Trật Tự Mới của Thế Giới bước qua năm 2007
Nguyên Giao 


Như mọi năm, 2007 đă được tưng bừng chào đón ở nhiều thành phố lớn trên thế giới. Bài tổng kết đầu năm này có 4 phần: Những tin tức được để ư đến nhiều nhất trong năm 2006, theo sau là lịch tŕnh những sinh hoạt chính đă được dự trù cho năm 2007, và những định hướng chính thế giới trong năm mới. Phần cuối đề cập đến những yếu tố đưa đến một trật tự mới của thế giới. 

Những tin tức đáng để ư nhất trong năm 2006

Mười sự kiện được để ư đến nhiều nhất trên thế giới trong năm 2006, xếp hạng theo mức độ ảnh hưởng, được liệt kê như sau:

·  Cuộc chiến tại Iraq biến thành những xung đột giữa hai phe Sunni và Shia, tấn công quân Mỹ, làm lung lay chính phủ của thủ tướng Nouri Kamel al-Maliki được bầu lên từ tháng 5, 2006 với đa số cầm quyền là United Iraq Alliance thuộc phái Shiite. Dù thủ lănh Abu Musab al-Zarqawi của phiến quân bị giết tháng 6, bạo động vẫn tiếp diễn, làm chết hơn 100 dân Iraq mỗi ngày trong hai tháng 7, và 8. Kể từ khi cuộc xâm chiếm bắt đầu năm 2003, gần 50 ngàn dân Iraq đă bỏ mạng, và hơn 3 ngàn lính Mỹ tử trận, cao hơn số nạn nhân chết trong biến cố 9-11. Cựu tổng thống Saddam Hussein đă bị ṭa xử treo cổ rạng sáng một ngày cuối năm.

·  Dân Mỹ và đồng minh tiếp tục phản đối chính sách tổng thống Bush gọi là "Cuộc chiến ư thức hệ quyết định của thế kỷ 21" đối phó với các phần tử Hồi giáo thần quyền. Một trong những trọng điểm là việc tuyên án tù chung thân Zacarias Moussaoui về tội toan tính nổ máy bay của Anh bằng bom chất lỏng. Thế giới ít ai tin cuộc chiến ở Iraq giúp hóa giải các âm mưu khủng bố. Căng thẳng giữa Hồi giáo và Tây phương gia tăng trong tháng 2, khi một nhật báo ở Hoà Lan đăng hư họa bêu riếu cố giáo chủ Mouhammad; và hôm 12 tháng 9, khi Giáo hoàng Thiên Chúa giáo Benedict đọc một bài diễn văn có lời trích dẫn chỉ trích Huhammad và Hồi giáo. 

·  Dân quyền Hoa Kỳ bị xâm lấn bởi các biện pháp chống khủng bố của Ṭa Bạch Ốc: Tối cao Pháp viện Hoa kỳ lên án Hành pháp vi hiến quốc gia và luật lệ quốc tế khi giam giữ và tuyên án các nghi can khủng bố bằng quân luật. Chương tŕnh nghe lén điện thoại và mở đọc thư điện toán của dân do National Security Administration bí mật thực hiện, bị dư luận cho là phạm pháp. Các nhà tù bí mật của CIA ở nhiều nơi ngoài nước Mỹ, giam giữ các nghi can khủng bố bị chỉ trích, đưa đến sự kiện nghi can khủng bố Khalid Sheikh Mohammed được chuyển về Guantanamo Bay, thuộc lănh thổ Hoa Kỳ.

·  Đảng Dân Chủ thắng thế: Mất kiên nhẫn với cuộc chiến ở Iraq, cử tri Hoa Kỳ trong cuộc bầu cử Quốc hội ngày mùng 7 tháng 11, đă đưa đảng Dân Chủ chiếm đa số ở cả hai viện, thay thế Đảng Cộng Ḥa đă có lợi thế này gần như liên tục từ 1995. 

·  Chương tŕnh phát triển nguyên tử của Iran, và Bắc Hàn khiến những nước láng giềng, và các cường quốc Âu Mỹ lo ngại. Bắc Hàn, có lẽ đă chế tạo nhiều khí giới nguyên tử, bị thế giới lên án khi thử nghiệm phóng tên lửa hôm mùng 5 tháng 7, và 9 tháng 10. Các cuộc đàm phán có 6 quốc gia, để ngăn cản chương triønh này, đă bị gián đoạn từ năm 2005. Iran, tuyên bố chương tŕnh nguyên tử của ḿnh chỉ là cho mục đích ḥa b́nh, phủ bác tối hậu thư của Liên Hiệp Quốc, buộc phải chấm dứt tinh luyện uranium trước ngày 31 tháng 8. Liên Âu đă cầm đầu phối hợp những thương thuyết với Iran.

·  Do Thái tấn công Hezbollah ở Lebanon: Ngay sau khi du kích Herbollah xâm nhập phía bắc Do Thái hôm 12 tháng 7, quân Do Thái dùng phi cơ tác chiến và bộ binh càn quét các căn cứ Herbollah ở nam Lebanon. Herbollah phản công bằng hỏa tiễn phóng qua bắc Do Thái. Khi thỏa ước ngưng bắn do Liên Hiệp Quốc dàn xếp, có hiệu lực hôm 14 tháng 8, 150 lính Do Thái, và 1,150 ngườI Lebanese đă bỏ mạng. Do Thái cũng bị áp lực nặng nề của lực lượng Hamas đă đắc cử vào quốc hội Palestin. Tuy nhiên chính phủ của Palestinian Authority đă bị tê liệt không hoạt động được khi Tây phương cắt viện trợ.

·  Giá dầu thô tăng đến 77 Mỹ kim một thùng hôm 14 tháng 7, đưa giá săng xe hơi lên 3 Mỹ kim một gallon. Tuy nhiên, qua mùa thu, giá dầu săng lại sụt giảm.

·  Diệt chủng tại Darfur, Sudan: Liên Hiệp Quốc hôm 31 tháng 8, biểu quyết đưa lực lượng giữ hoà b́nh qua chận đứng bạo động tại Darfur. Hơn 200 ngàn dân bị tàn sát, và 2 triệu thành vô gia cư kể từ năm 2003 sau những cuộc giao tranh của quân chính phủ và phiến loạn. Quân chính phủ - có tên là Janjaweed - bị tố tội diệt chủng. 

·  Bang giao Mỹ - Việt tốt đẹp hơn: Ngay trước khi tổng thống Hoa Kỳ qua Việt Nam dự hội nghị APEC đầu tháng 11, Bộ NgoạI Giao Mỹ xoá tên Việt Nam khỏi danh sách cần phải quan ngại về tự do tôn giáo. Sau đó, quy chế Thương mại Biønh thường Vĩnh viễn, sau cùng, cũng được Quốc hội Hoa kỳ thông qua. Với sự hỗ trợ của Hoa Kỳ, Việt Nam được thu nhận vào Tổ chức Mậu dịch Thế giới (WTO) trong khi Hà Nội tiếp tục thô bạo đàn áp tôn giáo, và các nhà bất đồng chính kiến. 
Cả về kinh tế lẫn quân sự, hai nước cựu thù càng ngày càng có vẻ thân thiện và gần gũi nhau hơn.

·  Chính sách về di dân của Hoa Kỳ: Với dân số 300 triệu, Hoa Kỳ hiện có 12 triệu di dân bất hợp pháp. Thượng viện hôm 25 tháng 5 đưa ra dự luật hợp thức hoá số dân này, nhưng Hạ viện không đồng ư. Quốc hội sau đó, đưa ra một biện pháp thu hẹp hơn hôm 4 tháng 10, đă được tổng thống Mỹ kư thành luật: Dựng hàng rào có hai lớp, dài 700 dặm trên ranh giới với Mễ.

 Lịch tŕnh những sự kiện quan trọng trên thế giới trong năm 2007

Tháng 1

Đức thay thế Phần Lan, làm chủ tịch Liên Âu; và thay Nga, làm chủ tịch nhóm quốc gia G8.

Ông Ban Ki-moon, người Nam Hàn, thay thế Kofi Annam, trong chức vị Tổng thư kư Liên Hiệp Quốc.

Đại hội Kinh tế Thế giớI họp tại Davos, Thụy Sĩ.

Hăng Microsoft phát hành nhu liệu vận hành mới cho máy điện toán, Windows Vista.

 

Tháng 2

Các nước Á Châu đón chào năm Âm lịch Con Heo (Đinh Hợi) bắt đầu ngày 18.

Anh từ nhiệm điều khiển lực lượng NATO tại A Phú Hăn; Hoa Kỳ có lẽ sẽ thay thế.

Phi thuyền con thoi Atlantis được phóng lên Trạm Không Gian Quốc Tế.

Giải Oscar điện ảnh được trao tại Hollywood, nam California

 

Tháng 3

Tranh giảI Cricket Thế giới bốn năm một lần tại West Indies.

Tổ chức League of Arab States họp thượng đỉnh tại Cairo, Ai Cập.

Osama bin Laden được 50 tuổi.

Phần Lan mừng một thế kỷ có nữ thủ tướng. 

 

Tháng 4

Bầu tổng thống ở Nigeria.

Hạn chót Libya phải tận hủy toàn bộ khí giới hóa học.

Máy tính xách tay "giá bán 100 Mỹ kim" của Nicholas Negroponte được bắt đầu bán tại các quốc gia đang phát triển, khởi đầu vào khoảng 130 Mỹ kim. 

 

Tháng 5

Bầu tổng thống tại Pháp, và Thổ.

Đại hội phim hay ở Cannes; và nhạc … dở (!) tại cuộc thi hát Eurovision.

Người đoạt giải Blooker - viết sách đăng trên blogs hay Internet - đầu tiên trên thế giới được công bố.

 

Tháng 6

Tổ chức G8 họp tại Helligendamn, Đức.

Hăng xe hơi Pháp, Venturi, bắt đầu bán xe chạy bằng điện và ánh nắng.

Lần đầu tiên kể từ năm 1851, giải America’s Cup được tổ chức tại Âu châu, Valencia, Tây Ban Nha.

Cũng là lần đầu tiên, giải túc cầu Nam Mỹ Copa América được tổ chức tại Venezuela.

 

Tháng 7

Đến phiên Bồ Đào Nha làm chủ tịch Liên Âu.

Hết hạn cho tổng thống Hoa Kỳ quyền (US Trade Promotion Authority) được phủ quyết những thương ước quốc tế.

Giải Tour de France bắt đầu tạI Luân Đôn, trước khi trở lại Pháp.

Tháng 8

Hơn 3 ngàn thế tháo gia từ 200 quốc gia tranh tài giải World Athletics Championships tạI Osaka, Nhật.

Các chuyên gia họp European Marine Biology Symposium ở Kiel, Đức bàn luận về ảnh hưởng của thời tiết lên môi sinh của biển.

Các Hướng đạo sinh kỷ niệm 100 năm phong trào được sáng lập bởi Baden-Powell.

 

Tháng 9

Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc họp tại Nữu Ước.

Ba triệu hạt giống khác nhau được triển lăm tại Longyearbyen, Norway.

Ḷ nguyên tử Bushehr ở Iran bắt đầu hoạt động.

Tranh giải Rugby World Cup tạI Pháp.

 

Tháng 10

Bầu tổng thống tạI Á Căn Đ́nh.

Hồi quốc trưng cầu dân ư tín nhiệm tổng thống Pervez Musharraf, hay - ít nhất - về thể thức bầu tổng thống mới.

Phi thuyền Mars Express của European Space Agency hoàn tất hai năm Martian (1,374 ngày) bay ṿng quanh Hành tinh Đỏ.

 

Tháng 11

Đại hội Ngũ niên đảng Trung Cộng diễn ra tại Bắc Kinh. 

Hơn 20 nguyên thủ quốc gia họp APEC ở Sydney, Úc.

 

Tháng 12

Bầu tổng thống tạI Kenya, và Nam Hàn. Bầu quốc hội ở Nga.

Hiệp hội International Air Transport Association hoàn tất 100% vé điện tử, tiết kiệm 3 tỉ Mỹ kim mỗi năm.

Nhật và Trung Cộng thương thuyết chính trị, đánh dấu 70 năm "Biến cố Nanking".

Những định hướng của thế giới trong năm 2007

Những thay đổi trong năm 2007 sẽ xảy ra trên thượng tầng. Sau một thập niên với ông Tony Blair, Anh quốc sẽ có một vị thủ tướng mới. Pháp cũng sẽ có một tổng thống thuộc thế hệ mới sau mười hai năm với ông Jacques Chirac. Tại Liên Hiệp Quốc, ông Ban Ki-moon - người Nam Hàn - sẽ thay thế ông Kofi Annan làm Tổng thư kư. Nhận nhiệm sở tháng 9 năm 2006, ông Shinzo Abe đă trở thành tân thủ tướng của Nhật. Luồng gió mới thậm chí cũng thổi qua Hoa Kỳ, khi đảng Cộng Ḥa mất đa số ở cả hai viện trong Quốc Hội, lúc tổng tống George Bush bước vào hai năm cuối nhiệm kỳ hai ở Ṭa Bạch Ốc.

Những lănh tụ của các quốc gia quan tâm nhiều nhất đến những vấn đề giø cho năm 2007? Sự thay đổi thời tiết của hoàn cầu sẽ không thể nào bị cố quên đi. Hiện tượng trái đất bị nhiệt hoá, và những sự kiện liên hệ như t́m kiếm những nguồn nhiên liệu mới để thay thế dầu hỏa sẽ phải được thảo luận nghiêm chỉnh nhờ những tường tŕnh nghiên cứu khoa học rốt ráo, và áp lực của công chúng. Môi sinh, do đó sẽ là một đề tài phổ thông trong năm 2007.

Một chủ đề khác cũng sẽ làm nhiều người quan tâm là quản trị những hoán chuyển quyền lực chi phối toàn cầu. Kinh tế thế giới chắc sẽ phát triển khả quan, có tác động ngăn chặn suy thoái kinh tế ở Hoa Kỳ. Tuy nhiên, mức tăng trưởng ở các nước giầu có sẽ chỉ đạt được trung biønh 2%, so với 7% hay cao hơn ở các nước đang phát triển, dẫn đầu là Trung Cộng. Những biến đổi hiển hiện trong cân biønh kinh tế thế giới sẽ thúc đẩy cập nhật cấu trúc chính trị của thế giới. Quyền lực sẽ được/bị hoán chuyển có thể đưa đến những tệ hại nghiêm trọng nếu các lănh tụ trên thế giới để cho việc chế tạo vơ khí nguyên tử lọt vào tay những phần tử nổi tiếng gian ác.

Chủ đề thứ ba trong năm 2007 là sự thụt lùi của những tiến bộ thế giới đă đạt được. Liên Âu - được 50 tuổi vào tháng 3 - đang bị khủng hoảng nửa đời (midlife crisis). Thủ tướng Angela Merkel của Đức - quốc gia giữ chức chủ tịch của tổ chức trong nửa năm đầu của 2007 - quyết sẽ tham khảo ráo riết các quốc gia hội viên trong mục tiêu thổi một luồng gió mới trong tiến tŕnh thực hiện hiến pháp. Nhiều năm thành công - dù không đồng đều cho các quốc gia thành viên - có thể sẽ bị chấm dứt sau các rạn nứt trong các buổi họp ở Doha. Người cầm đầu Tổ chức Mậu dịch Thế giới - ông Pascal Lamy - cho rằng chưa quá muộn để thương thảo lại. Những tiến bộ trên nhiều mặt sẽ khó có thể đạt được khi uy quyền của siêu cường độc nhất c̣n lại là Hoa Kỳ đang bị sụt giảm. Nghị sĩ Thượng Viện Hoa Kỳ John McCain của tiểu bang Arizona - nhân vật có thể trở thành tổng thống năm 2008 – cho rằng Mỹ phải tái dựng lại uy tín đạo đức của ḿnh, trong khi vẫn nên duy tŕ sự tham dự của ḿnh ở Iraq, cũng như nhiều nơi khác trên thế giới.

Một tiến bộ tưởng như được bảo đảm là làn sóng dân chủ hóa sau khi Bức tường Bá Linh sụp đổ - đồng thời cũng chính là chủ điểm của tổng thống Bush - tại một số quốc gia trên thế giới, thể chế dân chủ có thể sẽ bị thụt lùi thay v́ tiến tới.

Dù vậy, trên nhiều lănh vực khác, những tiến bộ vẫn sẽ tiếp diễn. Liên Mạng Internet sẽ hoán chuyển dịch vụ xí nghiệp nhiều cách, làm giới tiêu thụ hài long, dù bạn có hay không tin những điều quảng cáo về "Web 2.0" là có thật. Càng ngày càng có nhiều người, kể cả ở những quốc gia nghèo đói, có thể dễ dàng liên lạc được với nhau nhờ sự phổ thông của điện thoại di động. Các khoa học gia sẽ có những dụng cụ mới để nghiên cứu những đối tượng lớn và nhỏ hơn, từ những hành tinh, cho đến những vật thể cực nhỏ. Ngay như Liên Âu, dù gặp nhiều trở ngại, cũng sẽ thu nạp thêm hai quốc gia hội viên mới trước kia vốn theo chế độ Cộng sản, là Bulgaria, và Romania.

Trật tự mới của Thế giới

Khi Liên bang Xô viết sụp đổ vào cuối năm 1991, Cố vấn An ninh của Tổng thống George H. Bush (ông Bush 41) là Brent Scowcroft - một cựu Thiếu tướng Không quân - đă chợt nghĩ ra nhăn hiệu "Trật tự mới của Thế giới" (New World Order). Hồ hởi hơn, giáo sư Đại học Francis Fukuyama, c̣n vẽ ra một viễn ảnh hào hùng hơn: "Lịch sử Cáo chung" (the End of History - Lấy cảm hứng từ lư luận Hegel sau khi triều đại Napoléon sụp đổ và các cuộc chiến Âu châu kết thúc, Fukuyama nói đến sự thắng thế tất yếu của chủ nghĩa tư bản và tư tưởng dân chủ trên toàn cầu. Từ đấy, thiên hạ thái b́nh, và chẳng c̣n cuộc tranh luận nào là đáng kể nữa.) Những ǵ xảy ra trên thế giới 10 năm sau đó cho thấy cả Scrowcroft lẫn Fukuyama thực ra chưa biết cái trật tự mới đó là thế nào.

Đắc cử năm 1992, Tổng thống Bill Clinton, ngược lại, không lư ǵ đến những khái niệm trừu tượng hay phạm trù uyên áo như vậy. Suốt 8 năm cầm quyền, ông Clinton b́nh an rong chơi trong lịch sử: Khi th́ bay lượn qua Bosnia, lúc đứng trung gian ḥa giải Israel với Palestine, khi cho oanh tạc vào Kosovo. 

Từ nay Hoa Kỳ là một siêu cường không đối thủ, có thể viện trợ hào hiệp vài ba nước nghèo đói và đối ngoại hiếu ḥa. Thế giới tưởng như vậy; Dân Mỹ cũng nghĩ như thế.

Thật ra, 10 năm sau khi Liên Sô sụp đổ, thế giới đă có những thay đổi mănh liệt hơn nửa thế kỷ chiến tranh nóng lạnh trước đó. Vụ khủng bố 9-11 năm 2001 là biến cố đánh thức nước Mỹ, rằng thời điểm tưởng là "lịch sử cáo chung" thật sự đă mở ra một kỷ nguyên mới, một không gian chưa định h́nh, biên giới quốc gia, chính phủ trở thành tương đối. Và George W. Bush đang lănh di sản này, cả 6 năm rồi chưa biết nên/phải làm sao …

Trật tự mới của thế giới một phần, tùy thuộc vào sức mạnh quân sự, kinh tế, và chính trị của siêu cường dẫn đầu thế giới, cùng với sự hữu hiệu của các định chế quốc tế với các quốc gia trên thế giới.

Cho đến thế kỷ thứ 15, người Mông Cổ đă là dân tộc có sức mạnh quân sự vô địch trên thế giới nhờ giỏi sử dụng cung và tên. Cách Mạng Thuốc Súng (1500-1700 - với súng cà nông, súng trường, tầu có nhiều cột buồm) đă đưa một số các quốc gia Bắc Âu như Anh và Nga lên vai dẫn đầu. Sau đó, máy hơi nước dùng kéo xe lửa, và tầu đi biển của Cách Mạng Kỹ Nghệ I (1850-1914) đă giúp người Âu Châu thám hiểm và lănh đạo thế giới, kiểm soát 84% diện tích địa cầu (so với chỉ 15% năm 1450). 

Hoa Kỳ lập quốc năm 1776, thời điểm sau Cách Mạng Thuốc Súng, và trước Cách Mạng Kỹ Nghệ I. Thế Chiến I (1914-1918) xảy ra đúng lúc Cách Mạng Kỹ Nghệ I kết thúc.

Thế Chiến II (1939-1945) là trận xung đột chính xảy ra trong cuộc Cách Mạng Kỹ Nghệ II (1917-1945) được định nghĩa bởi máy nổ, xe hơi, phi cơ, điện, truyền tin và radio, v.v. đă làm thay đổi vị trí của nhiều quốc gia trên thế giới. Liên Sô - tiên phong thế giới về xe tăng - và Hoa Kỳ - với phóng pháo cơ có tầm bay xa, cùng với hàng không mẫu hạm - đă thắng trận, và mạnh đà đạt thêm được những thành quả kinh tế. 

Sau khi Thế Chiến II kết thúc, thế giới không bị thế chiến hay đại chiến trong hơn 5 thập niên. Trong giai đoạn gọi là Chiến Tranh Lạnh (1946-1991), chỉ có vài xung đột vùng không đáng kể cho các sử gia và trí thức Tây phương, là Cách mạng tại Liên Xô, Trung Quốc hay chiến tranh tại Cao Ly, Việt Nam, hoặc đàn áp tại Đông Âu, khiến mấy chục triệu người mất mạng. Ít ra th́ không có bom nguyên tử phát nổ; và kinh tế thị trường cùng chính trị dân chủ bành trướng khắp nơi. Thiên hạ quả là thái b́nh và thịnh vượng hơn trước, với tốc độ chưa hề thấy trong lịch sử. Suốt nửa thế kỷ "hoà b́nh" này, Hoa Kỳ là siêu cường có khả năng đối đầu và đối thoại với Liên xô trong khi mở rộng ảnh hưởng gọi là "ổn định" trên thế giới. Những quốc gia áp dụng quy luật kinh tế tự do th́ phát đạt rất nhanh và chuyển dần qua chính trị dân chủ, dưới cái dù nguyên tử của Mỹ. 

Cuộc Cách Mạng Tin Học (từ 1970 đến nay) đă làm đảo lộn trật tự thế giới sau Thế Chiến II. Sức mạnh quân sự của Mỹ trong Thời Đại Tin Học đă được thể hiện ngoạn mục trong Trận Chiến Vùng Vịnh năm 1991. Cùng lúc đó, Liên Sô, trong khi không có Thung Lũng Silicon như của Hoa Kỳ, tự sụp đổ dưới gánh nặng tai hại của chủ nghĩa cộng sản, đưa Hoa Kỳ vào vị thế siêu cường độc nhất c̣n lại trên thế giới.

Nhưng bài học nhân loại có thể học được từ lịch sử là: Chẳng có quốc gia nào an toàn lâu dài chỉ với khả năng quân sự. Cũng là người, những phe phái đối nghịch luôn sẽ t́m cách bắt chước hay mua lại những vơ khí tân kỳ nhất trên thế giới, hay chế ra những phương cách né tránh, hay hoá giải tác dụng của những khí giới do người chế ra. Dù không có nước nào trên thế giới có thể cạnh tranh với Hoa Kỳ chế tạo hàng không mẫu hạm nguyên tử, máy bay không bị radar phát hiện, bom tinh khôn, hệ thống định vị địa cầu (GPS), hay phi cơ không người lái, những thế lực đối nghịch với Hoa Kỳ như al-Qaeda cũng đă thành công trong việc sử dụng Internet, điện thoại di động, và truyền h́nh vệ tinh, cũng như dùng không tặc biến máy bay chở hành khách thành khí giới, nổ bom bằng bộ phận cầm tay đóng/mở garage. Khí giới sinh hoá, bom vi khuẩn (như Ebola) gây bệnh dịch, phá hoại tin học/điện toán, hay bom nguyên tử chứa trong một vali là những hiểm họa thế giới tự do phải t́m mọi cách ngăn chặn. 

Ấn Độ, Pakistan rồi Bắc Hàn và Iran nay đă hoặc sắp có vơ khí nguyên tử, chưa kể Do Thái, ai cũng biết đă có – hay có thể nhanh chóng chế tạo. Vơ khí tàn sát ấy đang được phổ biến khắp nơi và sẽ có ngày rơi vào tay quân khủng bố. Mà Hoa Kỳ không thể làm ǵ được để ngăn ngừa.

Nguy cơ này càng dễ xảy ra khi hai nước cựu thù của Hoa Kỳ là Trung Quốc và Liên bang Nga góp phần quảng bá hoặc cản trở nỗ lực ngăn ngừa của Hoa Kỳ. Hiện tượng ấy bị ch́m trong một trào lưu khác: được giải phóng khỏi nỗi lo đại chiến sau khi Liên Sô tan ră, các đồng minh cố hữu của Hoa Kỳ đi tiøm lấy lợi ích riêng cho ḿnh, bất kể, và trên lưng, nước Mỹ. 

Ngược lại với thủ tướng Tony Blair của Anh, từ Pháp tới Nam Hàn, từ Đức, Ư tới Mexico hay Brazil, xứ nào cũng sẵn sàng gióng lên tiếng nói khác và ngược với Mỹ. Liên Hiệp Quốc trở thành một diễn đàn chống Mỹ gay gắt nhất, với sự cổ vơ rất ồn ào của truyền thông Mỹ.

Sau 15 năm suy sụp, Liên bang Nga đang tự khẳng định lại tư thế đại cường bằng cách gây rối cho Hoa Kỳ nhiều nơi trên thế giới, từ Georgia qua Ukraine tới Iran. Sau 25 năm được Hoa Kỳ giải vây và nâng đỡ, Trung Quốc đă trở thành cường quốc kinh tế và mở rộng ảnh hưởng qua Phi châu và Nam Mỹ. Thành công với thử nghiệm phóng phi thuyền lên không trung, chế tạo phi cơ chiến đấu phản lực, và bắn rơi vệ tinh, cường quốc này c̣n muốn trở thành đại cường hải dương có khả năng thách thức Hoa Kỳ trên Thái B́nh Dương. Con con như Venezuela cũng ngồi trên giếng dầu quảng bá tư tưởng chống Mỹ tại Tây Bán Cầu, có khi lại kín đáo giúp cho quân khủng bố có giấy tờ giả để cùng đoàn di dân nhập lậu vào Mỹ. 

Ảnh hưởng quốc tế của đệ nhất siêu cường này bị ngăn chặn hay thách thức ở khắp nơi. Dễ sợ hơn nữa, thế giới dễ dàng thông cảm với các nhóm khủng bố, Sunni hay Shia, Hezbollah hay Hamas, hoặc các nước ác độc như Iran hay Syria, trong khi sẵn sàng kết tội Hoa Kỳ về mọi tai họa của nhân loại, từ nghèo đói, qua diệt chủng, từ chuyện khủng bố đến nhiệt hoá địa cầu.

Trong lịch sử rất ngắn – (2007–1776=) 231 năm - của miønh, chưa khi nào ảnh hưởng toàn cầu của Hoa Kỳ lại gặp nhiều trở lực như ngày nay. 

Trong khi đó, ở trong nước, cũng chưa khi nào khuynh hướng tự cô lập của Hoa Kỳ lại lên cao như vậy. Nước Mỹ lạc quan và phóng túng không cần nh́n vào sổ sách kế toán và nhân khẩu của ḿnh: Ngân sách bị bội chi, ngoại thương bị nhập siêu, quỹ An sinh Xă hội có ngày phá sản, chế độ bảo hiểm y tế sẽ bị khủng hoảng, v.v. không khiến dân Mỹ quan tâm bằng tranh luận về chuyện hôn nhân đồng tính hoặc phá thai, và không nên can thiệp quá nhiều vào chuyện thế giới.

Giới trẻ tại Mỹ - thế hệ 18-25 tuổi - đang nhiøn qua hướng khác. Đa số chỉ quan tâm đến sở thích phù du hay lư tưởng của ḿnh và không muốn nước Mỹ lư – khoan nói tới hy sinh đổ máu - vào chuyện thiên hạ. 

Cử tri Mỹ cũng phản ứng như vậy trong cuộc bầu cử vừa qua. Dân chủ chính trị và tự do mậu dịch cho thế giới nghèo đói chỉ là chuyện hăo huyền, không đáng kể. Mối nguy bị khủng bố cũng mờ nhạt dần 5 năm sau biến cố 9-11.

Trật tự mới của thế giới sẽ được ổn định khi các định chế quốc tế hoạt động hữu hiệu hơn. Điều kiện ắt có là thành phần lănh đạo ở các định chế này phải phản ảnh thực tế và nhu cầu mới. 

Giống như năm 1971, khi Liên Hiệp Quốc tự biểu quyết thay Đài Loan bằng Trung Cộng trong Hội đồng Bảo An (hiện có Mỹ, Nga, Anh, Pháp, Trung Cộng), có lẽ Hội đồng quốc tế có đặc quyền phủ quyết này này nên có thêm thành viên mới là Nhật, Đức, Ấn, một nước Hồi giáo, một nước ở Nam Mỹ (thí dụ: Brazil), và một nước ở Phi Châu (như Nam Phi). Lư do: Kinh tế Nhật (mới có Bộ Quốc Pḥng), và Đức đáng kể; Số người theo đạo Hồi là 1.8 tỉ (gần 1/3 dân số thế giới), lại có dầu hỏa; Ấn là một nước dân chủ với dân số cao nhất thế giới (hơn 1 tỉ), lại có khí giới nguyên tử.

Tổ chức 8 quốc gia phát triển G8 - hiện có Mỹ, Anh, Pháp, Nhật, Đức, Gia Nă Đại, Ư, và Nga - cần có thêm Trung Cộng và Ấn. Dù 8 quốc gia hội viên đóng góp 65% kinh tế thế giới, tổng số dân Trung Cộng và Ấn là 2.3 tỉ, chiếm hơn 1/3 tổng số nhân loại; chưa kể kinh tế của Trung Cộng đang phát triển, và cả hai nước đều có bom nguyên tử.

Riêng cho siêu cường quốc đang dẫn đầu thế giới, để có thể tiếp tục duy triø vị thế, trong khi vẫn giữ lợi thế nhất định của miønh với các khí giới quân sự qui ước tân kỳ, Hoa Kỳ cần phát triển khả năng tiønh báo lệ thuộc vào người - thay v́ chỉ bằng máy móc - phối hợp & phân tích tin tức ngăn ngừa/chống phá hoại/khủng bố. Chính quyền Mỹ cần có thêm chuyên gia ngôn ngữ Ả Rập, và Pashto, cũng như thông hiểu các liên hệ bộ lạc của các dân ở vùng Anbar, Iraq và biên giới Tây Bắc của Hồi quốc. 

Các xí nghiệp tư của Hoa Kỳ (như Wal-Mart, Dell và eBay), cũng như những tổ chức phi chính phủ (như al-Qaeda đến Moveon.org) đă đang tận dụng những kỹ thuật mới của Thời Đại Tin Học, đạt được nhiều kết quả. Vị thế tương lai Hoa Kỳ tùy thuộc vào khả năng chính phủ quốc gia này cải tổ cơ cấu và phương cách hành động - đă được tạo ra, nên chỉ hũu hiệu với thời đại Cách Mạng Kỹ Nghệ - để có thể đối phó, và thích hợp với nhu cầu mới trên thế giới. 

* * *

Khai bút đầu năm 2007, các khoa học gia của Bản tin Bulletin of the Atomic Scientists có trụ sở ở Luân Đôn, đă cho vặn kim đồng hồ lên chỉ c̣n 5 phút trước nửa đêm, tượng trưng Giờ Tận Thế của nhân loại. Bản tin nổi tiếng này, được phát hành từ năm 1945, (căn cứ vào nguy cơ chiến tranh nguyên tử, và mới đây được cập nhật bằng hiểm họa môi sinh bị hủy diệt) đă điều chỉnh lần thứ 18 (kể cả lần này) sau năm 1947, lúc đồng hồ Tận Thế chỉ 7 phút trước nửa đêm. Kim chỉ gần Tận Thế nhất là 2 phút năm 1953 sau khi Hoa Kỳ thử nghiệm thành công bom hydrogen, và xa nửa đêm nhất là 17 phút năm 1991 khi Liên Sô giải thể. 

Trong khi đồng Đô la Mỹ vẫn được tin dùng như tiền quốc tế, phim ảnh Hollywood, giầy thể thao Nike, New Balance) - cả đến đồ ăn (như bánh miø thịt bằm Mc Donald’s, gà chiên Kentucky) thức uống (như Coca Cola, cà phê Starbucks) - vẫn được ưa chuộng trên thế giới, chưa kể những sáng chế độc đáo như Internet, Windows, GPS, Ipod, hay hệ thống giáo dục, y tế có phẩm chất được coi là cao nhất thế giới, nhiều người tin, và mong rằng: ít ra là trong 50 năm tới, Hoa Kỳ cũng vẫn sẽ là siêu cường số một dẫn đầu thế giới. Như thế, thế giới cũng khá hơn thay v́ bị một chế độ như Đức Quốc Xă, hay cộng sản, có ư đồ Hán hoá, hoặc Hồi giáo cuồng tín và cực đoan thống trị. 

 Nguyên Giao
San Diego, Hoa Kỳ

Tham khảo:

·  The World Almanac and Book of Facts 2007: World Almanac Education Group, Inc. – New York, 2006.

·  The Economist, aán bản đặc biệt "The World in 2007"London, December 2006.

·  Bài Phỏng vấn Ngoại trưởng Cộng Hoà Liên Bang Đức, Frank-Walter Steimeier của Tuần báo Đức Der Spielgel - Tháng Giêng, 2007. 

·  Nguyễn Xuân Nghĩa: "Cô Đơn Dưới Đáy" - Việt Báo. Tiểu Sài G̣n, Hoa Kỳ, 18 tháng 12, 2006.
Max Boot: "Are we the Mongols of the Information Age?" – Los Angeles Times, 29 October 2006. 

              [BANTIN]

HOME GIỚI THIỆU TỔNG QUÁT HỌC TR̀NH HỘI ĐỒNG GIẢNG HUẤN THƯ VIỆN SINH VIÊN VỤ BẢN TIN PHV
For any questions, send Email to:  phvpghh@aol.com
Copyright © 2003. PhatHocVienPGHH. All rights reserved.
Revised: 02/07/07