâu vào ḷng bạn. Không hề phải đấu tranh! Không bao giờ tạo ra bất cứ tranh chấp nào. Bằng không bạn chỉ tạo ra thêm khổ nạn, bằng không bạn sẽ trở nên khốn khổ thêm. Đó là những ǵ đă xảy ra cho đời bạn. Người đời đang khốn khổ giống như con bướm kia.

 

 

Hăy lắng nghe câu chuyện sau đây:

 

Thiền sư Shen Tsan đắc pháp với sự d́u dắt của Bách Trượng. Ông ta sau đó quay trở về thiền viện nơi mà ông ta đă thọ giới với vị thầy bổn sư đầu tiên, vị sư đă nuôi dưỡng ông từ thời tấm bé, và vào lúc đó đă trở thành một ông già…

 

Hăy nhớ rằng: Ông thầy này chỉ là vị bổn sư chứ không phải là Đạo sư và Shen Tsan không đạt ngộ dưới sự hướng dẫn của ông ta. Shen Tsan đă phải đi t́m những vị Đạo sư, cụ thể là Bách Trượng. Khi đạt thành giác ngộ rồi, ông ta trở về thăm viếng vị thầy bổn sư đă già yếu của ḿnh. Đây là một ông thầy rất mực nhân từ, đôn hậu. Ông ta đă nuôi nấng Shen Tsan từ lúc cón thơ ấu, chẳng khác ǵ một người cha.

 

Một hôm Shen Tsan giúp thầy ḿnh tắm rửa. Trong khi kỳ cọ lưng cho thầy, Shen Tsan vỗ vào lưng và bảo, “Đây là một ngôi chùa tuyệt vời, nhưng ông Phật ở trong này chẳng thiêng chút nào cả!” Vị thầy già quay lại nh́n người học tṛ trong khi Shen Tsan phẩm b́nh tiếp, “Mặc dù ông Phật không thiêng, thế nhưng ông ta vẫn c̣n có thể toả hào quang.”

 

Vị thầy già cảm thấy bối rối chút đỉnh nhưng không hề nói ra. Đây là chuyện hoàn toàn mới mẻ đối với ông ta: “Chàng thanh niên này chắc là đă gặt hái được điều ǵ mới mẻ khi quay trở về đây. Phẩm chất của y đă hoàn toàn thay đổi. Đôi khi y thốt ra những câu nói ẩn chứa đầy ư nghĩa, có khi chẳng mang một ư nghĩa nào cả. Chắc là y mới học được ở đâu đó. Hay là biết đâu y đă có tuệ giác, đă đạt ngộ rồi không chừng?” Ông thầy già đă bắt đầu để ư đến chuyện đó và chờ đợi.

 

Một hôm khác, trong khi ông ta đang ngồi đọc một cuốn kinh cạnh cánh cửa sổ bọc bằng giấy kiếng, một con ong đă cố gắng một cách tuyệt vọng, dùng hết sức lực của ḿnh bay qua cánh cửa để rời khỏi pḥng, nhưng không thể nào chui qua nỗi.

 

Trông thấy vậy, Shen Tsan lên tiếng: “Thế giới bao la rộng lớn như vậy quá đổi dễ dàng để cho ngươi bay lượn tự do trong đó. Tại sao ngươi lại cứ chui đầu vào cái mớ giấy rách nát này một cách ngu xuẩn như thế?”

 

Bây giờ th́ câu nói này quả thật ẩn chứa nhiều ư nghĩa. Ông thầy già đang đọc một cuốn kinh cũ giấy đă ṃn rách và con ong th́ đang t́m cách chui qua cánh cửa giấy -ở Nhật, người ta làm màn cửa bằng giấy. Và Shen Tsan bảo: “Thế giới bao la rộng lớn như vậy quá đổi dễ dàng để cho ngươi bay lượn tự do trong đó. Tại sao ngươi lại cứ chui đầu vào cái mớ giấy rách nát này một cách ngu xuẩn như thế?” Rồi đọc tiếp một bài kệ:

 

“Trong khi cánh cửa trống mở rộng

Lại cố gắng thoát ra một cách xuẩn động

Lao đầu vào cái cửa sổ kia!

Than ôi! Làm sao ngươi có thể nhô đầu ra khỏi vũng lầy

Khi tối ngày chúi mũi vào miếng giấy rách,

Cũ mèm trong suốt trăm năm?”

 

Và ông thầy già này th́ cũng đă ngót nghét một trăm tuổi rồi. Bây giờ th́ thật quá quắt.

 

Nghe lời phẩm b́nh như thế, ông thầy buông cuốn kinh xuống và bảo Shen Tsan, “Có một đôi lần ta nghe ngươi đưa ra những lời phẩm b́nh rất lạ tai. Trong khi đi du phương, ngươi đă học được những kiến thức từ ai thế?”

 

Shen Tsan trả lời, “Con đă đắc pháp với Đại sư Bách Trượng. Bây giờ con trở về để trả ơn Thầy đây.”

 

Vị sư già rất đổi vui mừng truyền sửa soạn đại lễ để vinh danh người học tṛ trẻ tuổi của ḿnh. Ông triệu tập toàn thể tăng chúng trong thiền viện vào chánh điện và thỉnh Shen Tsang lên pháp toà để giảng pháp. Khi Shen Tsang thăng toà, theo truyền thống của Bách Trượng, ông đă ban một thời pháp như sau:

 

Diệu Quang toả chiếu phi thường

Không c̣n bị câu thúc bởi vật chất lẫn cảm thọ

Bởi ngôn từ hay văn tự

Bản thể uyên nguyên muôn đời hiện bày ra không che đậy.

Cái không bao giờ bị vẩn đục gọi là Chân Tâm;

Vốn hiện hữu tṛn đầy từ thuở ban sơ.

Khi dứt bỏ hoàn toàn mọi hư vọng;

Chân như Phật quả sẽ hiện bày.

 

Lắng nghe những lời này, chứng kiến ánh sáng giác ngộ của người học tṛ ḿnh, lần đầu tiên cảm nhận được sự thành tựu của y, vị sư già cúi xuống sờ vào chân người đệ tử của ḿnh. Trong khi đang qùy xuống sờ chân người học tṛ, vị sư già hoát nhiên đạt ngộ, tuệ giác bừng sáng.

 

Vâng, cánh cửa luôn luôn rộng mở. Thiền không hề thuyết giảng điều ǵ mới mẻ cho bạn; nó chỉ đơn giản báo cho bạn biết rằng cánh cửa đang rộng mở. Và chính bạn đă đi vào cũng bằng cánh cửa đó! Và cũng quả là điều ngu xuẩn khi cứ tiếp tục loay hoay t́m cách làm thế nào để t́m lối đi ra.

 

Nhiều người thường hay t́m đến tôi -đặc biệt là người Ấn- và nêu câu hỏi, “Làm sao để thoát ra khỏi cơi ta bà sinh tử, cái thế gian này?” Và tôi đă hỏi lại họ, “Thế th́ bạn đă đi vào đây bằng cách nào? Trước tiên hăy cho tôi biết điều đó.” Thật khó mà t́m lối ra, trừ phi biết được bạn đă đi vào bằng cách nào -bởi v́ lối vào cũng chính là lối ra!

 

Thiền giử yên mọi thứ trong trạng thái nguyên vị, nhưng với biết bao sự khác biệt trong cơ bản! Thiền giữ vạn pháp nguyên trạng, không thay đổi bất cứ điều ǵ, nó chỉ thay đổi cách nhận thức của bạn về vạn pháp. Tuy nhiên có thể đây là lần đầu tiên chúng ta bắt đầu nh́n chúng như là chúng hiện bày. Không hề có một mảy may thay đổi nhỏ nào … Căn pḥng vẫn là căn pḥng cũ. Cánh cửa sổ vẫn là cánh cửa sổ bọc giấy. Cửa ra vào vẫn luôn như vậy -rộng mở. Vấn đề chỉ là con ong biết rằng cánh cửa đang mở và nó không cần phải nhọc công, nhọc sức, tranh đấu một cách gian khổ như thế.

 

 

Thiền nói với bạn rằng: CỨ UNG DUNG THOẢI MÁI. Mọi thứ đều đă sẵn sàng. Sẵn sàng ngay từ thuở hồng hoang. Không có ǵ thiếu sót cả, ngoại trừ một điều: rằng bạn chẳng hề bao giờ để mắt nh́n ra chung quanh. Bạn thấy không, cơn giận của bạn có thể chuyển hoá thành đại yêu thương. Ḷng tham của bạn có thể biến thành sự chia xẻ. Óc sở hữu khư khư giữ lấy cho riêng ḿnh một ngày nào đó biến thành sự từ bỏ. Thế nên trong Thiền không có sự lên án. Nó chỉ đơn giản bảo bạn, hăy đi t́m một vị Đạo sư c̣n sinh tiền và hoà nhịp thở trong bầu khí của ông ta. Ngồi tĩnh lặng bên cạnh vị Thầy để thấy rằng cánh cửa của ông ta rộng mở. Và cánh cửa của bạn cũng đang mở rộng như thế. Điểm duy nhất khác nhau là: Ông ấy biết rằng cánh cửa của ḿnh mở rộng c̣n bạn th́ không. Nh́n xuyên suốt qua vị thầy –cánh cửa của ông ta, sự cởi mở của ông ta, cái tâm lượng bao la của ông ta- một ngày nào đó, đột nhiên bạn thực chứng một điều rằng, “Cánh cửa của ḿnh cũng đang mở và luôn luôn mở rộng như thế!” Thiền bảo rằng: Không có ǵ được che dấu ngay từ thuở ban sơ.

 

Cái ǵ xảy đến với một vị Đạo sư khi bạn thở chung cùng một bầu khí với ông ta?

 

Khi nước được múc đầy vào đôi bàn tay

Mặt trăng sẽ phản chiếu trong đó.

Khi tiếp xúc với hoa

Mùi hương sẽ thấm vào y phục…

 

Khi tiếp xúc với hoa, mùi hương sẽ thấm vào y phục… Khi bạn gần gũi với một đấng giác ngộ, cái chất liệu giác ngộ đó sẽ thấm vào y phục bạn, cái hương vị giác ngộ đó bắt đầu được mang theo cùng với bạn. Đó là nhịp đập, là tần số rung động –nhưng phải cần đến đôi mắt đặc biệt.

 

Vị tiên kia có thể trông thấy cái vườn xoài đang toả sáng ở bên dưới. Thế nhưng, nếu bạn đi ngang qua cũng cái vườn xoài đó, có thể bạn sẽ không thấy ǵ cả, bởi v́ cái vầng ánh sáng này cần đến một vài sự khai mở ở trong bạn. Vi tiên kia đă nghe thấy cái âm thanh pranava –cái âm thanh vô thanh, omkar- mà toàn thể khu rừng như đang hát lên một điệu nhạc, tất cả như đang nhảy múa reo vui. “Một cái ǵ đó cực kỳ quan trọng đă xảy ra. Cây cối đang trổ hoa, những đoá hoa trái mùa!” Ông ta có thể trông thấy, thế nhưng nếu bạn đi ngang qua đó, bạn có thể chẳng trông thấy ǵ -bởi lẽ để trông thấy được những điều như thế, nó cần đến một niềm tin cậy lớn lao. Để trông thấy được những điều như thế, nó cần đến sự khai mở. Để được thấy và nghe những điều như thế, bạn phải quẳng bỏ đi tất cả những rác rưởi c̣n được mang theo, tích chứa ở trong đầu.

 

Tôi có cảm giác rằng mỗi một người trong các bạn ở đây đều đă hơn một lần đi ngang qua những vườn xoài như thế -đôi lúc đó là vườn xoài của một vị Phật, của một Mansoor, một Ali, một Ramakrishna, một Raman, một Mahavir, một Zarathustra. Bạn đă từng đi qua! Không thể nào có chuyện trải qua bao đời bao kiếp mà bạn lại chưa từng đi ngang qua một vườn xoài như thế -chắc chắn là phải có. Có xác suất cao hơn là bạn đă từng đi ngang qua cái vườn xoài rực sáng này không phải chỉ một lần mà là rất nhiều lần -thế nhưng bạn đă lỡ làng. Lần này th́ đừng để lỡ mất nữa nhé!

 

Ngày Guru Poornima hôm nay là ngày lễ hội của toàn thể chư Phật, của những ai đă thành tựu giác ngộ. Để tưởng niệm họ, bạn cũng cần trở nên tĩnh giác. Cái vườn xoài đó đang ở trước mặt các bạn đây. Bạn có thể thấy được cái vầng hào quang tỏa sáng đó. Ngay tại nơi đây! Bạn có thể nghe được cái âm thanh thiên giới đó; cái điệu nhạc đang trổi dậy đó. Và bạn có thể thấm nhập vào làn hương của tôi. Tất cả đều tùy thuộc ở bạn –bao nhiêu phần bạn sẵn sàng đón nhận, bao nhiêu phần bạn muốn đón nhận, bao nhiêu phần bạn sẽ hợp nhất cùng tôi, sâu xa đến mức độ nào.

 

Có thể bạn chỉ đến đây để nghe tôi thuyết giảng; và như vậy bạn sẽ không nắm được cái thông điệp thực sự. Có thể là bạn đến đây mang theo tất cả những điều lăng nhăng vô nghĩa, những luận cứ ở trong đầu; thế là bạn không thể nào nghe được những ǵ tôi đang cố gắng trao truyền. Nếu bạn đến đây như một người Hồi giáo, Ấn giáo, Kỳ Na giáo, và như vậy sẽ không có cách ǵ để bạn hiểu được tôi –và hăy nhớ cho, chỉ có bạn là người duy nhất trách nhiệm với chính bản thân ḿnh mà không là ai khác.

 

Cố gắng để nhận thức trách nhiệm của bạn đối với chính ḿnh. Thật đă quá đủ, bạn đă ch́m ngập trong bóng tối dày đặc lâu rồi! Khi ánh sáng bùng lên, đừng để mất cơ hội nữa. Hăy làm một bước nhảy…

 

Có một câu nói khá nổi tiếng của Jaladuddin như sau: “Tôi đă chết như một loài đất đá vô tri và sinh lên làm cây cỏ. Tôi đă chết như một loài cây cỏ rồi sinh lên làm súc vật. Tôi đă chết như một loài súc vật và sinh ra làm người. Tại sao tôi lại phải sợ hăi? Có lúc nào mỗi khi chết tôi lại bị xuống cấp đâu?”

 

Đó cũng là nỗi sợ hăi khi bạn được tiếp cận với một vị Đạo sư -nỗi sợ hăi cái chết. Thế nhưng hăy lắng nghe câu nói của Rumi: “Tại sao tôi lại phải sợ hăi? Có lúc nào tôi bị xuống cấp khi chết đâu? Tôi đă chết như một loài cây cỏ rồi sinh lên làm súc vật. Tôi đă chết như một loài súc vật rồi sinh lên làm người.”

 

Khi bạn chết trong ṿng tay của một vị Đạo sư như một con người, bạn trở nên bậc hiền, bậc thánh. Vị Đạo sư là cái chết lẫn phục sinh. Ngày lễ hội Guru Poormima hôm nay là ngày của chết và phục sinh. Đây không phải là một ngày b́nh thường –đây là một ngày rất mực biểu trưng. Nếu bạn đến với tôi, bạn chỉ đến trong một cách thế duy nhất: tan hoà vào trong tôi. Bạn sẽ không hề bị xuống cấp khi chết -bạn sẽ được nâng cấp, nâng cấp măi măi. Bạn sẽ không bị mất mát ǵ cả mà sẽ được tất cả.

 

Trở thành một môn đệ có nghĩa là tan biến vào trong một vị Thầy. Đây không phải là một mối quan hệ b́nh thường, đây là mối quan hệ phi thường trong thế gian này. Tất cả các mối quan hệ khác đều rất mực đời thường, rất mực thế gian. Chỉ có mối quan hệ này là phi thế gian –nó đưa bạn vượt ra ngoài cơi khác. Đây là chiếc cầu vàng nối liền giữa hữu h́nh và vô h́nh, giữa vật chất và tinh thần, giữa cái được biết và cái không biết, từ cái chết đến bất tử. Tuy nhiên … trước tiên bạn phải chết, phải tan biến đi.

 

Sống trong bầu khí của một vị Đạo sư chẳng khác ǵ vác một cây thánh giá trên đôi vai ḿnh. Đó là lư do tại sao chỉ có những người rất mực can đảm mới có thể trở thành những môn đệ. Tôi không ở đây để thâu nhận học tṛ, tôi chẳng thích thú ǵ trong việc có học tṛ. Tôi chỉ quan tâm đến môn đệ, những người có đủ can đảm để dấn bước vào cuộc hành tŕnh vĩnh cữu này.

 

Có ba điều cần thiết cho bạn: thứ nhất -lắng nghe bằng tâm ḿnh; thứ hai –suy nghĩ bằng trái tim; thứ ba -thực tập bằng thân xác.

 

Lắng nghe bằng chính tâm ḿnh không tranh biện. Nếu bạn tranh căi với tôi, bạn sẽ lỡ mất cơ hội. Và tôi th́ chẳng mất mát ǵ. Tôi không hề mất mát ǵ cả. Nếu bạn lỡ mất cơ hội, bạn là kẻ lỡ làng. Lắng nghe bằng tâm ḿnh không chút tranh biện. Và tôi cũng chẳng hề bảo bạn phải tin vào những điều tôi đang nói. Đừng hiểu lầm tôi. Tôi không hề nói đến chuyện tin tưởng. Chỉ đừng tranh biện, không cần phải tin. Điều trước tiên là chỉ cần lắng nghe trong im lặng, giống như một tấm gương soi.

 

Khi bạn đứng trước một tấm gương soi, tấm gương không hề tin tưởng vào bạn, thế nhưng nó vẫn sẽ phản chiếu bạn một cách toàn vẹn, trung thực. Tấm gương không hề có một thái độ nào về bạn, thiện hay ác, đẹp hay xấu –không bao giờ, không hề có thái độ. Tấm gương không cần phải tranh căi. Nó chỉ phản chiếu, đơn giản thế thôi. Lắng nghe bằng tâm ḿnh có nghĩa là lắng nghe những ǵ mà tôi đang nói. Không có ǵ để phải tin tưởng một cách hấp tấp. Cũng không cần phải không tin một cách vội vàng. Đó là ư nghĩa của điều tôi muốn nói: Đừng lắng nghe với tâm tranh biện. Chỉ việc lắng nghe, đơn giản vậy thôi.

 

Thứ hai, suy nghĩ bằng trái tim. Lắng nghe và để cho nó thấm sâu vào tâm bạn. Không cần phải suy nghĩ về nó một cách hấp tấp vội vàng. Nếu bạn suy nghĩ một cách vội vàng, nó sẽ tồn tại măi ở trong đầu. Thế nên điều trước tiên là hăy để cho nó lắng sâu vào. Chiêm nghiệm về nó, để cho nó từng chút thấm sâu thêm. Hăy để cho nó ở lại trong tim bạn. Và ở đó, trong trái tim bạn, suy nghĩ thấu đáo hơn. Thế nên không cần phải vội vàng hấp tấp để thực tập. Cứ để cho nó từng chút thấm sâu thêm. Để cho nó đi vào thân xác bạn, vào bụng dạ bạn, và rồi tự nó sẽ trở thành một thao tác hoà điệu nhịp nhàng.

 

Đó là ba cấp độ của sự hiện hữu trong bầu khí của một vị Đạo sư.

 

 

 

Bây giờ chúng ta trở về với câu chuyện của ngày hôm nay. Đây là một câu chuyện rất mực giản dị nhưng cũng thật tuyệt vời.

 

Những buổi thuyết giảng của Thiền sư Bàn Khuê không những chỉ quy tụ những Thiền sinh của ông mà c̣n có sự tham dự của đủ tất cả mọi hạng người kể cả các tông phái khác. Ngài không hề trích dẫn kinh sách hay đi sâu vào những luận bàn có tính các hàn lâm. Thay vào đó, những lời nói của ông phát xuất từ trái tim ḿnh và đi thẳng vào ḷng thính giả.

 

Lời nói của một vị Đạo sư luôn luôn phát xuất từ trái tim ḿnh và xuyên suốt vào ḷng người nghe. Ông ta không nói từ đầu ḿnh để truyền vào đầu kẻ khác. Giữa hai cái đầu không hề có sự truyền thông, không bao giờ. Giữa đầu với đầu thường là sự tranh luận, đánh nhau; luôn luôn có sự xung đột. Chỉ giữa trái tim với trái tim mới có sự hiệp thông,  truyền thông, và hiểu biết.

 

Thế nên đă có rất nhiều người đến với tôi, nhưng hiểu biết cảm thông th́ chỉ có một số rất ít. Rồi sẽ có rất nhiều người đến với tôi nhưng chỉ có một số ít là nắm được. Cái số lượng ít ỏi này là những người đă lắng nghe tôi bằng chính trái tim ḿnh. Những ngôn từ này không hề được trao truyền đến bạn từ cái đầu. Cái đầu của tôi hoàn toàn trống rỗng. Tôi không nói là v́ tôi muốn xây dựng lên một hệ thống, một triết thuyết, hay là một tôn giáo. Tôi nói là v́ một cái ǵ đó đă xảy đến với tôi và tôi muốn được chia xẻ với các bạn. Chỉ là một chia xẻ thuần túy.

 

Số lượng thính giả tham dự đông đảo đă làm cho một tăng sĩ của phái Nhật Liên Tông ganh tức và nổi giận bởi v́ những đồ chúng của tông phái này cũng đă đến để nghe giảng về Thiền. Vị tăng sĩ ngă mạn của phái Nhật Liên Tông này liền t́m đến ngôi chùa của sư Bàn Khuê với ư định để tranh luận với ngài về giáo pháp.

 

Các nhà giáo sĩ luôn luôn khốn đốn. Họ luôn luôn giận dữ. Bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu có một bậc Đạo sư xuất hiện là nơi đó các giáo sĩ đùng đùng nổi giận, bởi v́ khi có ai đó khởi sự nói lên bằng trái tim ḿnh, những con người sống bằng cái đầu khởi sự mất khách. Điều tự nhiên thôi, nhà giáo sĩ đang làm ăn và y sẽ trở nên rất mực giận dữ.

 

Bạn sẽ t́m thấy cả hàng triệu người giận dữ đối với tôi. Và quả là một phép lạ! Ông giáo sĩ Hồi giáo đang nổi giận với tôi, ông giáo sĩ Ấn giáo cũng đang giận dữ với tôi, ông giáo sĩ Phật giáo, Kỳ Na giáo, Cơ Đốc giáo cũng thế. Đây là một phép lạ phi thường! Ít nhất là họ cùng đồng ư với nhau một điều: rằng tôi sai trái. Đó là điều duy nhất mà họ đồng ư với nhau. Ngoài ra họ không đồng ư với nhau một điều ǵ cả. Tại sao họ lại phải giận dữ quá mức như thế? -bởi v́ bất cứ lúc nào đồng bạc thật có mặt, đồng bạc giả khởi sự cảm thấy bối rối.

 

 

Số lượng thính giả tham dự đông đảo đă làm cho một tăng sĩ của phái Nhật Liên Tông ganh tức và nổi giận bởi v́ những đồ chúng của tông phái này cũng đă đến để nghe giảng về Thiền. Vị tăng sĩ ngă mạn của phái Nhật Liên Tông này liền t́m đến ngôi chùa của sư Bàn Khuê với ư định để tranh luận với ngài về giáo pháp.

 

 

Không cách ǵ bạn có thể tranh luận được với một vị Đạo sư. Vô phương. Ông ta không hề có bản ngă. Như vậy làm thế nào để bạn có thể tranh luận được với ông ta? Bạn có cái ngă, và đó chính là trung tâm của sự tranh luận –tranh luận thực ra chỉ là một loại đánh vật, một cuộc đánh lộn, vật lộn tinh vi. Đó chẳng qua là sự bạo động được che dâu trong một h́nh thái văn minh.

 

“Này, cái ông dạy Thiền kia,” ông ta quát tháo, “Hăy ngưng lại một tí. Bất cứ ai tôn trọng ông sẽ vâng theo những ǵ ông bảo, nhưng tôi th́ chẳng kính trọng ông chút nào cả. Ông có cách ǵ bảo cho tôi phải vâng theo lời ông không?”

 

“Hăy đến gần bên tôi rồi tôi sẽ làm cho ông thấy,” Thiền sư Bàn Khuê trả lời.

 

Một vị Đạo sư thường thích chỉ ra hơn là nói về bất cứ điều ǵ đó. Ông ta dùng điệu bộ để chuyển tải nội dung. Với tâm từ bi vô lượng chắc hẵn ông ta đă nói; “Hăy đến gần bên tôi. Gần hơn tí nữa. Kế bên pháp ṭa của tôi.” Đó là ư nghĩa của “đến gần bên tôi”.

 

C̣n ông thầy tu này th́ đang giận dữ. Ông ta la lối: “Này, cái ông dạy Thiền kia. Hăy ngưng lại một tí”.  Trong khi vị Thiền sư c̣n đang thuyết giảng nửa chừng th́ bị phá rối. “Bất cứ ai tôn trọng ông sẽ vâng theo những ǵ ông bảo, nhưng tôi th́ chẳng kính trọng ông chút nào cả. Ông có cách ǵ bảo cho tôi phải vâng theo lời ông không?”

 

 

Vị Thiền sư không hề tranh căi. Ông ta tạo ra t́nh huống, ông ta sáng chế ra phương pháp. Ngay lập tức, không có một khoảnh khắc nhỏ nào bị bỏ lỡ. Ông ta đáp ứng tức th́.

 

“Hăy đến gần bên tôi rồi tôi sẽ làm cho ông thấy,” Thiền sư Bàn Khuê trả lời.

 

Kiêu hănh, vị tăng sĩ xô vẹt đám đông và tiến đến gần vị Thiền sư.

 

Ngài Bàn Khuê mĩm cười…

 

Khi một vị Thiền sư mĩm cười với bạn, hăy coi chừng. Có thể ông ta đang dăng bẩy đó, và rồi bạn sẽ rơi vào bẩy không sớm th́ muộn. Nhiều người bị sập bẩy bởi những nụ cười.

 

Ngài Bàn Khuê mĩm cười, “Bây giờ ông vui ḷng đứng ở phía bên trái tôi đây.”

 

Rất mực lễ phép, rất mực lịch sự. Và mặc dù những vị Thiền sư thường không thích kiểu cách này một chút nào cả, thế nhưng lúc ban đầu mỗi một ông Thầy thường rất mực lễ phép, lịch sự. Một khi bạn đă sập bẩy rồi thế là bạn bắt đầu bị ăn đ̣n, bởi v́ chỉ vào lúc đó bạn mới có thể hiểu được ḷng từ bi của ông ta.

 

Và ông thầy tu này hoàn toàn không hề nhận biết điều ǵ đang xảy ra, bởi v́ ông ta không hề suy nghĩ! Ông ta đang chờ đợi một cuộc tranh luận. Ông ta đến Thiền viện này trong tư thế chuẩn bị sẵn sàng. Có thể là ông ta đă tập dượt qua nhiều ngày nhiều đêm. Ông ta chắc chắn là đă chuẩn bị bài bản cho buổi tranh luận này từ đầu đến cuối -điều ǵ sẽ nói với Thiền sư Bàn Khuê, phương thức tranh luận với ông ta như thế nào… Thế nên lúc này đầu óc ông ta đă hoàn toàn bị choán ngập, không c̣n để ư đến chuyện ǵ khác. Mối bận tâm tạo nên sự mất cảnh giác. Những  ư tưởng cứ tràn ngập ở trong đầu. Chắc chắn lúc đó ông ta đang suy nghĩ, “Bây giờ ḿnh sẽ bắt đầu như thế này, và rồi người kia sẽ trả lời như vậy, và ḿnh sẽ bẻ lại như thế kia.” Ông ta hoàn toàn không hề nhận ra vị Thiền sư đă khởi sự hành động. Ông ta không hề biết.

Ngài Bàn Khuê mĩm cười, “Bây giờ ông vui ḷng đứng ở phía bên trái tôi đây.”

Vị tăng vâng  theo lời.

 

“Không được rồi,” ngài Bàn Khuê tiếp, “Chúng ta có thể nói chuyện với nhau dễ dàng hơn nếu như ngài ở phía bên phải tôi. Xin vui ḷng bước qua đây.”

 

Vị tăng ưỡn ngực kiêu hănh bước qua phía bên phải.

“Ngài thấy không,” Thiền sư Bàn Khuê lưu ư vị tăng, “ngài đang vâng lời tôi đấy và tôi nghĩ rằng ngài là một người rất lịch sự  ...”

 

 

“… Tôi bảo bạn bước về bên trái, bạn bước về bên trái. Tôi bảo bạn bước về bên phải, bạn bước về bên phải. Thế th́ c̣n cần chuyện ǵ khác nữa …?”

 

“Bây giờ xin mời ngài an tọa và lắng nghe.”

 

Đúng vậy, không cần đến một điều ǵ khác hơn. Thiền rất mực hiển nhiên. Nó gần giống như thế này: Bước về bên trái tôi, bước về bên phải tôi. Ông thầy tu kia không hề nghĩ rằng ḿnh đang vâng lời. Đó là sự tuyệt vời của một vị Đạo sư. Ông ta không cần phải ra lệnh mà bạn lại khởi sự vâng theo lời. Ông ta không hề bảo bạn phải làm bất cứ chuyện ǵ cả nhưng mà bạn lại khởi sự làm những chuyện mà ông ta muốn bạn làm. Đó là sự tuyệt vời của một vị Thầy. Đó là cái thông điệp bất bạo động của ông ta. Mỗi một cử chỉ, nụ cười của ông ta, cách mà ông ta đưa cánh tay lên… tất cả bắt đầu tạo nên một cái ǵ đó ở trong bạn. Ông ta là một nguồn năng lượng kinh khủng -nguồn năng lượng đó khởi sự rung động ở trong bạn, chuyển động bạn, thay đổi bạn, chuyển hoá bạn, chuyển tải bạn đến một thế giới khác.

 

Thiền sư Bàn Khuê đă chỉ ra một sự kiện cực kỳ đơn giản, rằng Thiền không hề có bất cứ điều răn nào, Thiền rất mực hiển nhiên. Chẳng khác ǵ như tôi đang nói, “Đây là cánh cửa, vui ḷng đi ra bằng lối đó chứ đừng có đâm đầu vào tường.” C̣n bạn, bạn sẽ làm ǵ đây? Để chứng tỏ rằng không vâng lời tôi, bạn đi ra bằng cách đâm sầm vào bức tường kia chăng? Như thế th́ quả thật bạn quá sức ngu đần và điều này chỉ làm cho bạn bị tổn thương mà thôi.

 

Thiền cho rằng chân lư rất mực đơn giản và hiển nhiên, ta không cần phải ép buộc ai phải theo ḿnh cả. Nó chẳng khác ǵ việc chỉ cho một người: “Thưa ngài, đây là cánh cửa, c̣n kia là bức tường. Bây giờ th́ tất cả đều tùy thuộc ở ngài. Nếu ngài muốn đi ra, ngài có thể đi ra bằng cánh cửa, c̣n nếu ngài muốn tranh chấp đấu tranh, ngài cứ việc thử sức với bức tường kia –và điều này chỉ làm cho đầu ngài bị thương tổn mà thôi! Tùy ngài đấy!”

 

Cũng giống y như thế, tôn giáo thực sự th́ rất mực đơn giản, không có ǵ phức tạp cả. Nó rất mực dễ dăi. Bạn chỉ cần vận dụng một chút đỉnh thông minh, đơn giản thế thôi.

 

Đó là lư do tại sao Thiền sư Bàn Khuê bảo, “Ngài đang vâng lời tôi đấy và tôi nghĩ rằng ngài là một người rất lịch sự…” Đâu c̣n cần đến chuyện ǵ khác? Ngay cả đức tin cũng không hề cần đến -chỉ cần một chút khoan hoà, tỉnh thức và thông minh.

 

Bất cứ lúc nào tôi gặp được một con người thông minh, tôi biết rằng rồi y sẽ đến với tôi. Bất cứ nơi đây và bất cứ lúc nào tôi gặp gỡ một con người thông minh như thế, bỗng dưng tôi biết rằng người hành giả tương lai của ḿnh đă đến. Một con người thông minh không thể nào chạy ra khỏi chỗ này. Chỉ có những kẻ kém thông minh, đần độn, những con người với cái đầu đặc cứng, thường thường bậc trung -chỉ có loại người này mới chạy ra khỏi nơi đây. Chỉ cần bạn có một chút đỉnh thông minh, chỉ một tia nhỏ thôi cũng đủ. Công việc của tôi ở đây là thay đổi nó thành một suối nguồn ánh sáng. Bạn chỉ cần một tia sáng nhỏ, tối thiểu là lúc ban đầu để có thể khởi sự.

 

Thiền sư Bàn Khuê bảo rằng, “Ngài thấy không, ngài đă vâng theo lời tôi bảo, và tôi không hề ra lệnh ngài. Tôi không bao giờ ra lệnh cho những môn đệ của tôi. Tôi không đ̣i hỏi ở họ sự kính trọng. Nếu họ tôn kính tôi th́ đó là chuyện khác. Nếu họ đi theo tôi th́ đó là quyết định của chính họ. Họ không hề có nghĩa vụ bó buộc nào để phải theo tôi. Nếu họ quy y với tôi, th́ đó là sự tự nguyện và vui ḷng. Và tôi nghĩ rằng ngài là một người rất mực lịch sự, ngài đang vâng theo lời tôi. Bây giờ xin mời hăy ngồi xuống và lắng nghe.”

 

Tín ngưỡng rất mực đơn giản. Đừng làm cho nó trở nên rắc rối nhiêu khê. Đừng quấn chung quanh nó bằng những mớ lư thuyết giáo điều, cũng đừng làm cho nó trở thành khó khăn gian khổ một cách không cần thiết. Cái ngă th́ luôn luôn muốn những chuyện khó khăn. Khi tôi nói với bạn rằng, “Ngay chính khoảnh khắc này bạn có thể trở thành một vị Phật!” có một cái ǵ đó trong bạn sẽ phản ứng lại, “Làm thế nào được? Làm ǵ mà đơn giản, dễ dàng như thế!?” Bạn chỉ muốn những chuyện khó khăn, như vậy mới thách thức cái bản ngă của bạn. Thượng Đế không hề là một sự thách thức: Thượng Đế là sự thương yêu. Thượng Đế không phải là cái đỉnh Hy Mă Lạp Sơn để bạn leo lên chinh phục: Thượng Đế là hố thẳm không đáy -bạn không có chỗ nào để leo lên mà là nhảy vào, ngay chính giây phút này đây. Nhảy vào và tan biến trong đó.

 

Thượng Đế cũng không phải là chiếc cầu thang để bạn chậm răi leo lên từng bước một. Thượng Đế là một bước nhảy lượng tử. Bạn chỉ có thể rơi rụng vào ngài như rơi rụng vào t́nh yêu. Rất mực dễ dàng. Cứ việc thoải mái ung dung. Và cái khoảnh khắc mà bạn khởi sự lắng nghe những chân lư rất mực b́nh dị, rất mực đơn sơ đó, lúc bấy giờ cái ngă của bạn cũng khởi sự tan biến đi. Cái ngă luôn luôn thích thú những chuyện khó khăn rắc rối. Đi thăm mặt trăng chẳng hạn –cái ngă của bạn sẽ tán đồng ngay, “Vâng, chuyện này coi bộ hấp dẫn đấy. Tôi theo liền. Vâng, chúng ta hăy cùng nhau đi lên mặt trăng.” 

 

Có một anh chàng ở Mỹ tên là Timothy Leary. Anh  ta vừa mới ở tù ra. Thoạt tiên anh ta rao giảng với mọi người rằng ma túy là cánh cửa dẫn vào tam ma địa. Thế nên cái chuyện này đă đưa anh ta vào tù. Sau sáu năm ngồi tù anh ta được phóng thích. Bây giờ th́ anh ta rao bán một cái khác, một ư tưởng khùng điên hơn: Anh ta đang chuẩn bị cho một chuyến du hành lên mặt trăng. Và anh ta đang khởi sự bán vé cho chuyến đi này. Thế là cũng không thiếu ǵ những loại người ngu đần -những người đă từng chạy theo ma túy để hy vọng đạt đến Thượng Đế- bây giờ lại rủ nhau mua vé đi lên mặt trăng, có thể là họ hy vọng t́m thấy Thượng Đế ở đó!

 

Nếu bạn đi lên mặt trăng cũng có nghĩa là bạn không hề đi đâu cả. Bạn đang ở yên một chỗ.  Nếu bạn dùng ma túy, bạn không thay đổi ǵ cả. Bạn vẫn y như cũ, tệ hại thêm th́ có. Những ảo ảnh không giúp ích ǵ cho bạn. Thế nhưng con người vẫn cứ chạy đi t́m cầu những ảo ảnh, những mục tiêu xa vời, để cho ḿnh có thể đeo đuổi theo một hành tŕnh tâm linh, một phóng chiếu. Và từ đó y có thể bắt đầu nghĩ về tương lai, bỏ quên đi hiện tại.

 

Đây là điều khằng định của tất cả chư Phật: Cái khoảnh khắc này đây rất mực nhiệm mầu, tất cả mọi chuyện đều ở trong tầm tay -bạn không cần phải chờ đợi, không cần phải tŕ hoăn! Sồng cách thoải mái và dung dị -đời sống chính là Thượng Đế. Hăy tan biến vào đời sống, biến nó thành thánh địa của bạn. Thông qua đời sống bạn sẽ lần hồi khám phá ra cái ǵ đă được ẩn dấu ở trong đó.

 

Đừng bao giờ phản kháng lại đời sống, đừng bao giờ tranh chấp với nó. Hăy hoà nhịp, tuôn chảy với cuộc đời. Hăy trôi theo cùng với ḍng sông đời ... và rồi ḍng sông sẽ tuôn chảy vào đại dương.

 

Kẻ nào đạt đến sự hoà nhịp với đời sống là một srotaapanna –như Đức Phật đă gọi. Y đă nhập vào ḍng thánh, không c̣n ǵ để phải bận tâm lo lắng nữa. Tôi gọi kẻ đó là “hành giả”, người đă nhập lưu. Không c̣n ǵ để phải lo lắng, bởi v́ bây giờ không có ǵ để đạt đến –y ở trong trạng thái buông thả và thư giản. Và bất cứ lúc nào Thượng Đế chọn lựa, nó sẽ xảy ra. Ngay cả việc t́m cầu, y cũng không c̣n quan tâm đến. Y im vắng và lặng yên; y an b́nh và thanh thản; không c̣n mong cầu, không c̣n căng thẳng, và cũng không c̣n bối rối lo âu. Y không c̣n ước muốn trở thành một ai đó –y hạnh phúc với như thị.

 

Cái trạng thái an lạc tuyệt vời đó là công phu mà một hành giả đạt đến. Và bây giờ th́ bạn chỉ có thể chào mừng lễ hội Guru Poornima khi nào bạn trở nên một hành giả.

 

Tâm Hà Lê Công Đa chuyển ngữ

(Trích: Thiền Con Đường Nghịch Lư 3 - Sắp Xuất Bản)

              [BANTIN]

HOME GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT HỌC TR̀NH HỘI ĐỒNG GIẢNG HUẤN THƯ VIỆN SINH VIÊN VỤ BẢN TIN PHV
For any questions, send Email to:  phvpghh@aol.com
Copyright © 2003. PhatHocVienPGHH. All rights reserved.
Revised: 03/14/07